Yazarlar
- Fatih Şahin(1)
- Hatice Güner(1)
- Şerife Örs(1)
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024Türkiye'de COVID-19 salgını sürecinde sivil havacılık sektörü çalışanlarının iş-yaşam dengesinin çalışma motivasyonuna etkileri
Fatih Şahin
Günümüzde insanlar uzun süreler çalışmakta, bunun sonucunda günlük yaşamlarına yeterince zaman ayıramamaktadırlar. Bu durum insanın çalıştığı tüm sektörlerde iş hayatında mutluluk, verimlilik ve iş tatmini üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktadır. Havacılık sektöründe ise bu etkiler, geri dönülemez olumsuz sonuçlara sebebiyet verebileceğinden havacılık çalışanlarının iş-yaşam dengelerini sağlıklı bir şekilde kurmaları ve çalışma motivasyonlarının yüksek olması önem arz etmektedir. Hayati öneme sahip bu konuların Türk havacılık literatüründe yeterince çalışılmaması bu çalışmanın ortaya çıkmasında temel neden olmuştur. Literatürde iş-yaşam dengesi konusunun oldukça popüler olduğu görülmektedir. Makalelerde ve tezlerde iş-yaşam dengesi kavramı genellikle çalışan verimliliği, işe bağımlılık düzeyi, örgütsel bağlılık, tükenmişlik ve cinsiyet eşitsizliği konularında irdelenmiştir. Bu çalışmalar arasında havacılık sektörü ile turizm sektörünün birlikteliği bağlamında olanların sayısı oldukça azdır ve bu tezin problemini oluşturan COVID-19 salgını sürecinde iş-yaşam dengesinin çalışma motivasyonuna etkisi ile ilgili bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu nedenle çalışmanın sivil havacılık ve turizm literatürüne katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış olup veriler anket tekniği ile toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de faaliyet gösteren hava yolu işletmelerinde çalışan 458 kokpit ve kabin personeli oluşturmaktadır. Katılımcıların ölçümlerden elde ettikleri puanların demografik özelliklere göre farkının incelenmesinde 2'li gruplar için bağımsız örneklem t-testi, 2'den fazla gruplar için tek yönlü Anova testi yapılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların "iş-yaşam dengesi" ile "çalışma motivasyonu" arasında pozitif yönlü ve yüksek bir ilişki bulunmuştur. t-testi ve ANOVA sonuçları, havacılık çalışanlarının iş-yaşam dengesi ve çalışma motivasyonlarının farklı demografik özelliklere sahip olmalarına göre farklılaştığını göstermiştir.
- Doktora TeziAçık Erişim2023Rol stresörleri ile tükenmişlik ilişkisinde çaba-ödül dengesizliği ve iş-yaşam dengesizliğinin paralel aracı ve aşırı bağlılığın düzenleyici rolü
Şerife Örs
Çalışanların olumsuz stres deneyimlerinin stres unsurlarına yönelik bilişsel değerlendirmeleri çerçevesinde ve dinamik bir süreç içerisinde ortaya çıkacağını öngören işlemsel stres yaklaşımını temel alan bu çalışmada, rol stresörlerinin tükenmişlik üzerindeki etkileri geliştirilen genişletilmiş bir stres modeli çerçevesinde değerlendirmektedir. Önerilen model ile örgütsel rol alanında çaba-ödül dengesizliği ve örgüt dışı rol alanında ise iş-yaşam dengesizliğinin rol stresörleri ile tükenmişlik arasındaki ilişkide oynadığı aracı roller ve bu ilişkilerde kişisel faktör olarak aşırı bağlılık başa çıkma mekanizmasının düzenleyici etkilerini ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında Türkiye genelinde öğretim elemanları, hekim ve hemşirelerden oluşan 705 katılımcıdan oluşan örneklem üzerinde çoklu regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Öncelikle, rol çatışması, rol belirsizliği ve rol aşırı yükü stresörleri ile duygusal tükenme, sinizm ve mesleki yeterlik tükenmişlik boyutları arasındaki ilişkilerde çaba-ödül dengesizliği ve iş-yaşam dengesizliğinin paralel aracı rollerine ilişkin hipotezler test edilmiştir. Ardından, çalışanların aşırı bağlılık düzeylerinin bu aracı etkiler üzerindeki düzenleyici etkisini incelemek amacıyla geliştirilen koşullu aracılık hipotezleri test edilmiştir. Araştırma sonuçları çaba-ödül dengesizliği ve iş-yaşam dengesizliğinin bir arada rol stresörlerin tükenmişlik boyutları üzerindeki etkisine aracılık ettiklerini göstermektedir. Duygusal tükenme ve sinizm boyutlarında her iki aracı değişkenin, mesleki yeterlik tükenmişlik boyutunda ise yalnızca iş-yaşam dengesizliğin aracılığına destek sağlanmıştır. Ayrıca, aşırı bağlılığın rol stresörlerinin çaba-ödül dengesizliği ve iş-yaşam dengesizliği aracılığı ile tükenmişlik boyutları üzerindeki etkisini büyük çoğunlukla düzenlemediği veya beklenen yönün tersine düzenleyerek mevcut etkiyi zayıflattığı tespit edilmiştir. Bu duruma aşırı bağlılığın çaba-ödül dengesizliği ve iş-yaşam dengesizliği ile tükenmişlik boyutları arasındaki ilişkide çoğunlukla beklenenin aksine kısmi tampon görevi görmesinin neden olduğu tespit edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Evden çalışmanın çalışanların iş aile yaşam dengeleri ve işten ayrılma niyetleri üzerine etkisi
Hatice Güner
Evden çalışma, iş aile yaşam dengesini olumlu veya olumsuz yönde etkileyebilir. Bir çalışan evden çalışarak ve iş saatlerini aile zamanıyla daha iyi bir şekilde uyumlu hale getirerek ailesine ve çocuklarına daha fazla zaman ayırabilir. Evden çalışmak, işe gitmek için harcanan zamanı ve maliyetleri azaltacaktır. Ayrıca evden çalışan kişiler iş ortamındaki birçok stres kaynağından uzak kalmaktadırlar. Ancak evden çalışma, iş ve aile yaşamı arasında net bir ayrımın olmamasına neden olabilir. Çalışanlar, işle ilgili sorunlarını eve taşıyabilirler. Bu iş aile dengesini olumsuz etkileyebilir. Evden çalışmanın iş aile yaşam dengesine etkisi karmaşık ve kişisel tercihlere bağlıdır. Ayrıca evden çalışma, esneklik, iş tatmini ve iş yaşam dengesi gibi faktörlerle ilişkili olarak işten ayrılma niyetini azaltabilirken, iletişim eksikliği, sosyal izolasyon ve kariyer fırsatlarının sınırlanması gibi durumlar işten ayrılma niyetini artırabilir. Bu çalışmanın amacı evden çalışmanın iş aile yaşam dengesi ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisini araştırmaktır. Anadolu Üniversitesinde çalışan personeller üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma modeli PLS-SEM analizi ile test edilmiştir. Araştırmaya katılan 261 denekten elde edilen verilerin analizi ile evden çalışma ile işten ayrılma niyeti arasında doğrudan anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Ancak evden çalışmanın iş aile yaşam dengesini anlamlı ve olumlu bir şekilde etkilediği, iş aile yaşam dengesinin ise işten ayrılma niyetini negatif etkilediği görülmüştür. İş aile yaşam dengesinin evden çalışma isteği ile işten ayrılma niyeti arasında aracı etkisinin olduğu ve evden çalışma isteğinin işten ayrılma niyetini azaltmasına vesile olduğu ortaya çıkmıştır.