Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Ömer Ebû Rişe'nin şiirlerinde Hz. Peygamberin hayatı
Usman Musa Garkuwa
Bu çalışmada, Ömer Ebû Rişe'nin şiirinde Hz. Peygamber'in hayatı ele alınmış ve çalışma bir giriş ve iki bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde, Sîret-i Nebevi'nin dilsel ve terimsel tanımı, yazılma süreci ve gelişimi ele alınmış ve şair Ömer Ebû Rişe'nin hayatı, edebi ürünleri ve Peygamberlik konusunu ele aldığı beş şiiri sunulmuştur. Daha sonra, Ömer Ebû Rişe'nin yazdığı beş şiirde, özellikle Peygamberlik öncesi ve sonrası olmak üzere Peygamberimiz'in hayatı incelenmiş ve bu şiirlere çalışmada uygun başlıklar altında yer verilmiştir. Sonra, İkinci bölümde bu beş şiirdeki sanatsal yapı ele alınmış ve sanatsal yapı kavramı açıklanmış, ardından beş şiirin başlıkları, uzunlukları ve dil yapıları incelenmiştir. Sonra bu beş şiirin müzikal yapısı üzerinde durulmuş ve bu yapıda dış ahenk ve unsurları; aruz ölçüleri, kafiye harfleri ve revi ele alınmıştır. Daha sonra iç ahenk ve unsurları; tasri', tekrar, cinas ve tıbak sanatları incelenmiştir. Çalışma ulaşılan önemli sonuçların özeti ve çalışmada faydalanılan kaynakların bir listesi ile sonlandırılmıştır. Ulaşılan önemli sonuçlardan bazıları: - Şair Ömer Ebû Rişe'nin Hz. Muhammed'in hayatıyla ilgili şiirleri, başta doğumu, çocukluğu, ticaretle uğraşması, Hacerü'l- Esved olayı, vahiy inmesi, İslam davasını yaymak için kafirlere karşı mücadelesi, Mekke'nin fethi ve vefatı gibi konular olmak üzere Hz. Peygamberin Peygamberlik öncesi ve sonrası hayatıyla ilgili birçok bilgi içermektedir. - Şair, bu beş şiiri oluştururken dilsel ve müzikal yapıda klasik Arap şairlerinin yolunu izlemiş ve şiirleri iç dünyasından ve duygularından ilham alarak yazmıştır. - Şairin bu şiirlerindeki genel tutumu, Rasûlullah (s.a.v.)'e olan sevgisine ve iyilik ve adaleti sevmeyi, haksızlıktan nefret etmeyi emreden İslam diniyle iftihar etmesine dayanmaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Muhammed İbnu's-Sîd el-Batalyevsî eserleri ve Arap edebiyatındaki yeri
Asiye Çadır
İbnu's-Sîd el-Batalyevsî (ö. 521/1127) V/XI. yüzyılda Endülüs'ün siyasî kargaşalar içerisinde olduğu halde ilmî açıdan en parlak dönemini yaşadığı Mülûku't-tavâif (1031-1090) döneminde yaşamış, ilgi sahası geniş bir âlimdir. Dil, nahiv, edebiyat, felsefe, fıkıh, hadis, kelâm ve mantık gibi ilimlerle ilgilenmiş, gerek telif ettiği, gerekse şerh ettiği eserlerle bu sahalarda adından sıkça bahsettirmiştir. Öyle ki kendisinden sonra gelen âlimler tarafından Endülüs'ün Maarrî'si, Endülüs'ün Kindî'si veya Endülüs'ün Cahız'ı gibi tanımlamalarla zikredilmiştir. Arap dünyasında birçok akademik çalışmaya konu olmuştur. Endülüslü âlimleri tanıtan hemen hemen bütün bibliyografyalarda adı geçmekte ve kendisinden övgü ile bahsedilmektedir. Arap dünyasında çok tanınan bir alim olduğu ve eserlerinin bir çoğunun tahkik ve neşrinin yapıldığı görülmektedir.Ülkemizde ise daha çok onun felsefî yönüyle ilgilenilmiş, edebî yönü ise sayılı çalışmayla sınırlı kalmıştır. Bu çalışmada Endülüs'ün gözde âlimlerinden olan İbnu's-Sîd el-Batalyevsî'nin hayatı, başta Arap dili ve edebiyatı ile ilgili olmak üzere eserleri ve ilmî kişiliği ele alınarak Batalyevsî'nin klasik Arap edebiyatındaki yerini değerlendirmeye ve onu daha görünür kılmaya yönelik bir katkı sunma hedeflenmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Arap dili'nde şart ve cezm edatları ve Kur'an-ı Kerim'de kullanımları
Havva Aslan
