6 Şubat Kahramanmaraş depremlerine müdahalede koordinasyonu etkileyen etmenler

Türkiye'de 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası çok aktörlü ve sektörlü müdahale yapıları devreye girmiş; bu durum, koordinasyonun sağlanmasında ciddi zorluklar yaratmıştır. Bu doğrultuda afet durumlarında koordinasyon süreçlerinin ne şekilde yürütüldüğü, ekip içi ve ekipler arası koordinasyonu etkileyen etmenler ve koordinasyon faaliyetlerini olumsuz etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Mevcut çalışma 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlere müdahale aşamasında koordinasyon süreçlerinde yaşanan sorunların incelenmesini ve afet müdahale süreçlerinde koordinasyonun nasıl iyileştirilebileceğine dair somut öneriler sunulmasını amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden, yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılarak afet koordinasyon merkezinde görev almış uzman katılımcılardan veri toplanmasına dayanmaktadır. Görüşme verilerinin analizinde tematik analiz aşamaları takip edilmiş olup koordinasyon sorunlarının afet yönetimi sistemindeki kurumsal yapılar ve bürokratik işleyiş, insan kaynağı ve ekip yönetimi, kurumlar arası yönetişim dinamikleri, kaynak yönetimi ve lojistik, karar sistemleri ve liderlik, olay yeri güvenliği ve risk yönetimi, iletişim ve bilgi akışı olmak üzere 7 ana tema 22 alt tema kaynaklı ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Çalışma sonuçları kriz yönetimi modellerinde merkeziyetçi yapının getirdiği koordinasyon sorunlarının azaltılması için çok düzlemli, yerel aktörleri yetkilendiren, yatay örgütlenme temelli, etik, katılımcı, esnek ve iş birliğine dayalı yönetişim modellerine geçilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca görev tanımları ve yetki sınırlarını netleştiren görev yönetim sistemleri kurulması, görev bazlı modüler eğitimler hazırlanması, nicel karar karar destek sistemlerinin kullanılması, hiyerarşinin sadeleştirilmesi ve yetki devri protokolleri oluşturulması, uluslararası standartlarda insani yardım güvenlik protokollerinin benimsenmesi ve önceliklendirme kriterlerinin belirlenmesi önerilmektedir.

Following the earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023, in Türkiye, multi-actor and multi-sectoral response structures were activated, which created significant challenges in ensuring coordination. n this context, it is important to evaluate how coordination processes are conducted in disaster situations, the factors affecting intra-team and inter-team coordination, and the factors that negatively impact coordination activities. The current study aims to examine the problems experienced in coordination processes during the response phase of the 2023 earthquakes centered in Kahramanmaraş and to present concrete recommendations on how coordination in disaster response processes can be improved. The study is based on data collection from expert participants who took part in the disaster coordination center, using semi-structured interviews, one of the qualitative research methods. In the analysis of the interview data, the stages of thematic analysis were followed, and it was determined that coordination problems stemmed from seven main themes and twenty-two sub-themes: institutional structures and bureaucratic functioning within the disaster management system, human resources and team management, inter-institutional governance dynamics, resource management and logistics, decision-making systems and leadership, site safety and risk management, and communication and information flow. The study results reveal the necessity of transitioning to multi-level, ethically grounded, participatory, flexible, and collaboration-based governance models that are based on horizontal organization and empower local actors, in order to reduce coordination problems caused by the centralized structure in crisis management models. In addition, it is recommended to establish task management systems that clarify role definitions and authority boundaries, to develop task-based modular training programs, to utilize quantitative decision support systems, to simplify hierarchies and create authority delegation protocols, to adopt humanitarian aid security protocols in line with international standards, and to define prioritization criteria.