Çarlık Rusyası'nda Güney Kafkasya İslam İdaresinin kuruluşu ve teşkilatlanması

18. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren Rusya'da çıkan isyanlarda Müslüman din önderleri önemli rol oynamışlardır. Çarlık yönetimi tarafından bu durum devlet güvenliği açısından büyük bir tehdit olarak görülmekte ve acilen çözüme kavuşturulması gereken bir sorun halini almıştır. Çarlık tarafından kurulmasına imkân tanınacak bir din işleri idaresi ile hem Müslüman din görevlileri ve müesseselerin varlığı resmiyet kazanacak hem de dini önderlerin faaliyetleri denetim altına alınmış olacaktır. Bu çalışmada Güney Kafkasya'da yaşayan Müslümanlar üzerinde denetim ve kontrolü sağlayacak otoriteye bağlı bir dini idare oluşturulması amacıyla 5 Nisan 1872 tarihli nizamname ile Tiflis merkezli olarak Çarlık Rusya'sında kurulan Güney Kafkasya İslam İdaresi ele alınmıştır. Güney Kafkasya İslam İdaresi 1917 Devrimine kadar faaliyet göstermiştir. Söz konusu idarenin faaliyet yürütmüş olduğu 45 yıllık süre içerisinde, idari yapısı ve oluşumu, görevlilerin atanması görevden alınması ve tayinleri, görevlilerin yargılanması, idareye bağlı okulların sorumlulukları gibi konular detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Muslim religious leaders have played an important role in Russian uprisings since the second half of the 18th century. The Tsarist administration saw this situation as a major threat to state security that needed to be add With a religious affairs administressed immediately. With Tsarist approval for the establishment of a religious affairs administration, the existence of Muslim religious officials and institutions would become official, and religious leaders activities would be controlled. This study focuses on the Southern Caucasus Islamic Administration, which was centrally established in Tbilisi Tsarist Russia with the regulation dated April 5, 1872, in order to establish a powerful religious administration taht would provide control and control over the Muslims living South Causcasus. Up until the 1917 Revolution, the South Caucasus Islamic Administration was still in activity during the 45 years that the aforementioned administration has been in operation, numerous issues have been thoroughly examined, including its administrative structure and formation, the appointment, dismissal, and reappointment of officials, officials trials and the responsibilities of schools affiliated with the administration.