Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Torul-Kürtün (Gümüşhane) karayolu kaya şev duraysızlıklarının CBS tabanlı olarak belirlenmesi ve iki boyutlu kaya düşme modellemesi
Elif Gacener
Torul-Kürtün-Tirebolu yolu Karadeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu Bölgesi arasındaki erişim için alternatif bir güzergah niteliğinde olup, bu yönüyle yoğun trafik potansiyeline sahip olan bir karayoludur. Ancak güzergahın özellikle Torul-Kürtün arasındaki kısmında hemen hemen her mevsim sıklıkla gerçekleşen kaya düşme olayları, zaman zaman can ve mal kayıplarına sebep olabilmekte ve çok daha sık karşılaşılan şekliyle ulaşımı aksatmaktadır. Bu nedenlerden ötürü güzergahın, kaya düşme potansiyeli daha yüksek olan ve bu yönüyle kaya düşmeleri açısından tehdit oluşturan kısmı, inceleme alanı olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada, Torul-Kürtün (Gümüşhane) karayolundaki potansiyel kaya düşme mekanizması, düşen blokların yayılma mesafesi, şev yüzeyi sıçrama yüksekliği, yuvarlanan kaya bloklarının toplam kinetik enerjileri ve bariyer uygulamaları ile düşmesi olası blokları önleme olanakları irdelenmiştir. İnceleme alanında kaya düşme mekanizmasını belirlemek amacıyla, Sarıosman Monzograniti ve Kızılkaya Formasyonuna ait dasitlerden alınan süreksizlik yönelim ölçüleri, kinematik analiz yöntemi ile değerlendirilmiş ve yenilme mekanizmaları belirlenmiştir. Kaya kütlelerinde belirlenen düzlemsel, kama ve devrilme tipi yenilmeler için üretilen nihai yamaç duraysızlık haritasına göre, çalışma alanında devrilme tipi yenilmenin gerçekleşme olasılığı düzlemsel ve kama tipi yenilmelere göre daha yüksektir. İnceleme alanında 204 farklı lokasyonda ve yaklaşık 97901 m2'lik alanda devrilme tipi yenilme olasılığı bunulurken, kama tipi yenilme 62 lokasyonda 7448 m2 ve düzlemsel tip yenilme olasılığı için bu 9 farklı lokasyon ve yaklaşık 2324 m2 olarak belirlenmiştir. Sarıosman Monzograniti ve Kızılkaya Formasyonuna ait dasitlerin yayılım gösterdiği Torul-Kürtün yol güzergahının kuzeyindeki yamaçlarda belirlenen kesit hatları RocFall 4.0 bilgisayar programında analiz edilmiş ve kaya bloklarının yayılım mesafeleri, şev yüzeyi sıçrama yükseklikleri ve yuvarlanan blokların kinetik enerjileri belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda Sarıosman Monzogranitinde belirlenen kesit hatlarından SH1, SH2, SH3, SH4, SH5, SH6 kesitlerinde yuvarlanan kaya blokları yol güzergahına ulaşırken, SH7 nolu kesit analizinde kaya blokları yamaç yüzeyinde kalmıştır. Kızılkaya Formasyonuna ait dasitlerde yapılan kaya düşme analizlerinde ise tüm kesit hatlarından yuvarlanan kaya bloklarının yol güzergahına kadar ulaştıkları belirlenmiştir. Kesit hatlarında belirlenen alanlarda uygulanan bariyerlerle düşen kaya bloklarının sönümlendiği belirlenmiş olup, Torul-Kürtün yol güzergahında bu çalışmalar ışığında belirlenen potansiyel kaya düşme alanlarının Karayolları Genel Müdürlüğü veya AFAD tarafından en kısa sürede iyileştirme planlamasına alınması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Coğrafi Bilgi Sistemleri, Duraysızlık haritaları, Kaya düşmesi, Kinematik analiz, Torul-Kürtün Karayolu
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2018Kürtün ilçesinin ekoturizm potansiyeli, Gümüşhane
Ayşen Gönül Ekşioğlu
