Spor ve bilişsel gelişim ilişkisi: Dikkat eksikliği bulunan ortaokul öğrencilerinde okçuluk uygulamalarının rolü

Bu araştırmada, dikkat eksikliği bulunan ortaokul öğrencilerinde sekiz haftalık okçuluk eğitiminin dikkat performansı üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu, Gümüşhane ili Merkez ilçesinde bulunan dört ortaokulda gerçekleştirilen d2 Dikkat Testi taramaları sonucunda dikkat eksikliği belirlenen ve araştırmaya dâhil edilme ölçütlerini karşılayan 26 öğrenci oluşturmuştur. Katılımcılar deney (n=13) ve kontrol (n=13) gruplarına ayrılmıştır. Deney grubuna sekiz hafta boyunca planlı okçuluk eğitimi uygulanırken kontrol grubu olağan eğitim sürecine devam etmiştir. Veri toplama aracı olarak d2 Dikkat Testi kullanılmış; Toplam İşlenen Madde Sayısı (TN), Toplam Performans Puanı (TN-E), Konsantrasyon Performansı (CP), hata puanları ve Dalgalanma Oranı (FR) değişkenleri değerlendirilmiştir. Verilerin analizi IBM SPSS istatistiksel paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiş, bağımsız örneklemler t-testi, eşleştirilmiş örneklemler t-testi ve Grup × Zaman karışık desenli varyans analizi uygulanmıştır. Bulgular, deney grubunda dikkat performansını yansıtan TN, TN-E ve CP (p<0,001) puanlarında anlamlı artışlar, hata puanları ile performans dalgalanmalarında ise anlamlı azalmalar olduğunu göstermiştir (p<0,05). Kontrol grubunda bazı değişkenlerde sınırlı düzeyde gelişmeler gözlenmesine karşın, deney grubunda elde edilen değişimlerin daha belirgin olduğu belirlenmiştir. Karışık desenli varyans analizi sonuçları, TN (p<0,001, ηp²=0,445), TN-E (p<0,001, ηp²=0,449) ve CP (p=0,006, ηp²=0,276) değişkenlerinde anlamlı grup × zaman etkileşimleri ortaya koymuş ve okçuluk eğitiminin dikkat performansının geliştirilmesinde etkili bir müdahale yöntemi olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak okçuluk eğitiminin, dikkat eksikliği bulunan öğrencilerde dikkat, konsantrasyon ve performans sürekliliğinin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek uygulanabilir ve bilimsel temele dayalı bir sportif müdahale olduğu değerlendirilmektedir.

This study investigated the effects of an eight-week archery training program on attention performance in middle school students with attention deficits. A pretest–posttest quasi-experimental design with a control group was employed. The study sample comprised 26 students (experimental: n = 13; control: n = 13) who met the inclusion criteria following d2 Attention Test screening conducted in four middle schools in Gümüşhane, Türkiye. The experimental group participated in a structured archery training program for eight weeks, whereas the control group continued their regular educational activities. Attention performance was assessed using the d2 Attention Test, including Total Number of Items Processed (TN), Total Performance Score (TN-E), Concentration Performance (CP), error scores, and Fluctuation Rate (FR). Data were analyzed using independent-samples t-tests, paired-samples t-tests, and mixed-design analysis of variance (Group × Time ANOVA). Following the intervention, the experimental group demonstrated significant improvements in TN, TN-E, and CP (p<0,001), accompanied by significant reductions in error scores and FR (p<0,05). Although limited improvements were observed in several variables within the control group, the magnitude of change was consistently greater in the experimental group. Mixed ANOVA revealed significant Group × Time interactions for TN (ηp²=0,445, p<0.001), TN-E (ηp²=0,449, p<0,001), and CP (ηp²=0,276, p=0,006), indicating that the observed improvements were attributable to the archery intervention rather than to the passage of time alone. These findings suggest that structured archery training is an effective sport-based intervention for enhancing attention performance, concentration, and performance stability in middle school students with attention deficits.