Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 5
• 2
• 1
• 1
• 1
• 1

Araştırmacılar(6)

• Altun, Fatma
• Aydın, Şenay
• Kostas, Rabia Yasa
• Koştaş, Etim Üyesi Rabia Yaşa
• Özdemir, Nihat
• Tuncel, İsmail Hakkı

• Kitap BölümüYalnız künye2026/r/gumushane/13613
  Artificial Intelligence Nanocomposite Synergy for Next-Generation Fuel Desulfurization

  Kostas, Rabia Yasa; Bozbeyoglu, Pinar; Altuner, Elif Esra; Elmas, Muzaffer

  Fuel desulfurization is crucial due to the harmful effects of acid rain, air pollution, and health issues associated with sulfur compounds from fossil fuel combustion. Stricter international regulations require reducing sulfur content in fuels to ultra- low levels (<15 ppm), which current hydrodesulfurization (HDS) technology struggles to achieve due to high energy costs and inefficiencies with refractory aromatic sulfur compounds, such as dibenzothiophene (DBT). This gap in technology is driving the development of new solutions. This study explores the integration of materials science, chemical engineering, and artificial intelligence (AI) to meet ultra- low sulfur targets. It highlights alternative strategies, such as adsorptive (ADS) and oxidative (ODS) desulfurization, using advanced nanocomposite materials, including MetalOrganic Frameworks (MOFs), graphene hybrids, and zeolites. These innovative materials focus on “precision targeting” and “molecular recognition,” offering greater efficiency under milder conditions compared to traditional HDS methods AI and computational science are crucial for identifying the most suitable materials among a vast array of candidates. Combining Density Functional Theory (DFT) with Machine Learning (ML) accelerates material discovery by transitioning from a trial- and- error approach to an “inverse design” method. Successful AI tools, including Artificial Neural Networks (ANNs) and Genetic Algorithms (GAs), have been proven effective in optimising desulfurization processes through real- world examples. In summary, achieving cleaner fuels requires innovative materials guided by AI. The study also addresses the challenges of scaling this interdisciplinary approach and envisions the potential for transforming desulfurization from a cost centre into a profit centre through precise molecular separation.

  • 
  • 
  • 
  İncele
• Kitap BölümüYalnız künye2026/r/gumushane/12287
  Artificial Intelligence-Assisted Design and Optimization of BioNanocomposites for Biomedical and Environmental Applications

  Bozbeyoglu, Pinar; Kostas, Rabia Yasa; Altuner, Elif Esra; Elmas, Muzaffer

  Bio-nanocomposites, produced from renewable resources, stand out as one of the promising next-generation material classes for both biomedical and environmental applications due to their biocompatible and biodegradable structures.However, the vast and complex design space of these materials, which depends on numerous variables including the type of biopolymer matrix and the type and concentration of the nanostructured filler, makes their optimization quite challenging with traditional “trial-and-error” based research methods.This study provides a general overview of an artificial intelligence (AI)-based methodology that holds the potential to overcome this complexity.In this context, the limitations of the traditional “forward screening” approach are discussed, and the “inverse design” paradigm, based on the idea of “designing a material with desired properties,” is proposed as a solution.The study outlines the potential roles of various AI tools in this field, from supervised learning models to deep learning approaches and optimisation algorithms.This theoretical framework is substantiated by practical case studies that range from drug delivery to sustainable packaging.The case studies demonstrate how AI not only enables the prediction of properties but also facilitates strategically developing materials for a particular function, thereby accelerating the discovery process.Finally, current challenges, such as data scarcity and the interpretability of models, are addressed, and future visions to overcome these obstacles, including physics-informed AI, autonomous discovery platforms, and human-AI partnerships, are discussed.It is concluded that this synergy has the capacity to stimulate a new era of innovation in sustainable materials science.

  • 
  İncele
• Kitap BölümüYalnız künye2026/r/gumushane/12126
  Smart Nanocarriers and AI-Driven Release Systems for Targeted Antibiotic Delivery

  Kostas, Rabia Yasa; Bozbeyoglu, Pinar; Altuner, Elif Esra; Elmas, Muzaffer

  The antimicrobial resistance (AMR) crisis is not merely a consequence of the emergence ofresistant pathogens. Furthermore, the remaining shortcomings oftraditional antibiotic production and development processes have become a profound health threat, exacerbated by their pharmaceutical and pharmacokinetic limitations. This book chapter redefines the AMR crisis as a problem of drug and treatment discovery as well as drug delivery to target tissues, and examines the technological angle emerging at the intersection of nanotechnology and artificial intelligence (AI) in response to this problem. This review begins by examining the problems inherent in traditional antibiotic architecture, such as systemic toxicity, low bioavailability, poor stability, and, most importantly, the inability to penetrate protected sites such as bacterial biofilms or intracellular bunkers. Copyright © 2026 by IGI Global Scientific Publishing. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored or distributed in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, without written permission from the publisher. Use of this publication to train generative artificial intelligence (AI) technologies is expressly prohibited. The publisher reserves all rights to license its use for generative AI training and machine learning model development.

