Vergi Ahlakı ve Belirleyicilerine Yönelik Literatür Araştırması: Türkiye Değerlendirmesi

Vergi uyumu modelleri genel olarak denetimve yaptırımlara odaklanmıştır. Ancak teorik veampirik literatür yalnızca denetim ve cezalandırmaüzerine kurulu vergi uyumu politikası ile başarıyaulaşamayacağı gerçeğini ortaya koymaktadır.Bu nedenle mükelleflerin vergilerini gönüllü olaraködemelerine etki eden ve uyumluluk kültürlerinigeliştiren sebepler incelenmeye başlanmıştır.Mükelleflerin vergi ödemeye yönelik tutumlarıincelenirken içsel bir motivasyon olan vergi ahlakıkavramına ulaşılmıştır. Vergi uyumunun daha iyianlaşılabilmesi için vergi ahlakına etki eden belirleyicilerintespit edilmesi gereklidir. Bu amaçlahazırlanan çalışmada ahlaki teşviklerin mükelleflerinvergilerini ödemesi için en önemli bileşenlerolduğu tespit edilmiştir. Çalışmada dünyada veTürkiye’de vergi ahlakının teorik-pratik altyapısıincelenerek vergi ahlakını etkileyen birçok belirleyicitespit edilmiştir. Kültürlerarası farklılıklardanötürü bu belirleyiciler değişebilmekle birlikte herdurumda vergi uyumu için en önemli etkenlerolduğu görülmüştür. Vergi ahlakına dair yapılançalışmalarda çeşitli yöntemlerin kullanıldığı veTürkiye’de en çok tercih edilen yöntemin anketlerolduğu dikkat çekmektedir. Türkiye’deki akademikçalışmalarda daha çok sosyo-kültürel, sosyodemografikve vergi bilinci değişkenlerinin vergiahlakı üzerindeki etkisi araştırılmıştır.