Kur'an-ı Kerim'i anlayabilmek için Arap Dili'nin derinliklerine inmemiz gerekir. Tezimizde Arap dilinde kullanılan şart ve cezm edatlarının neler olduklarından başlayarak cümleye ne tür anlamlar kattıkları ele alınacaktır. Kur'an-ı Kerim'de örnekleri olan şart ve cezm edatları kullanıldıkları ayetlerde çeşitli anlamlar vermekle beraber çeşitli görevlerde de kullanılmaktadır. Çalışmamızda Arap dilinde şart ve cezm edatları ve görevlerini ele almakla birlikte bu edatların birbirlerinden benzer ve farklı yönleri üzerinde duracağız. Edatların Kur'ân-ı Kerim'den örneklerini vererek nasıl kullanıldıklarını inceleyeceğiz. Böylece Kur'ân-ı Kerim'i anlamamızda ne tür katkıları olduğunu görmeye çalışacağız. Tezimiz giriş ve üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde şart ve cezm edatlarının hangi eserlerde yer aldığına dair bilgiler verdikten sonra bu edatlar için özel olarak hangi kitaplar yazılmıştır ve bu konu hakkında yazılan tezler nelerdir bunlar hakkında bilgiler vermekteyiz. Birinci bölümde konumuza giriş yaparak şart kelimesinin ne anlama geldiği üzerinde durduktan sonra şart edatlarının hangileri olduğu hakkında bilgi verdik. Devamında şart ve cevap cümlesinden bahsederek şart edatlarının anlamlarını ve cümledeki görevlerini ele aldık. Bu bölümün son kısmında ise cezm kelimesinin ne anlama geldiği Arap Dili'nde hangi manada kullanıldığına dir bilgiler verdikten sonra cezm edatlarını vererek özelliklerini açıklamaya gayret gösterdik. İkinci bölümümüzde cezm edatları ve şart edatlarının birbirlerinden farklılıklarını ve benzerliklerini ele aldık. Bu bölümde şart edatlarının kendi içerisinde benzer ve farklı yönlerine baktığımız gibi cezm edatlarıyla olan benzer ve farklı yönlerinide incelemeye çalıştık. Ve son olarak üçüncü bölümde Kur'an-ı Kerim'de şart ve cezm edatlarının kullanıldığı ayetleri ele alarak i'rab yönünden incelemeye çalıştık.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Kur'ân'da a-d-v kökü ve mu'tedi kelimesinin semantik açıdan incelenmesi
Tuğba Çakır
Bu tez çalışmasında Kur'ân'ın önemli kavramlarından olan mu'tedi kelimesi ele alınmıştır. Bu kelimenin kökü araştırılmış, bu kökten müştak olan isim ve fiiller Arapça sözlüklerden istifade edilerek semantik analizi yapılmıştır. Mu'tedi kelimesinin anlam sahasını net olarak belirlemek için ayriyeten yakın ve uzak anlamlı sözcükler ele alınmıştır. Ayrıca a-d-v kökü ve türevlerinin Kur'ân'da kullanıldığı manalar ortaya çıkarılmıştır. Kur'ân-ı Kerîm'de a-d-v kökü ve mu'tedi kelimesi birçok hususta haddi aşmayı ifade eden anlam yelpazesinde kullanılmıştır. Mu'tedi kelimesinin temel anlamı haddi aşmaktır. Sözlüklerde saldırgan, zulmeden, haddi aşan, aşırı giden, zalim ve hakkı çiğneyen gibi manalarda kullanılmıştır. Dini terim olarak ise Allah'ın kulları için belirlediği sınırları yani hudûdullahı tecavüz etmek ve ilahi emirleri çiğnemek manasına gelmektedir. Ameli hususlarda haddi aşmayı ifade etmek için kullanıldığı gibi inanç hususlarındaki haddi aşmayı ifade etmek için de kullanılmıştır. Kur'ân'da küfür, şirk ve hak dine karşı isyan niteliğinde olan tutum, davranış ve fiiller mu'tedi kelimesiyle ifade edilmiştir. Yine Kur'ân'da Allah'ın sınırlarını koruyanlar övülmüş ve mükâfat va'dedilmiştir. Sınırlara tecavüz edenler ise yerilmiştir. Mu'tedinin anlamını belirlemek noktasında önemli bir yere sahip olan haddi aşan insanların nitelikleri ve onları haddi aşmaya götüren unsurlar âyetler bağlamında irdelenmiştir. Kur'an'da haddi aşanların hiçbir zaman cezasız kalmadıkları, onlara mutlaka bir ceza verileceği bildirilmiştir. Bu bağlamda dünyada ve ahirette verilen cezalar, ilgili âyetlerden tespit edilmiştir. İnsan, ahirette ebedi bir ceza ile karşılaşmamak için inanç alanında hak dinin sınırlarını öncelikli olarak dikkate almalı ve haddi aşmamalıdır. Bir diğer ifade ile itidal üzere olmalıdır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Kur'ân-ı Kerim'de –keyfe- nahiv ve delâlet açısından inceleme
