Yilmaz, Murat; Usta, Ayhan; Çakir, Günay; Kahveci, Seda Nur Ince

Erodibility indices together with other soil properties of Atasu Dam watershed in Trabzon, Turkey, were analyzed according to land use regimes (grassland, cultivated land, coniferous forest land and broadleaf forest land) and the granite parent material from which the soil develops. The findings could be applied to future management plans with the aim of enhancing the ability of Atasu Dam to supply water for drinking, domestic use and irrigation to the region. Forty sample plots having the same northern aspect were selected from bordering lands. Cross-section soil samples from depth levels of 0-10 cm and 10-30 cm were gathered from the selected sites. Particle size distribution, soil organic matter (SOM), dispersion ratio (DR), erosion ratio (ER), colloid-moisture equivalent ratio (C-MER), structural stability index (SSI), water dispersible clay (WDC), clay dispersion ratio (CDR), clay flocculation index (CFI), exchangeable cations, exchangeable sodium ratio (ESR), sodium adsorption ratio (SAR) and soil reaction (pH) analyses were performed. A variance analysis was carried out in order to determine if the obtained results varied according to land use type. Soil samples from a variety of sites in areas with granite as parent material were applied to erodibility indices and the sites were found to be susceptible to erosion. Some other characteristics were also found to be effective on the erodibility indices, including the relationship of soil organics, which was also considered to be to a factor of interest in this study. Soils that were developed from granite parent material in areas covered by forest were observed to be more susceptible to erosion. These results were fairly significant in the context of the study area of the Galyan-Atasu Dam watershed. This study suggests that incorporating these findings in planning and management-related activities can potentially lead to improvement of the basin and contribute to the economic life of the dam.

Seda Nur İnce Kahveci

Bu çalışmada, Trabzon-Galyan Atasu Barajı yağış havzasında kaçkar granitoyidi üzerindeki farklı arazi kullanımının zamansal değişimi ve erozyon eğilimleri araştırıldı. Farklı arazi kullanım şekillerinin havza topraklarının çeşitli özelliklerine, özellikle de erozyon eğilimlerine etkilerinin bilinmesi yağış havzasının yönetimine önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçla, yağış havzasında farklı arazi kullanım şeklinden (mera, tarım ve orman) havzayı temsil edecek şekilde toplam 137 örnek alan alındı. Örnek alanlar her arazi kullanım şeklinde aynı anakaya (kaçkar granitoyidi) üzerinde seçildi. Toprak profilleri açılarak, tarım alanlarında derinlik kademelerine göre, mera ve ormanlık alanlarda ise horizonlara göre toprak örnekleri alındı. Laboratuarda çalışmalarında toprak örnekleri üzerinde çeşitli fiziksel (tekstür, dipersiyon oranı, kil dipersiyon oranı, toz dipersiyon oranı, strüktürel stabilite indeksi, kolloid-nem ekivelanı oranı, erozyon oranı, tarla kapasitesi, solma noktası, faydalı su kapasitesi, hacim ağırlığı, tane yoğunluğu, gözenek hacmi) ve kimyasal (organik madde, EC ve pH) özellikleri belirlendi. Arazi kullanım şekline göre toprak özellikleri arasında önemli farklılıklar bulundu. Erozyon eğilim indeksleri (dispersiyon oranı, erozyon oranı, kolloid-nem ekivalanı oranı) araştırma havzası topraklarında sınır değerlerin üzerinde gerçekleşti. Bu sonuç baraj havzasında toprakların erozyona duyarlı olduğunu göstermektedir. Tüm arazi kullanım şekillerinde dispersiyon oranları 15'ten büyüktür. Bununla birlikte dispersiyon oranı en düşük tarım alanında, en yüksek yapraklı orman alanında belirlendi. Arazi kullanım şekli ve anakayanın havza topraklarının çeşitli özelliklerine önemli etkileri bulunduğundan yapılacak çalışmalarda bu özelliklerin dikkate alınması faydalı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Arazi kullanım şekli, Erozyon eğilim indeksleri, Geçirgenlik, Toprak özellikleri