Kürtün ilçesi, Doğu Karadeniz Bölümü'nde, Gümüşhane iline bağlı bulunmaktadır. Bu araştırmada çalışma alanı olarak Kürtün ilçesi seçilmiş olup esas olarak ilçenin eko turizm potansiyeli incelenmiştir. Kürtün, Torul ilçesine bağlı bir belediyelik iken 1990 yılında Bakanlar Kurulu Kararı ile ilçe statüsüne kavuşmuştur. Kürtün İlçesi merkez belediyesi 1970 yılında, Öz Kürtün Belediyesi ise 1992 yılında kurulmuştur. Kürtün ilçesine bağlı bir belde, 34 köy ve dokuz mahalle olmak üzere, toplam 44 idari birim vardır. İlçenin 2018 nüfusu 14.346'dır. İlçe halkının önemli bir bölümü Türkmen boyu Çepnilerden oluşmaktadır. İlçe merkezi, Karadeniz'e paralel uzanan Zigana Dağları'nın güney bölümünde, Harşit Çayı tarafından derince yarılmış vadinin doğu kesiminde kurulmuş en büyüğü Uluköy olan birbirine bağlı üç köyün birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Bir bakıma Zigana Geçidi'nin batısında ve Doğu Anadolu'yu Gümüşhane üzerinden Tirebolu'ya bağlayan ve Zigana Geçidi'nin alternatifi olarak açılan yol üzerinde nispeten dağınık bir yerleşim birimidir. Bir bölgenin doğal, kültürel ve tarihi değerleri o bölgenin turizm potansiyelini oluşturmaktadır. Yakın zamanlarda deniz-güneş-kum turizminin olumsuz çevresel etkilerinin görülmesi turizmde yeni yaklaşımların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Turistik çekiciliklerin bulunduğu alanlarla ilgili planlamalarda sürdürülebilir turizm anlayışı hâkim olmaya başlamıştır. 1980'lerden sonra turizm sektörünün hızla büyümesi ve kitle turizminin olumsuz yanlarının ortaya çıkması insanları farklı turizm çeşitlerine yöneltmiş, soft, eko, yeşil, doğa ve alternatif turizm gibi yeni kavramlar literatüre yerleşmeye başlamıştır. Ekoturizm doğal alanlarda yapılan, yerel halkın refahını yükselten ve çevreyi koruyan sağduyulu ve sorumlu bir turizm çeşididir. Doğal, tarihi ve kültürel kaynakları tahrip etmeden turizm faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesini ve sürekliliğini sağlamayı amaçlayan bir faaliyet olması sebebiyle de ekolojik ve ekonomik değerin korunması ve gelecek nesillere aktarımı açısından en doğru turizm şekli olarak görülmektedir. Kürtün ilçesi de bu manada ekoturizmin rahatlıkla yapılabileceği çok sayıda çekicilik ve faaliyeti barındırmaktadır. İlçe, doğa yürüyüşü (Kürtün ilçesi Kazıkbeli Yaylası ve çevresi, Öz Kürtün Erikbeli Sazalanı Damlıköy Parkuru),av turizmi (Kürtün devlet avlağı) biyoçeşitlilik (örümcek ormanları ), kamp ve karavan turizmi (Kadırga Yaylası), kültür turizmi (İpek halı dokumacılığı, ahşap oymacılığı zil-çan yapımı, vs.), agroturizm (fasulye, çilek ve bal üretimi) vb. birçok ekoturizm aktivitesi yapılmasına uygun yüksek bir potansiyele sahiptir. Araştırmaya literatür taraması ile başlanmış, akabinde arazi incelemeleri ve büro çalışmaları yapılmıştır. Yaz döneminde arazi incelemelerinden derlenen tüm veriler, yapılan görüşmelerden elde edilen ve çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından alınan istatistiki veriler derlenmiş ve CBS teknikleri kullanılarak haritalanmıştır. Kürtün, ekoturizm potansiyeli yüksek olan bir ilçedir. Nitekim, doğal güzellikleri, kültürel değerleri doğru değerlendirilebilirse Kürtün ve çevresinde ekoturizm etkinlikleri sayesinde ilçenin ve Gümüşhane'nin tanıtımına ve bölge ekonomisine olumlu katkılar sağlayacaktır. Ayrıca, doğal ve kültürel kaynaklar korunacak ve yöre halkı için yeni istihdam alanlarının açılmasına zemin hazırlayacaktır.