İlgi alanları

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 4
• 1
• 1
• 1

• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/19760
  Geçmişten Günümüze Gümüşhane’de Madencilik

  Sukuroglu, Ebru Emine; Dağ, Serhat; Alemdag, Selcuk; Saylan, Kemal; Nazir, Bayram; Ozer, Ismail; Kurucu, Muhammet; Sipahi, Ferkan; Atalan, Öznur; Zeybek, Halil

  Türkiye, madenler bakımından oldukça çeşitli ve zengin bir ülkedir. Ülkede yer alan bazı madenlerin dünya çapında önemli bir yere sahip olduğu bilinmektedir. Türkiye'nin Doğu Karadeniz bölgesinde bulunan Gümüşhane ili de madenler bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Öyle ki, Gümüşhane’de var olan bu çeşitlilik ilk medeniyetlerin bölgeye hâkim olması ile önemli hâle gelmiş, şehirde bulunan madenlerin dışında şehrin İpek Yolu güzergâhında yer alması da bu bölgenin önemini daha da arttırmıştır. Hiç şüphesiz bu önem, Osmanlı Devleti’nin Trabzon’un fethi ile bölgeyi topraklarına katması ile devam etmiştir. Bu dönem ile birlikte şehirde madencilik faaliyetleri artmaya başlamış ve bu yönde yapılan çalışmalar ülkeye maddi anlamda katkı sağlamıştır. Bu açıdan Osmanlı Devleti, 16., 17. ve 18. yüzyıllarda bünyesinde barındırdığı başta gümüş ve altın madenleri olmak üzere diğer madenlerin varlığı nedeniyle ticari olarak canlı bir özellik gösteren Gümüşhane’ye büyük önem vermiştir. Böylece 17. yüzyılda adeta altın çağını yaşayan maden ocakları, 18. yüzyılın sonlarına kadar faaliyetlerini devam ettirmiştir. Bu yüzyıldan sonra da madenlerde yapılan üretim zamanla azalarak bölgedeki maden işletmelerinde çalışan işçiler madenleri terk etmeye başlamıştır. 19. yüzyılın ortalarına gelindiğinde maden ocaklarının işletilmesinde büyük oranda çözülme ortaya çıkmıştır. Yapılan bu çalışma; Gümüşhane şehrinin tarihî çağlar, Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyetten günümüze kadar olan maden çalışmalarını ele alarak şehir ekonomisine birinci derecede yön veren madenlerin şehir açısından önemini ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmada alan ile ilgili yapılmış çalışmalardan ve arşiv vesikalarından istifade edilmiştir.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/19644
  Mescitli Formasyonu’na (Gümüşhane, Türkiye) ait kumtaşlarının endüstriyel hammadde olarak kullanım potansiyelinin incelenmesi

  Aliyazıcıoğlu, Şener; Dağ, Serhat; Zeybek, Halil İbrahim; Çavuşoğlu, İbrahim; Gücer, Mehmet Ali; Sipahi, Ferkan; Dokuz, Abdurrahman

  Doğal zenginliklerin ortaya çıkarılması ve yöresel kayaçların ekonomiye kazandırılarak endüstriyel kullanım alanlarının belirlenmesi günümüzde büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Gümüşhane’deki Mescitli Formasyonu kumtaşlarının endüstriyel hammadde olarak kullanım potansiyeli araştırılmıştır. Kumtaşları başlıca monokristalin ve polikristalin kuvars, feldispat, volkanik ve tortul kayaç parçaları, opak mineral, kil matriks ve az oranda bağlayıcı karbonat/silis minerali içermektedir. Grovak (psammit) olarak sınıflandırılan kumtaşlarının kimyasal ayrışma indeksi (CIA) parametresine göre alterasyondan çok fazla etkilenmediği belirlenmiştir. Jeoteknik özellikler açısından, ortalama kuru yoğunluk 2.48 gr/cm3, doygun yoğunluk 2.54 gr/cm3, gözeneklilik %6.63 boşluk oranı %7.11, ultrasonik P-dalga hızı 4793 m/sn, tek eksenli basınç dayanımı 103.09 MPa ve dolaylı çekme dayanımı 5,86 MPa olarak belirlenmiştir. Donma-çözünme deneyi ile don kaybı %1.19 olarak belirlenmiş, 600-800ºC sıcaklıklara kadar ısıtılan kumtaşı numunelerinde ortalama 9.8 gr ve 17.9 gr kütle kaybı gözlenmiştir. Aynı sıcaklık koşullarında kumtaşlarının dayanımının sıra ile %7.64 ve %15.17 oranında azaldığı görülmüştür. Hücre Sitotoksisite analizlerinde toksik etkiye rastlanmamıştır. Sonuçlar, kumtaşlarının günlenmeye maruz kalacak alanlarda kullanım için uygun olmadığı, bina içyapı ve dekoratif amaçlı kaplamalarda kullanılabileceğini göstermiştir. Sıcaklık dayanımı ve hücre sitotoksisite analizleri ise kumtaşlarının ızgara taşı olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2023/r/gumushane/20378
  İstatistiksel Yöntemlerle Yukarı Karasu Havzası'nın Kuzeydoğu Bölümünün (Erzurum) Heyelan Duyarlılık Analizi

