Kalehisar ören yeri'ndeki olası sarnıç yapısının jeofizik yöntemlerle araştırılması

Arkeolojik kazılarda karşılaşılan en büyük zorluklardan biri, yeraltında gömülü bulunan yapı kalıntılarının lokasyon ve derinlik bilgilerinin tam olarak bilinmemesidir. Bu durum beraberinde hem ekonomik olarak hem de kazı süresinin artması nedeniyle kazı ekibine büyük bir yük getirmektedir. Yeryüzünden tahribatsız bir şekilde uygulanabilen arkeojeofizik yöntemler, zaman ve maliyet açısından kolaylık sağlamaktadır. Son yıllarda teknolojinin gelişimine paralel olarak alet tasarımında yaşanan yenilikler ve yorumlama-modelleme programlarının geliştirilmesiyle jeofizik yöntemlerin arkeolojik çalışmaların doğal bir parçası haline getirmiştir. Bu tez çalışmasında, Çorum ili Alaca İlçesinde bulunan Kalehisar Ören Yeri araştırma sahası olarak belirlenmiştir. Kalehisar Ören Yeri'nde önümüzdeki yıllarda kazı planlaması yapılan ve eski bir sarnıç yapısının olduğu düşünülen bir sahada, jeofizik yöntemlerden, yer radarı (GPR), elektrik özdirenç tomografi (ERT), manyetik yöntemlerin kullanıldığı bir arkeojeofizik çalışma yaparak, bu alanda gömülü halde bulunan olası sarnıç yapısı ve buna bağlı yapıların tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Manyetik yöntemden güneybatı – kuzeydoğu yönelimli yaklaşık 5-8 metre genişliğinde bir yapı olduğu ve bu yapıya bağlı güneydoğu yönünde daha küçük yapılar olduğu belirlenmiştir. ERT profilleri altında gözlemlenen yapıların derinliklerinin 1.5-2 metre civarında gözlenmiş olup GPR verilerinden gözlemlenen anomalilerin 0.3 m ile 2-5 metre derinliklerinde olduğu gözlemlenmiştir. Böylece bu tez çalışmasından elde edilen sonuçlar ile gömülü halde bulunan arkeolojik kalıntıların yerleri, yönelimleri ve derinlikleri gibi özellikleri tespit edilmiştir. Bu tez çalışmasının ileride yapılması planlanan kazı çalışmasına hem ekonomik katkı hem de zamandan tasarruf sağlamak suretiyle bir yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

One of the biggest difficulties encountered in archaeological excavations is the lack of exact location and depth information of the remains of structures buried underground. This situation brings a great burden to the excavation team both economically and due to the increase in excavation time. Archaeological methods that can be applied non-destructively from the surface provide convenience in terms of time and cost. In recent years, innovations in tool design and the development of interpretation-modeling programs in parallel with the development of technology have made geophysical methods a natural part of archaeological studies. This thesis has identified the Kalehisar Archaeological Site in the Alaca District of Çorum as the research area. The aim is to conduct an archaeogeophysical study using geophysical methods, including ground penetrating radar (GPR), electrical resistivity, and magnetic methods, at a site within the Kalehisar Archaeological Site where excavations are planned for the coming years and where an ancient cistern structure is suspected. The aim is to identify a possible buried cistern structure and related structures within the site. Magnetic analysis revealed a structure approximately 5-8 meters wide, oriented southwest-northeast, and smaller structures connected to this structure to the southeast. The structures observed under ERT profiles were observed to have depths of approximately 1.5-2 meters, while anomalies observed from GPR data ranged from 0.3 meters to 2-5 meters. Thus, the results obtained from this thesis have determined the location, orientation, and depth of buried archaeological remains. It is anticipated that this thesis will guide future excavations by contributing both economically and saving time.