Gelişmiş ve geleneksel yöntemlerle elde edilen sinirli ot (Plantago lanceolata) bitki ekstraksiyonlarının biyoaktif bileşenlerinin incelenmesi

Yapılan çalışmada sinirli ot (Plantago lanceolata) bitkisinin geleneksel ve gelişmiş (mikrodalga ve ultrases) ekstraksiyon yöntemleriyle ekstraktları hazırlanmış ve bu ekstraktların biyoaktif bileşenleri incelenmiştir. Ekstraktların antioksidan aktiviteleri Radikal süpürme kapasitesi (DPPH), Ferrik İyon İndirgeme (FRAP), Radikal nötralizasyonu (ABTS) şeklinde 3 farklı test yöntemiyle belirlenmiştir. Sinirli ot bitkisinin toplam fenolik ve flavonoid madde içeriği standart gallik asit ve kuarsetin kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışılan antioksidan test yöntemleri arasından DPPH ve ABTS yöntemlerinde laboratuvar tipi mikrodalga ekstraktının diğer ekstraktlara göre daha yüksek sonuç verdiği belirlenmiştir. Başka bir antioksidan test yöntemi olan FRAP yönteminde ise su ekstraktının diğer ekstraktlara göre daha yüksek sonuç (2.02 ± 0.02A mg/g FeSO4) gösterdiği elde edilen sonuçlar arasındadır. Sinirli ot bitkisinin en yüksek toplam fenolik madde içeriği laboratuvar tipi mikrodalga ekstraktında (2.70 ± 0.13A mg/g GAE) olduğu belirlenirken toplam flavonoid içeriği en yüksek olan ekstraktın ise metanol ekstraktı (13.01 ± 0.27A mg/g QE) olduğu söylenebilir. Yapılan çalışma sonucunda sinirli ot bitkisinde yaş örneklerinde bulunan biyoaktif bileşiklerin, gelişmiş ekstraksiyon yöntemleriyle elde edilen ekstraktlarla yapılan analizlerinde daha etkili olduğu çalışmanın en belirgin sonuçlarındandır. Aynı zamanda sinirli ot bitkisinin antimikrobiyal aktivitesi B. cereus, E. coli, Y. enterocolitica, P. aeruginosa, S. typhimurium, C. albicans'a karşı disk difüzyon yöntemiyle belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre bütün ekstraksiyonların C. albicans'a herhangi bir antimikrobiyal aktivitesinin olmadığı, en yüksek P.aeruginosa'ya karşı (17.6  0.01 mm), en düşük ise S. typhimurium'a karşı (6.6  0.01 mm) antimikrobiyal aktivite gösterdiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Antimikrobiyal aktivite,Antioksidan aktivite, Biyoaktif bileşikler, Ekstraksiyon yöntemleri, Plantago lanceolata

In this study, extracts of Plantago lanceolata (sinirli ot) were prepared using both traditional and advanced extraction methods (microwave-assisted and ultrasonic-assisted). The bioactive constituents of these extracts were evaluated for their antioxidant activities by three distinct assays: DPPH radical-scavenging capacity, ferric-reducing antioxidant power (FRAP) and ABTS radical neutralization. Total phenolic content was quantified against a gallic acid standard expressed as (mg/g GAE) and total flavonoid content was measured using a quercetin standard (mg/g QE). Among the antioxidant assays, the laboratory-scale microwave extract exhibited the highest activity in both the DPPH and ABTS tests, whereas in the FRAP assay, the aqueous extract showed the greatest reducing power (2.02 ± 0.02 A mg/g FeSO₄). The microwave extract also contained the highest phenolic content (2.70 ± 0.13 A mg/g GAE), while the methanolic extract had the highest flavonoid content (13.01 ± 0.27 A mg/g QE). These results indicate that advanced extraction techniques yield extracts richer in bioactive compounds compared to traditional methods. In addition to antioxidant profiling, the antimicrobial activity of P. lanceolata extracts was tested against Bacillus cereus, Escherichia coli, Yersinia enterocolitica, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella typhimurium, and Candida albicans using the disk-diffusion method. All extracts showed no activity against C. albicans. The strongest antibacterial effect was observed against P. aeruginosa (17.6 ± 0.01 mm) inhibition zone, while the weakest was against S. typhimurium (6.6 ± 0.01 mm). Keywords: Antimicrobial activity, Antioxidant activity, Bioactive compounds, Extraction methods, Plantago lanceolata