Genç ergenlerde temel psikolojik ihtiyaçların fiziksel aktivite tutumuna etkisi

Bu araştırmanın amacı, genç ergenlerde temel psikolojik ihtiyaçların (özerklik, yeterlik ve ilişkilenme) fiziksel aktiviteye yönelik tutum üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Kahramanmaraş ilinde öğrenim gören ve kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 315 genç ergen oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Beden Eğitiminde Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ve Fiziksel Aktivite Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS istatistik programı kullanılmıştır. Araştırma bulguları, temel psikolojik ihtiyaçlar ile fiziksel aktivite tutumu arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Fiziksel aktivite tutumunun toplam puanı ile özerklik (r = 0,230), yeterlik (r = 0,217) ve ilişkilenme (r = 0,147) arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Regresyon analizleri sonucunda özerklik ve yeterlik ihtiyaçlarının özellikle fiziksel aktivitenin sağlık boyutunu anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Ayrıca spor yapan öğrencilerin fiziksel aktivite tutumlarının ve temel psikolojik ihtiyaç düzeylerinin spor yapmayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Cinsiyet değişkeni açısından erkek öğrencilerin fiziksel aktivite tutumları ile özerklik ve yeterlik düzeylerinin kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, genç ergenlerde temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmasının fiziksel aktiviteye yönelik olumlu tutum geliştirilmesinde önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Özellikle özerklik ve yeterlik ihtiyaçlarının desteklenmesi, ergenlerin fiziksel aktiviteye katılımını artırabilecek önemli psikolojik faktörler olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda beden eğitimi öğretmenlerinin, antrenörlerin ve eğitim politikası geliştiricilerinin gençlerin temel psikolojik ihtiyaçlarını destekleyen uygulamalara öncelik vermeleri önerilmektedir.

The purpose of this study was to examine the effects of basic psychological needs (autonomy, competence, and relatedness) on attitudes toward physical activity among early adolescents. The study was conducted using a correlational survey design within the framework of quantitative research methods. The study sample consisted of 315 early adolescents enrolled in schools in Kahramanmaraş, Türkiye, during the 2025–2026 academic year, who were selected using a convenience sampling method. Data were collected using a Personal Information Form, the Basic Psychological Needs in Physical Education Scale, and the Physical Activity Attitude Scale. Statistical analyses were performed using SPSS software. The findings revealed positive and statistically significant relationships between basic psychological needs and attitudes toward physical activity. Significant positive correlations were identified between the total physical activity attitude score and autonomy (r = 0,230), competence (r = 0,217), and relatedness (r = 0,147). Regression analyses demonstrated that autonomy and competence significantly predicted the health dimension of physical activity attitudes. Furthermore, students who participated in sports exhibited significantly higher levels of both physical activity attitudes and basic psychological needs than those who did not participate in sports. Regarding gender differences, male students reported significantly higher physical activity attitudes, as well as higher autonomy and competence levels, compared with female students. In conclusion, the satisfaction of basic psychological needs plays an important role in fostering positive attitudes toward physical activity among early adolescents. In particular, supporting adolescents' autonomy and competence appears to be a key psychological factor for promoting engagement in physical activity. Accordingly, physical education teachers, coaches, and educational policymakers are encouraged to prioritize practices and interventions that support adolescents' basic psychological needs in order to enhance their participation in physical activity.