Islam Ahmed Gad Saleh
The Holy Qurān is an inexhaustible source for many researchers that deal with the study of the Arabic Language styles. One of these styles is the interrogative structure that has multiple connotations. The "KAYFA" preferred among the interrogative adjectives in the Holy Quran because of the scarcity of detail studies about it. This study aims to identify the position of KAYFA in the Holy Qur'an, by reviewing the aspects of its declension, indicating the connotations and meanings generated when this word appears in the verses studied. The research divided into a preface, two chapters, and a conclusion. The preface reviewed the problem of study and its objectives, previous studies, and the limits of the study. As for the first chapter, the first section reviews the definition of interrogative among linguists, the specialists of Arabic grammar, and Eloquence, while the second one deals with the meanings of KAYFA, the Scholar's opinion about it, and its declension position. The Second Chapter is about the KAYFA in the Holy Qurān, which contains the five sections. However, the first four sections deal with the cases of the 'verb attribution' when it comes before and after KAYFA, while the fifth section devoted to the Quranic verses where the KAYFA appears before a sentence that starts with the word KĀNA. The conclusion contains the findings of the research. Furthermore, the research followed the descriptive-analytical approach in the study of verses and its analyzing. Keywords: Interrogative, KAYFA, an analytical study, a semantic study.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019The analyses of Hâşiye'alâ Şerhi'l İsam 'alâ Risâleti'l of İsmâîl b. Sinan es- Sîvâsî
Bayram Kurt
İsmail b. Sinan es- Sivasi, who was famous scribe, died exilic 1048 in Sivas. He collected classical religious knowledge from his teacher Abdulmecid Sivasi. Sivasi is the writer of the important works such as Mülteka el-Ebhur, Şerhu Risaleti's-Sağair ve'l- Kebair, Şerhu risâleti'l-velediye. He wrote in the field of hadith, İslamic law, comment, kalam, declamation etc. Hâşiye ala şerhi'l-istʿâreti's-Semerkandiyye li'l-İsam which is a work in the field of declamation is an important work and it is writer copy that analysed. In our study, person and works directly linked with Hâşiye ala şerhi'l-istʿâreti's Semerkandiyye li'l-İsam which is analysed are referred. In first chapter, the life and works of Ebü'l-Kâsım Şemsüddin Muhammed b. Ebi Bekr el-Leysî es-Semerkandî is mentioned and more specially his work Ferâidü'l-Fevâid' is analysed. İn the second chapter, the life and works of Ebû İshâk İsâmüddîn İbrâhîm b. Muhammed b. Arabşâh el-İsferâyînî'nin are pointed out and particularly his work, Şerhu Risaleti'l- istiʿâre, is addressed an issue. In the third chapter, the life and works of İsmail bin Sinan es-Sivasi are analysed. In the last chapter, the work, Hâşiye ala şerhi'l-istʿâreti's-Semerkandiyye li'l-İsam, is analysed. While analysing the work Hâşiye ala şerhi'l-istʿâreti's-Semerkandiyye li'l-İsam some copies are analysed from different libraries and other copies are analysed which are decided within the first copies. In this respect, writer copies are payed attention. Key Words: el-İsferayînî, es-Semerkandî, İstiʿâre, Sivasî, Tahkik