  • 
  İncele
• Derleme MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/19609
  Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Alanında Artırılmış Gerçeklik Konulu Lisansüstü Tezlerin Eğilimleri

  Aydın, Şenay

  Bu araştırmanın amacı, “Bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi” (BÖTE) ana bilim dalında yürütülen “Artırılmış gerçeklik” konulu lisansüstü tezlerin eğilimlerini ortaya koymaktır. Araştırmanın yürütülmesinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi metodu kullanılmıştır. YÖK tez merkezi veri tabanında yapılan tarama sonucu 2013-2023 yılları arasında 27’si yüksek lisans ve 10’u doktora tezi olmak üzere toplamda 37 adet teze ulaşılmıştır. Tezlerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; Tezlerin Türkiye genelinde 16 üniversitede yürütüldüğü tespit edilmiştir. Tezlerin örneklem gruplarının en çok ortaokul öğrencilerinden oluştuğu ve örneklem büyüklüğünün en çok 50-100 aralığında olduğu tespit edilmiştir. Tezlerde en fazla karma yöntem kullanılırken, veri toplama aracı olarak en çok mülakat ve başarı testleri, verilerin analizinde ise en fazla frekans yüzde hesaplama ve t testi kullanıldığı belirlenmiştir. Tezlerin konu dağılımlarına bakıldığında en çok fen bilimleri ve matematik alanında çalışmalara rastlanmıştır. Artırılmış gerçeklik görüntüleme aygıtı olarak en çok mobil cihazlar kullanılırken, artırılmış gerçeklik aracı olarak Vuforia uygulamasının tercih edildiği görülmüştür. Tez çalışmalarında eğitimde artırılmış gerçeklik uygulamalarının akademik başarı, kalıcı öğrenme, uzamsal yetenekler, motivasyon, tutum gibi birçok değişken incelenerek ele alındığı belirlenmiştir. Artırılmış gerçeklik kullanımının akademik başarıyı arttırdığı, kalıcı öğrenmeyi desteklediği, uzamsal yetenekleri arttırdığı, öğrenci motivasyonunu arttırdı sonuçları öne çıkmıştır.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/19486
  Öğretmen Adaylarının Eğitim 4.0 Yeterliliklerinin Belirlenmesi ve Öğrenme Sürecindeki Kullanım Durumunun İncelenmesi

  Güntepe, Ebru Turan; Aydın, Şenay

  Bu araştırmada öğretmen adaylarının Eğitim 4.0’a yönelik yeterliliklerini belirlemek ve öğrenme sürecinde bilgi ve kullanım durumlarını ortaya koymak amaçlanmaktadır. Araştırma, yakınsayan paralel desen çerçevesinde gerçekleştirilmiş, nicel kısımda 270 ve nitel bölümde 17 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Veriler toplanırken Eğitim 4.0 yeterlilik belirleme ölçeği ve yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmıştır. Eğitim 4.0 yeterlilik ölçeğinden elde edilen veriler ortalama ve standart sapma hesaplamaları ile, cinsiyet ve pedagojik pedagojik formasyon alma şekillerine ilişkin veriler bağımsız değişkenler t testi ile analiz edilmiştir. Mülakat formundan elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının ölçekten aldıkları ortalama puanlardan “dijital teknolojilere hakimiyet” ve “sürece aktif katılım” durumları daha yüksek bir ortalamaya sahipken, “bilgi yönetimi” faktörü düşük ortalamaya sahiptir.  Bilgi yönetimi alt faktöründe erkek öğrencilerle kadın öğrenciler arasında erkek öğrencilerin lehinde anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının öğrenme sürecinde yapay zekâ ve mobil teknolojileri oldukça sık kullandığı belirlenmiştir.

  • 
  İncele
• MakaleYayıncıda açık erişim2025/r/gumushane/12344
  GeMID: Generalizable models for IoT device identification

  Kostas, Kahraman; Yasa Kostas, Rabia; Just, Mike; Lones, Michael A.

  With the proliferation of devices on the Internet of Things (IoT), ensuring their security has become paramount. Device identification (DI), which distinguishes IoT devices based on their traffic patterns, plays a crucial role in both differentiating devices and identifying vulnerable ones, closing a serious security gap. However, existing approaches to DI that build machine learning models often overlook the challenge of model generalizability across diverse network environments. In this study, we propose a novel framework to address this limitation and to evaluate the generalizability of DI models across data sets collected within different network environments. Our approach involves a two-step process: first, we develop a feature and model selection method that is more robust to generalization issues by using a genetic algorithm with external feedback and datasets from distinct environments to refine the selections. Second, the resulting DI models are then tested on further independent datasets to robustly assess their generalizability. We demonstrate the effectiveness of our method by empirically comparing it to alternatives, highlighting how fundamental limitations of commonly employed techniques such as sliding window and flow statistics limit their generalizability. Moreover, we show that statistical methods, widely used in the literature, are unreliable for device identification due to their dependence on network-specific characteristics rather than device-intrinsic properties, challenging the validity of a significant portion of existing research. Our findings advance research in IoT security and device identification, offering insight into improving model effectiveness and mitigating risks in IoT networks.

