Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- Derleme MakaleYalnız künye2024Kültürel miras unsuru olarak yayla mutfak kültürü: gümüşhane ili örneğ
Kaya, Fazil; Çalık, İsmail; Taş, Sedat; Zeybek, Halil İbrahim; Akyürek, Suat; Pir, Rıfat
Türkiye’de dağlık ve engebeli alanların geniş yer kaplaması yaylacılık faaliyetleri ve yayla kültürünün gelişmesini sağlamıştır. Türkiye’de geleneksel olarak hayvancılık amaçlı kullanılan yaylalar; yaz aylarında hayvan otlatmak, küçük çaplı da olsa tarım faaliyetlerinde bulunmak veya dinlenmek amacıyla faydalanılan geçici yerleşme alanları özelliği taşır. Tarım arazilerinin dar ve parçalı olduğu Gümüşhane ili (özellikle ilin kuzeydeki arazileri) ve çevresi Türkiye’de yaylacılık faaliyetlerinin en yoğun olduğu sahalar arasında yer almaktadır. Yörede hayvancılıkla meşgul olan halk için otların uzun süre kurumadan yeşil kaldığı yaylalar, büyük önem taşımaktadır. Yaylalar, çeşitli özellikleri yanında aynı zamanda kültürel birikimin âdeta gizli birer hazinesi niteliğindedir. Önce Orta Asya, sonrasında da Anadolu’da binlerce yıldır hayvancılık amacıyla yaylak ile kışlak arasında yer değiştiren topluluklar, sürdürdükleri ekonomik faaliyetlerin ve yaşadıkları coğrafyanın etkisiyle kendilerine has bir kültür oluşturmuşlardır. Bu kültürün en önemli unsurlarından birini de yayla mutfağı oluşturmaktadır. Yayla mutfağı, Türk toplum hayatında geçmişten beri süregelen yayla hayatının vazgeçilmez olgularından birini oluşturmaktadır. Yayla mutfak kültürü, zamanla birçok yönden ayırt edici ögenin eklenmesiyle özgün bir kimlik kazanmıştır. Mutfak kültürünün oluşmasında, coğrafi bölge, sosyo-ekonomik yapı, gelenek, görenek, tarım, hayvancılık ve teknolojik gelişmeler gibi faktörler etkili olmuştur. Bu çalışmada da kültürel miras unsuru olan yayla mutfak kültürünün geldiği son nokta ele alınmış, gelişimsel açıdan yayla mutfak kültürünün olumlu ve olumsuz yönleri tartışılmıştır. Yayla mutfağına ilişkin mevcut durumun yerinde tespit edilmesi için Doğu Karadeniz bölümünde yer alan Gümüşhane yaylalarına saha çalışması düzenlenmiştir. Bu çalışmalar kapsamında yayla sakinleri, muhtarlar, işletme sahipleri ve çeşitli paydaşlarla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler üzerinden içerik ve betimsel analiz yapılmıştır. Analizler sonucunda, yayla mutfak kültürü dört ana ve on alt tema üzerinden kategorize edilmiştir. Gümüşhane yayla mutfak kültürünün temel yapısını oluşturan bu dört ana temayı; hayvan ürünleri, tarım ürünleri, yöreye mahsus ürünler, yenilebilir yabani bitkiler ve mantarların oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kategorize edilen her bir tema katılımcıların ifadeleri, gözlem ve ikincil verilere dayalı olarak bulgular kısmında değerlendirilmiştir. Ayrıca yaylalarda bakılan hayvan sayısı ve ekilen alan miktarı bakımından azalmaların olduğu, eskiden yayla halkı tarafından üretilen hayvan ve tarım ürünleri miktarının fazla olduğu ancak günümüzde yaylada yaşayan hanelerin genel itibari ile kendilerine yetecek kadar üretim gerçekleştirmeye çalıştığı, yaylacıların temel ihtiyaçlarını haftalık merkez yaylalarda kurulan pazarlardan veya ilçelere yakın marketlerden temel ihtiyaçlarını satın aldıkları tespit edilmiştir. Bunun yanında yaylalarda yapılan yöresel ürünler listelenmiş ve yöresel yemek kültürünün bölgeye özgü ürünler kullanılarak devam
- MakaleAçık Erişim2024Yerli ve yabancı turistlerin bakış açısı ile trabzon'un gastronomik imajı
Taş, Sedat; Selcuk, Gokalp Nuri
