Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026Zihin felsefesinde düşünce deneylerinin epistemik statüsü
Yasemin Revi
Bu tez, düşünce deneylerinin zihin felsefesindeki yerini ve felsefi bilginin oluşumuna sağladıkları katkıyı bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Özellikle, bilincin doğasının, kişisel kimliğin, zihin ile dış dünya arasındaki ilişkinin ve yapay zekânın imkânının tartışıldığı zihin felsefesinde temel bir yöntem olarak kullanılan düşünce deneylerinin, varsayımsal senaryolara dayanması nedeniyle bilgi üretme kapasiteleri, gerçekliği temsil etme biçimleri ve felsefi argümanlardaki epistemik değerleri tartışma konusudur. Bu kapsamda çalışmada öncelikle düşünce deneylerinin tarihsel gelişimi ele alınmış, Antik Çağ’dan modern döneme uzanan süreçte Platon’un Mağara Alegorisi, Theseus’un Gemisi, İbn Sînâ’nın Uçan Adamı ve Descartes’ın Kötü Cin Hipotezi gibi öne çıkan örnekler incelenmiştir. Ardından zihin felsefesinin temel problemleri değerlendirilmiş ve düşünce deneylerinin bu problemlerin açıklanması, kavramsallaştırılması ve tartışılmasındaki işlevi ortaya konmuştur. Bu doğrultuda Frank Jackson’ın Mary’nin Odası, David Chalmers’ın Zombi Argümanı, Hilary Putnam’ın Kavanozdaki Beyni, Alan Turing’in Turing Testi ve John Searle’ün Çince Odası düşünce deneyleri ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Son olarak bu düşünce deneyleri kavramsal tutarlılık, tasavvur edilebilirlik, metafiziksel olanaklılık, sezgisel güvenilirlik, açıklayıcı güç, karşı senaryolara dayanıklılık ve teori seçimindeki rolleri gibi epistemik ölçütler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Böylece, düşünce deneylerinin kavramsal analizin ötesinde felsefi bilgi üretimine özgün bir katkı sağlayıp sağlamadığı sorgulanmıştır.
- MakaleYalnız künye2026Thought Experiments in Islamic Philosophy: Ibn Sina's Flying Man and the Estimative Faculty
Kaya, Asli Uner
The nature and function of thought experiments, which have become an important part of philosophical and scientific discourse, are among the topics that have been researched with great interest not only by philosophers but also by historians of science, cognitive scientists and psychologists in recent years. Thought experiments, which we can trace back to the Pre-Socratics, are frequently encountered in the Middle Ages, especially in fields such as theology and natural philosophy. Imaginary scenarios designed by important figures in the Islamic world such as Ibn Sina, Ibn al-Haytham and Ghazali provide important information about the way thought experiments were used in the period. Ibn Sina was the first philosopher to try to explain the psychological basis of thought experiments. The fundamental question he focuses on is: What is the source of the premises used in thought experiments? According to Ibn Sina, the source of thought experiments is wahm, an internal, sensory faculty that has no exact English equivalent but is usually translated as estimative faculty. My aim in this article is to focus on the faculty of illusion that Ibn Sina introduced while creating the psychological infrastructure of thought experiments and to reveal the role that this faculty plays in the formation of thought experiments.