  Dağ, Serhat; Aydogan, Erdem

  Bu çalışmada, Erzurum ilinde Yukarı Karasu Havzası’nın kuzeydoğu bölümünün heyelan duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Arazi çalışmaları ile 334 adet heyelan tespit edilerek heyelan envanter haritası oluşturulmuştur. Mevcut heyelanların %80’i analizlerde kullanılırken, rastgele seçilen %20’si ise duyarlılık performansının değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Çalışma alanı koşulları göz önünde bulundurularak jeolojik, topoğrafik ve çevresel ilişkin parametreler analizlerde değerlendirilmiştir. Çalışmada hem frekans oranı yöntemi (FO) hem de Bayes olasılık modeli (BO) kullanılarak 5 farklı duyarlılık sınıfından oluşacak şekilde heyelan duyarlılık haritaları üretilmiştir. Daha sonra haritalar mevcut heyelanlarla karşılaştırılarak performans analizi gerçekleştirilmiştir. Frekans oranı yöntemine göre çalışma alanının %55.02’si, mevcut heyelanların ise %89.1’i yüksek ve çok yüksek duyarlı alanlar olarak belirlenmiştir. Bayes olasılık modeli ile üretilen duyarlılık haritasında ise çalışma alanının %41.21’i, mevcut heyelanların ise %76.45’i yüksek ve çok yüksek duyarlı alanlarda tespit edilmiştir. Bu sonuç çalışmada her iki yöntemle elde edilen heyelan duyarlılık haritalarının mühendislik projelerinin tasarımı ve mekânsal planlama çalışmalarında kullanılabilir nitelikte olduğunu göstermektedir.

  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2023/r/gumushane/12657
  Investigation of changes in geomechanical properties of sandstones under different saturation and anisotropy conditions: Example from Gümüşhane (NE Türkiye); [Farklı doygunluk ve anizotropi koşullarında kumtaşlarının jeomekanik özelliklerindeki değişimlerin incelenmesi: Gümüşhane örneği (KD Türkiye)]

  Gültekin, Zarife; Dağ, Serhat

  gIn this study the changes in various geomechanical properties were studied for sandstones cropped out at the Mescitli region of the Gümüşhane city under different saturation and anisotropy conditions. For this purpose, 225 specimens were prepared considering the lamination planes of those were chosen to have orientation of 0, 30, 45, 60 and 90° relative to loading direction. Index properties of the sandstones such as dry unit weight (dryg), saturated unit weight (sat), water absorption by weight (Aw) and water absorption by volume (Av) were assigned. In accordance with the objective of study P wave velocity, uniaxial compressive strength and indirect tensile strength values were determined based on different saturation and anisotropy conditions. It was noted as a result of the observations carried out that specimens parallel to lamination have higher wave velocities in general when compared with specimens that are perpendicular to lamination planes. While uniaxial compressive strength values for sandstones are high for specimens which are parallel and perpendicular to lamination, the lowest strength value was observed in specimens with an anisotropy angle of 30°. In addition, it was also observed that the strength values decrease at a significant level with increasing saturation conditions. Strength anisotropy ratio (RUCS) for sandstones varies between 1.28–1.49 based on different saturation conditions. Similarly, while indirect tensile strength values were higher in specimens that were parallel and perpendicular to lamination, they were lower for other anisotropy orientations. Indirect tensile strength values also decreased with increasing degree of saturation.

  İncele
• MakaleYalnız künye2021/r/gumushane/13020
  The effects of freeze-thaw cycles and block size on the use of the Gümüşhane Granitoid (Gümüşhane/Turkey) as building stone