Bu araştırmanın temel amacı, Trabzon ilini ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin bakış açısından Trabzon’un gastronomik imajını belirlemektedir. Bunun yanı sıra Trabzon ilinin ziyaretçiler gözündeki gastronomik imaj algısını, ilk akla gelen ve beğenilen yiyecek içeceklerini, yerli ve yabancı turist karşılaştırması ile Trabzon ilinin gastronomik imajının değerlendirmek araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Bu amaçla veriler hem araştırma sahası olan Trabzon ilinde yüz yüze hem de çevrimiçi olarak yerli (n=411) ve yabancı (n=424) turistlerden anket tekniği kullanılarak 835 kişilik bir örneklemden toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre her iki turist grubu açısından yöresel mutfak ve gastronomik değerlerin Trabzon'u ziyaret etme motivasyonları açısından önemli bir çekicilik unsuru olduğu; yabancı turistlerin, yerli turistlere kıyasla Trabzon'u tercih etmelerinde yöresel mutfak ve gastronomik değerlerin daha etkili olduğu belirlenmiştir. Trabzon denilince ilk akla gelen ve deneyimlendikten sonra beğenilen gastronomik unsurlarının (yiyecek-içecek) listesi oluşturulmuştur. Trabzon denilince akla gelen ilk beş gastronomik unsur sırasıyla köfte/Akçaabat Köfte, kuymak/muhlama, pide, karalahana sarması (dolması) ve turşu kavurması (fasulye) olmuştur. Deneyim sonrası beğenilen yemekler ise sırasıyla (ilk beş) köfte/Akçaabat Köfte, sütlaç/Hamsiköy Sütlacı, kuymak/muhlama, pide ve karalahana sarması olarak tespit edilmiştir. Yapılan karşılaştırmada Trabzon denilince hem yerli hem de yabancı turistlerin aklına gelen yemekler arasında altıncı sırada yer alan sütlaç/Hamsiköy Sütlacı’nın, deneyimlendikten sonra beğenilen yemekler listesinde ikinci sıraya yükseldiği görülmüştür. Özellikle Akçaabat Köfte, Sürmene Pidesi, Hamsiköy Sütlacı gibi Trabzon iline ait coğrafi işaretli tescilli ürünlerin Trabzon mutfağında bilindik olduğunu ve ilçe, belde isimleriyle özdeşleşerek tanındığını anlaşılmıştır. Trabzon mutfağının ve Trabzon ilinin gastronomik imajının her iki turist grubu üzerinde de olumlu bir etki yarattığı sonucuna varılmıştır.
- MakaleAçık Erişim2023Double-edged perspectives on service robots: working with robots and robots’ future career impacts
Seyitoğlu, Faruk; Atsız, Ozan; Taş, Sedat; Kaya, Fazıl
This study investigates the perspectives of undergraduate tourism and hospitality students on working with robots and the influence of the widespread use of robots on future careers. Accordingly, interviews were conducted with thirty students. The findings include two main categories: working with robots in the tourism and hospitality industry (advantages of working with robots, disadvantages of working with robots, and willingness to work with or implement robots) and future career impacts of the widespread use of robots (threatening human employment, reducing the motivation toward working in the industry, unfair competition between humans and robots, negative psychological impact/feeling of being less skilled than robots, and giving up/changing the industry). This research contributes to the literature by revealing the dimensions of working with robots and the future career impacts of the widespread use of robots. A model of future career impacts of the widespread use of robots was also proposed.
- MakaleYalnız künye2022The two-way perspective of tourism undergraduates towards (post-)viral world: The future of tourism, and vocational development and career
Seyitoğlu, Faruk; Atsız, Ozan; Kaya, Fazıl; Taş, Sedat
This timely paper explores the future of tourism and vocational career in the Covid-19 period from the perspective of undergraduate tourism students. The data were collected through semi-structured interviews with 30 students majoring in tourism faculty departments following the qualitative methodology. The findings demonstrate that vocational development and career planning in the Covid-19 era and the future of tourism are the main dimensions identifying students’ perspectives. The vocational and psychological pandemic effects are shaping the future career decisions of students. Furthermore, the future of tourism includes the elements related to tourist expectations and behaviours and trends in the (post-)viral tourism.
