Sipahi, Ferkan; Gücer, Mehmet Ali; Dokuz, Abdurrahman; Yi, Keewook; Kaygusuz, Abdullah; Akaryall, Enver; Saydam Eker, Çiǧdem; Doruk, Cüneyt

Magmatic activity in the Sakarya Zone, an important segment of the Alpine orogenic belt, continues intermittently from the middle Carboniferous to Miocene. In this study, we provide geochronological and geochemical data from the Daǧdibi Pluton in the eastern Sakarya Zone to present some inferences on the source region and petrogenesis of the middle Eocene magmatism. U-Pb zircon geochronology from two granodiorite samples gives middle Eocene ages of 44.75 ± 0.92 and 45.01 ± 0.59 Ma. The pluton is mainly composed of K-feldspar, plagioclase, quartz, Mg-hornblende/actinolite, Fe-Ti oxides and small amounts of biotite, and secondary chlorite and epidote. Parental magma of the intrusive rocks has a high-K calc-alkaline affinity with metaluminous character. The oxygen fugacity values vary between -18 and -17. The rocks show slightly radiogenic 87Sr/86Sr(i) (0.704845-0.705726) ratios and μNdi values between -0.96 and +0.52. Pb-Pb isotope ratios are typical for those of the lower continental crust. μHf(i) values of the zircons range from 0.14 to 10.26. The geochemical and isotopic features of the pluton point to a parental magma derived from a depleted mantle that was metasomatized by fluids during previous subduction events. The volumetric abundances of the rock types are decreased as the silica content increase, implying that the fractional crystallization is the most important process during the formation of the present compositional range of the pluton. Amphibole, plagioclase and Fe-Ti oxides are the fractionated phases while K-feldspar is largely accumulated. In the light of the data presented above, slab breakoff is regarded as the geodynamic process responsible for the formation of the Daǧdibi Pluton in the middle Eocene.

Cüneyt Doruk

İnceleme alanı, Doğu Pontid Tektonik Kuşağı'nın Kuzey ve -Güney zonları arasındaki geçiş zonunda bulunmaktadır. Sahada, geniş bir yayılıma sahip Üst Kretase yaşlı dasit, andezit, piroklastları ve tortul ara seviyelerden oluşan volkano-sedimanter kayaçlar bulunmaktadır. Bu birim, Eosen yaşlı Kopuz Granitoyidi tarafından kesilmektedir. Kuvaterner yaşlı alüvyon diğer birimleri uyumsuz olarak örtmektedir. Elips şeklinde, yaklaşık 15 km2 'lik bir alanda, mostra veren Kopuz Granitoyidi, genel olarak granit, granodiyorit ve kuvars diyorit mineralojik bileşime sahip kayaçlardan oluşmakta ve başlıca plajiyoklas, kuvars, ortoklas, hornblend, biyotit ve opak minerallerden meydana gelmektedir. Kopuz Granitoyidi'nden analiz edilen magmatik zirkonlardan 44.75±0.92 My U-Pb zirkon SHRIMP konkordiya yaşı elde edilmiş olup Orta Eosen- döneme karşılık gelmektedir. Kopuz Granitoyidi, genel olarak I-tipi, yüksek K'lu ve kalk-alkali afiniteli, metalüminyum karakterli ve yüksek SiO2 (%52.36-71.81) içeriğine sahiptir. Ana ve iz element değişimleri, kayaçların oluşumunda plajiyoklas, hornblend ve Fe-Ti oksit ayrımlaşmasının önemli rol oynadığını göstermektedir. Örneklerin, kondirite göre normalize edilmiş nadir toprak element dağılımları, birbirleri ile benzerlik sergilemektedir. Örneklerdeki hafif nadir toprak elementleri (HNTE), ağır nadir toprak elementlere (ANTE) oranla daha fazla zenginleşmiştir, ancak granodiyoritlerdeki HNTE zenginleşmesi, granit ve kuvars diyoritlere kıyasla daha belirgindir. Kayaçların (La/Lu)N değerleri 4.12-7.90 arasında değişmekte olup negatif Eu anomalisi (Eu/Eu*=0.55-0.82) belirgindir. Belirgin pozitif Pb ve negatif Nb (Ta), P ve Ti anomalileri, büyük iyon yarıçaplı (BİY) ve HNTE bakımından zenginleşme tespit edilmiştir. Jeokimyasal ve petrolojik özelliklerinden yola çıkılarak, bu kayaçların oluşumunda alt kıtasal kabuk kayaçlarının (amfibolitik) kısmi ergimesi ve litosferik manto bileşenlerinin etkin olduğu ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Granitoyid, Gümüşhane, Jeokimya, Kopuz, Torul, Türkiye, U-Pb Zirkon Yaş