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2017Türkçede kullanılan Arapça kelimeler (İstatistiksel ve karşılaştırmalı)
Alı Abdelwahed Abdelhameed Mohamed
Language borrowing is one of the most prominent manifestations of friction or linguistic conflict that arises as a result of a number of religious, geographical, political and economic factors, You cannot find a language of a nation unless it has lent and borrowed from other languages, and borrowing words are usually subject to the sound, morphological and grammatical systems of the language that has been borrowed from it. The aim of this study is to identify the words borrowed by the Turkish language from Arabic, and to monitor the changes that occurred in them orally, morphologically and metaphorically, as it is of great importance as both curriculum developers, teachers and researchers benefit in teaching either of the two languages to other language speakers. In addition to the discovery, and confirmation of cultural and civilizational interdependence between the Arab and Turkish peoples, this study contains on three chapters and a conclusion: In the preface, the researcher reviewed the problem of the study and its objectives, previous studies, in addition the methodology and its limits of study. The first chapter dealt with the issue of linguistic borrowing, and defined its concept and the factors leading to it and its types. The second chapter presents the most important differences between the Arabic and Turkish languages, and the third chapter presents a detailed analysis of the Turkish words borrowed from Arabic. The study concludes with the most important conclusions and recommendations and an appendix contains on a list of words collected by the researcher. The researcher relied on descriptive, comparative and statistical approaches. The most important results of the study were the extraction of a list of Arabic words in the Turkish language and monitoring of its all changes. Key words: language borrowing, Arabic words, Turkish language.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2015Ziya Bey Yazma Eser Kütüphanesi'nde bulunan Arap dili ve edebiyatı alanındaki yazma eserlerin tespiti ve tavsifi
Zeynep Şimşek
Tezimizde Doğu Anadolu'nun en kapsamlı kütüphanesi olan Sivas Ziya Bey Yazma Eser Kütüphanesi'ndeki Arap Dili ve Edebiyatı alanındaki yazma eserleri tespit edip, tanıtmaya çalıştık. Tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm yazmaların özellikleri ve metodolojisinden meydana gelmiştir. İkinci bölümde kütüphanenin tarihi, tanıtımı ve kurucusu Ziya Bey hakkında genel bilgilere yer verilmiş, üçüncü bölümde ise Sivas Ziya Bey Yazma Eser Kütüphanesi'ndeki yazmalardan Arap Dili ve Edebiyatı ile ilgili olanlar hakkında tavsif çalışması yapılmıştır. Bu çalışma, daha önce tanıtımı yapılmamış yazma eserlerin, araştırmacıların istifadesine sunulması açısından önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: Yazma Eserler, Sivas Ziya Bey Yazma Eser Kütüphanesi, Ziya Başara, Arapça, Arap Dili.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2014Mu'allakalarda nevasih fiiller ve kullanım şekilleri
Muhammet Berat Can
"Mu'allakalarda Nevâsih Fiillerin Kullanımı" isimli tezimiz bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde "Mu'allakalar ve Şairleri" tanıtılmıştır. İkinci bölümde "Nevâsih fiiller" yapısal ve anlamsal özellikleri açısından incelenmiştir. Üçüncü bölümde "Mu'allakalarda nevâsih fiillerin geçtiği beyitler" tespit edilmiş ve detaylı irabları yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise ulaştığımız sonuca ve önemli görülen bazı noktalara değinilmiştir.