  Dağ, Serhat; Alemdağ, Selçuk; Kaya, Ayberk

  The present study aims to examine the usability of the Gümüşhane Granitoid as a building stone taking into consideration the short-term freeze-thaw cycles and mean block volume. A total of 180 specimens were used in the study prepared from the block samples compiled from 10 different areas in the Gümüşhane (NE Turkey) provincial borders. Mean block volume was calculated about 8 dm3 during the discontinuity studies carried out on the Gümüşhane Granitoid; as a result of which, it was determined that the granitoids are suited for obtaining blocks. The annual freeze-thaw cycle map of Turkey was used for determining the number of freeze-thaw cycles to be applied on the rocks in addition to taking into account the weathering of monzogranites. A total of 25 freeze-thaw cycle tests were applied on the rocks with experimental studies repeated at every 5 cycles. It was determined following the freeze-thaw tests that significant changes have occurred especially in the strength and water absorption parameters of the monzogranites and that they have been affected negatively. This indicates that the monzogranites are not suited for outdoor use as building stone in regions such as the Gümüşhane province and regions with similar climate characteristics, but that they can be used in a lot of regions with more moderate climates. As a building stone, monzogranites can be used either as cobblestone, curbstone, or paving stone subject to their mean block volume. It is considered that the widespread of the Gümüşhane Granitoid may provide a substantial economical income to the country.

  • 
  İncele
• MakaleYalnız künye2020/r/gumushane/14897
  2D and 3D numerical simulations of a reinforced landslide: A case study in NE Turkey

  Ersoy, Hakan; Kaya, Ayberk; Angın, Zekaİ; DaĞ, Serhat

  The purpose of this study is to investigate the slope stability problem that occurred in the Ulubey (NE Turkey) during the construction of a hospital building and to propose a reliable support design. The borehole applications, geophysical surveys, groundwater measurements, soil sampling and SPT were performed to establish the geotechnical model. Based on the site characterization investigations, three units were defined as sliding material, residual regolith and volcanic rocks. Strength parameters of the sliding and residual soil materials were obtained from the back analysis. The long-term performance of the double row-bore piles was proposed as support measures and was controlled using the limit equilibrium (LE) and finite element (FEM) analyses methods under a dynamic condition. The 2D-LE and 2D-FEM analysis results showed that the suggested support design is reliable for long-term stability. The locations of the critical shear surface determined by 2D methods were almost the same as those obtained from 3D-FEM method and the total displacement values obtained from the 3D-FEM model were smaller than those obtained from the 2D-FEM model. These results indicated that 2D and 3D stability analyses were sufficient to evaluate the stability of uncomplex slope geometry when a reliable design with simple solutions was required.

  İncele
• MakaleYalnız künye2020/r/gumushane/12891
  Medium scale earthflow susceptibility modelling by remote sensing and geographical information systems based multivariate statistics approach: an example from Northeastern Turkey

  Dağ, Serhat; Akgün, Aykut; Kaya, Ayberk; Alemdağ, Selçuk; Bostancı, Hasan Tahsin

  The aim of the present study was to produce an earthflow susceptibility map for the city center and environs of the province of Rize located at the Northeastern part of Turkey. The study area is the rainiest region of Turkey, and due to the triggering effect of precipitation earthflows are frequently observed in and around the study area. Besides this point, weathered rock units and steep topography accompany with precipitation for the occurrence of earthflow cases. Considering this point, an earthflow susceptibility mapping was inferred to be a necessity for the area. Parameters, such as lithology, slope gradient, slope aspect, topographical wetness index (TWI), stream power index (SPI), slope curvature, and sediment capacity index (LS) were considered to be earthflow conditioning parameters. A multi-temporal earthflow inventory map for a period of 4 years (2011–2015) was initially generated by way of remote sensing approach and field surveys. Earthflow susceptibility map was produced using the logistic regression method after which the produced susceptibility map was validated. The mapped earthflows were separated into two groups prior to modelling and validation. The first group was for training and the second group was for validation steps. The accuracy of the model was measured by fitting them to a validation set of mapped earthflows. Area under curvature (AUC) approach was applied for validation purposes. The prediction capability of the earthflow susceptibility map produced can be regarded as acceptable in accordance with the AUC values of 0.62 for the logistic regression model. Based on these results, the obtained earthflow susceptibility map can be used to mitigate hazards related to landslides and to aid in land-use planning for the Rize city center.

  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2018/r/gumushane/18479
  Gündoğan (Ardeşen-Rize) Köyü Yerleşim Alanındaki Yamaç Duraysızlığının Jeoteknik Açıdan İncelenmesi