  • 
  İncele
• Derleme MakaleAçık Erişim2022/r/gumushane/16862
  Üç Boyutlu Sanal Ortamlarda Tarih Öğretimi: Sistematik Derleme Çalışması

  Aydın, Şenay; Keleş, Esra; Bayraktar Fırıncı, Sümeyye

  Bu çalışmanın amacı, 3B sanal ortamlarda tarih öğretimi ile ilgili yapılan araştırmalara ilişkin mevcut durumu ve 3B sanal ortamların tarih öğretimine katkısını ortaya koymaktır. Araştırmada sistematik derleme yöntemi kullanılmıştır. 2000-2020 yılları arasında 3B sanal ortamlarda tarih öğretimi ile ilgili yapılmış araştırmalar, çeşitli veri tabanlarında, “3B sanal dünyalar”, “3B sanal ortamlar”, “tarih eğitimi / sınıfı / tarih öğretimi”, “3B sanal tarih eğitimi” ve “tarihi yeniden canlandırma” Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeleri ile taratılmış ve içerikleri kontrol edilerek dahil edilme ve hariç tutulma işlemleri eşliğinde seçilmiştir. Sonuçta araştırmanın konusuna ve amacına uygun olabilecek 6 tam metin bildiri, 7 makale ve 1 tez çalışması tespit edilmiştir. Çalışmaların çoğunluğunda mekân tasarımlarının yanında dönem kıyafetleri ile tasarlanmış karakterlerin, tarihsel bir olayı yeniden canlandırması ele alınmıştır. 3B sanal ortamlarda tarih öğretimi esnasında, ortamla alakalı memnuniyet, öğrenci başarısı gibi değişkenlerin incelendiği ve olumlu sonuçlar alındığı görülmüştür. Bunun yanı sıra, bir ekip ile yürütülen öğretim uygulamalarının çok iyi planlanması gerektiği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, 3B sanal ortamlarda tarih öğretimine ilişkin gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2021/r/gumushane/17516
  Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Dersine Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması

  Çolak, Kerem; Başkaya, Muzaffer; Aydın, Şenay; Keleş, Esra; Baran, Bahar

  Bu çalışmada, eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan üniversite öğrencilerinin Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersine yönelik tutumlarını belirlemek için bir tutum ölçeği geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırma, Trabzon Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi öğrencilerinden ilk olarak 164 öğrencinin, sonrasında ise doğrulayıcı faktör analizi farklı bir gruba uygulanmış ve Trabzon Üniversitesi, Kırıkkale Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi eğitim fakültelerinde öğrenim gören 274 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Uzman görüşleri alınarak ve alanyazın incelenerek 21 soruluk bir taslak ölçek oluşturulmuştur. Davis Tekniğine göre bir değerlendirme formu hazırlanarak uzman görüşü alınmıştır. Taslak ölçeğin yapı geçerliğine bakmak için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapıldıktan sonra ölçekle ilgili betimsel analizler yapılarak verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiş, alt üst grupların ortalama puanları arasındaki fark ilişkisiz t-testine tabi tutularak madde ayırtediciliklerine bakılmış ve son olarak Cronbach α güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Sonuç olarak 15 tutum maddesinden oluşan bir ölçek elde edilmiştir. İki faktörden oluşan ölçekte birinci faktör ölçeğin %66,7’sini oluştururken, ikinci faktörün %33,3’ünü oluşturduğu tespit edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen uyum indeksleri kabul edilebilir sınırlar içerisinde çıkmıştır. T-testi analizinde alt grup ve üst grup arasında anlamlı bir fark olduğu ve madde ayırtediciliklerinin yüksek olduğu görülmüştür. Cronbach alfa katsayısı ise 0,92 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersine yönelik tutum ölçeğinin geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır.

  • 
  İncele
• MakaleYalnız künye2017/r/gumushane/13365
  Exploring collaboration in learning by design via weblogs

  Çakiroğlu, Ünal; Yildiz, Merve; Mazlum, Ebru; Turan Güntepe, Ebru; Aydin, Şenay

  The purpose of this qualitative study was to explore collaborative activities that were carried out via weblogs according to a “learning by design” approach. During the instructional process, Microsoft Publisher was used for a series of infographic design activities. The study participants were 33 undergraduate students who were enrolled in an Arts Education program. The data sources included weblogs that were used by the participants to discuss the design process, as well as reflection reports that they provided. The data were analyzed according to Murphy’s collaboration model, which involved associating the participants’ experiences in the design process with the sub-phases of collaboration outlined in the model. The results indicated that, through the use of weblogs, the participants were able to design infographics via a “learning by design” approach. The weblogs allowed students to share their knowledge, and thereby to develop better artifacts. It is hoped that the study may provide insights concerning the link between weblogs and the learning by design approach in graphic design activities.

  • 
  İncele