Ahmed er-Rifâî ve Hâletü ehli’l-Hakîka ma‘allah adlı eserindeki hadislerin tahrîc ve tahlili

İslâm kültür ve medeniyetini oluşturan en önemli iki kaynağın ilki Kur’ân-ı Kerîm’dir. İkincisi olan Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Sünnet’i, hadis rivayetleri vasıtasıyla günümüze kadar ulaşmıştır. Hadis kelimesi İslâmiyet’le birlikte farklı bir anlam kazanmış, âdeta onunla kadîm olan Kur’ân-ı Kerîm’in mukabili kastedilmiştir. Sahâbe devrinde ve daha sonraki dönemlerde bu kelime, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sözlerini, fiillerini ve tasviplerini bünyesinde barındıran bir kavram olarak ortaya çıkmıştır. Hadisler şüphesiz tüm İslâmî ilimler için kaynak değeri taşımaktadır. Bunlardan biri olan tasavvuf ilminin literatüründe de hadislere sıklıkla başvurulmuştur. Özellikle zühd, ahlak, rekâik, tergîb ve terhîb gibi konulara dair hadisler mutasavvıfların arasında çokça tedavül etmektedir. Bu rivayetlerin asıl hadis kaynaklarındaki yerlerinin tespiti kanaatimizce çok önemlidir. Bu nedenle araştırmada sözü edilen eserlerden biri olan Ahmed er-Rifâî’nin, Hâletü Ehl’il Hakîka Ma‘allah adlı eserindeki rivayetlerin tahriç ve tahlili yapılması hedeflenmektedir. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu, önemi, amacı, yöntemi, kapsamı ve kaynakları gibi hususlar ele alınacaktır. Birinci bölümde öncelikle tahrîc kavramının yanı sıra erbeûn edebiyatına değinilecektir. Devamında Ahmed er-Rifâî’nin hayatı farklı yönleriyle araştırılacaktır. Son olarak çalışmanın teması olan Rifâî’nin, Hâletü Ehl’il Hakîka Ma‘allah adlı eseri detaylı bir şekilde tanıtılacaktır. İkinci bölümde bu eserdeki hadislerin tahrîci ve değerlendirilmesi yapılacaktır. Sonuçta ise Ahmed er-Rifâî’nin hadisçiliği ile sözü edilen eserindeki hadislerin kaynaklardaki yerleri ve farklı açılardan tasnifi yapılacaktır.

The Qur’an is the primary and most important source of Islamic culture and civilization. The second source, the Sunnah of the Prophet Muhammad (PBUH), has been transmitted to the present day through hadith narrations. With the emergence of Islam, the term hadith acquired a specific meaning and came to refer to the sayings, actions, and approvals of the Prophet Muhammad (PBUH). Hadiths constitute one of the main sources of all Islamic sciences. Sufism is among these sciences, and hadith narrations have been widely used in its literature. In particular, narrations related to asceticism, morality, spiritual refinement, encouragement, and warning have been frequently cited by Sufis. Determining the original sources of these narrations in the primary hadith collections is of great importance. Therefore, this study aims to identify the sources of and analyze the narrations contained in Aḥmad alRifāʿī’s work entitled Ḥālatu Ahl al-Ḥaqīqah Maʿa Allāh. The study consists of an introduction, two chapters, and a conclusion. The introduction discusses the subject, significance, purpose, methodology, scope, and sources of the research. The first chapter examines the concept of takhrīj and the Arbaʿūn tradition, and presents the life of Aḥmad al-Rifāʿī from various perspectives. It also introduces in detail his work Ḥālatu Ahl al-Ḥaqīqah Maʿa Allāh. The second chapter focuses on the source verification and evaluation of the hadiths contained in this work. In the conclusion, Aḥmad al-Rifāʿī’s understanding of hadith is assessed, and the narrations in the work are classified according to their sources and evaluated from different perspectives.