  Dağ, Serhat; Kaya, Ayberk; Demirbaş, Cem

  Bu çalışma kapsamında Gündoğan (Ardeşen-Rize) Köyü yerleşim alanının üstünde bulunduğu yamaçta meydana gelen ve yaklaşık olarak 2.24 hektarlık bir alanı kapsayan duraysızlık problemi jeoteknik açıdan incelenmiştir. Yapılan çalışmalar sırasıyla arazi, laboratuvar ve şev duraylılık analizi çalışmaları olmak üzere üç aşamada yürütülmüştür. Bu amaçla eğim yönünde 3 hat boyunca toplam 150 m derinliğinde 6 adet sondaj kuyusu açılmış, 3 profilde jeofizik çalışmalar gerçekleştirilmiş ve 2 sondaj kuyusunda inklinometre ölçümleri yapılmıştır. Arazi çalışmaları sonucunda ana kayayı Geç Kretase yaşlı Çağlayan Formasyonu’na ait volkano- tortul kayaçların oluşturduğu ve bu birimlerin üzerine kalınlığı 5.0-16.5 m arasında değişen yamaç molozunun geldiği belirlenmiştir. Yamaç molozunun fiziko-mekanik özelliklerini tespit etmek için araştırma sondajlarından örselenmemiş örnekler alınmıştır. Arazi ve laboratuvar çalışmalarından elde edilen veriler yardımıyla Limit Denge ve sonlu elemanlar tabanlı Kayma Dayanımı Azaltma Yaklaşımı (FEM-SSR) yöntemleri kullanılarak duraylılık analizleri yapılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Duraylılık analizleriyle belirlenen kayma yüzeylerinin dağılımları incelendiğinde yamaçta önlem alınmaması durumunda yenilmenin gerileyen şekilde devam edebileceği saptanmıştır. Yapılan inklinometre ölçümleri ve duraylılık analizleri, Gündoğan Köyü yerleşim alanındaki yamaç molozunun duraysız olduğunu ve heyelan potansiyeli taşıdığını göstermektedir.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2018/r/gumushane/18181
  Gümüşhane yöresinde yüzeylenen magmatik kökenli bazı kayaların jeomekanik özellikleri arasındaki ilişkilerin araştırılması

  Dağ, Serhat; Alkan, Fatih

  Bu çalışmada, Gümüşhane il merkezinde yüzeylenen andezit ve monzogranit bileşimindekimagmatik kökenli kayaların jeomekanik özellikleri belirlenmiş ve aralarındaki görgül ilişkileraraştırılmıştır. Deneysel çalışmalar sonucunda, andezit ve monzogranitlerin özgül ağırlık, birim hacimağırlık, ağırlıkça su emme, hacimce su emme ve gözeneklilik değerleri belirlenmiştir. Her iki kaya türüiçin kuru ve doygun koşullarda P ve S dalga hızı ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Bu değerlere bağlı olarakdinamik elastik parametreler saptanmıştır. Mekanik özelliklerden tek eksenli basınç dayanımı, nokta yüküdayanım indeksi ve dolaylı çekilme dayanımı ile statik elastik parametrelerden elastisite modülü vepoisson oranı değerleri belirlenmiştir. Yapılan istatistiksel değerlendirmeler sonucunda, en yüksekkorelasyon katsayısı andezitlerde r: 0,90 ve monzogranitlerde r: 0,94 değeri ile P ve S dalga hızıölçümlerine ait verilerden elde edilmiĢtir. En düşük korelasyon katsayısı değeri ise monzogranitlerdeKuvars/Alkali Feldispat oranı ile gözeneklilik arasında tespit edilmiĢtir. Yapılan analizler neticesindeistatistiksel olarak anlamlı bulunan ve yüksek korelasyon katsayısına sahip iliĢkilerin çalışma açısındanönemli olduğu ve ilgili parametrelerin dolaylı tahminlerinde kullanılabilir nitelikte olduğu görülmüştür.

  İncele
• MakaleYalnız künye2018/r/gumushane/15279
  Determining the degree of saturation of rocks as a function of time: A case study from mountainous area of Turkey

  Dağ, Serhat

  The aim of this study is to scrutinize whether, in terms of saturation, the 48 hour duration suggested by ISRM (International Society for Rock Mechanics) methods and ASTM (American Society for Testing and Materials) standard in rocks is sufficient or not, and to examine how the degree of saturation of rocks may be determined as a function of time. For this purpose, samples from five different rock groups including igneous (andesite, granite, andesitic tuff) and sedimentary (limestone, sandstone) exposed in Gümüşhane city which is from mountainous area of north-eastern Turkey, have been compiled. Measurements were taken on the samples left for saturation under laboratory conditions as a result of which the degree of saturation values at the end of these time periods were determined. Similarly, at the end of 48 hours, the samples were left to dry under atmospheric conditions in the laboratory environment and their time dependent degree of saturation were also calculated at different times. The changes as a function of time in the degree of saturation were then examined mathematically using non-linear, exponential and logarithmic functions. Graphs and equations related with the acquired time-degree of saturation values and the correlation coefficient (r) values for these equalities have indicated a high accordance between time and degree of saturation for the studied rock groups. The applied methodology will be beneficial for determining the degree of saturation based on time for engineering studies that will be carried out in similar lithologies.

  İncele