- MakaleAçık Erişim2020Küçük Ölçekli Kayak Merkezlerinde Destinasyon Rekabetçiliği: Zigana Kış Turizmi Merkezi Örneği
Evren, Savaş; Taş, Sedat; Zeybek, Halil İbrahim
Rekabetçilik, tüm destinasyonlar açısından en önemli konulardan biridir. Ancak literatürgenel olarak büyük ölçekli destinasyonların rekabetçiliğine odaklanmaktadır. Kış turizmiliteratüründe de durum farklı değildir. Bu noktadan hareketle, mevcut çalışma, küçükölçekli bir destinasyon olan Zigana Kış Turizmi Merkezi’nin rekabetçiliğinin ortayakonulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Destinasyon paydaşlarıyla (n=9) yapılan yarıyapılandırılmış görüşmelerle elde edilen nitel veriler, Ritchie ve Crouch’un destinasyonrekabetçiliği teorisi çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular, Zigana’nın pek çok rekabetçilikboyutunda zayıflıkları olduğunu, özellikle “ana kaynaklar ve çekicilikler” kapsamındakiüstyapı konusunda rekabetçiliğinin çok düşük olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede,destinasyonun pist çeşitliliği sunamaması ve bölgedeki tek konaklama tesisinin yapısaleksiklikleri dikkat çekmektedir. Destinasyonun rekabetçiliğinin zayıf olmasının temelindeise tarihsel süreç içinde yapılan planlama ve yatırım hataları yatmaktadır. Bir kayak merkeziiçin gerekli coğrafi şartlara ve jeomorfolojik kaynaklara sahip olan bölgenin geleceğinin,mevcut pistin karşısındaki yamaca yeni pist yatırımı yapılmasına bağlı olduğudüşünülmektedir. Destinasyonun, günümüz kış turizmi pazarının beklentilerinikarşılayabilmesi, mevcut haliyle çok olası görünmemektedir. İlgili öneriler çalışmadasunulmuştur.
- MakaleYalnız künye2020İşletme Yöneticilerinin Coğrafi İşaret Tesciline Yönelik Bakış Açıları: Gümüşhane İli Örneği
Taş, Sedat; Tas, Songül Seda Kamber
Bu araştırma ile coğrafi işaretli ürün üretimi gerçekleştiren işletmecilerin coğrafi işaret tesciline ve tescil belgesi edinmeye yönelik bakış açılarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın verileri, Gümüşhane'de bulunan sekiz farklı Gümüşhane Dut Pestili ve Gümüşhane Kömesi üreticisi olan işletme yöneticileriyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle 15-25 Ocak 2018 tarihleri arasında toplanmıştır. Gerçekleştirilen görüşmeler sonrasında, katılımcılardan yalnızca bir tanesinin işletmeleri adına coğrafi işaret tescil belgesi edindikleri sonucuna varılmıştır. Katılımcıların bir kısmı haksız rekabetin önüne geçmek, ürün kalitesini korumak, rekabet üstünlüğü sağlamak ve tüketiciye güven sunmak açısından tescil belgesinin faydalı olacağı görüşüne olumlu bakarken diğer katılımcıların aksi yönde görüşlere sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır.
- MakaleYalnız künye2020Yiyecek-içecek maliyet kontrol sürecinde bilgi teknolojilerinin kullanımı ve karar verme ilişkisi: trabzon’daki 4 ve 5 yıldızlı oteller üzerine bir uygulama
Bilici, Nilgün Sanalan; Taş, Sedat
Bu çalışma, Trabzon ilinde faaliyet gösteren 4 ve 5 yıldızlı otellerin yiyecekiçecekmaliyet kontrolünde yöneticilerin karar alırken bilgi teknolojilerininkullanım düzeylerinin rolünü araştırmaktır. Trabzon ilinde faaliyet gösteren4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerinin yiyecek-içecek bölümleri araştırmanınörneklemini oluşturmuş ve 13 adet 4 yıldızlı ve 2 adet 5 yıldızlı otel işletmesindegörüşme (mülakat) çalışması gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilenveriler ve ilgili doküman incelemeleri betimsel olarak analiz edilmiştir. Otelyöneticilerinin çalışmakta oldukları işletmelerde, bilgi teknolojilerindenyararlandıkları ve yiyecek-içecek maliyet kontrol sürecinde kullandıkları bilgiteknolojilerinin yönetici olarak karar almalarını (verme) kolaylaştırdığı sonucuortaya çıkmıştır. Otel yöneticilerinin çalışmakta oldukları işletmelerde, maliyetkontrolü için Materials Control Programı ve Elektra Programını yoğunluklakullandıkları, yiyecek-içecek maliyetlerini kontrol edebilmek için en sıkAyrıntılı Maliyet Kontrol Yöntemi, en az ise Standart Maliyet Kontrol Yönteminikullandıkları ve yiyecek-içecek maliyet analizlerini genellikle aylık periyotlarlakontrol ettikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca otel yöneticilerinin çalışmaktaoldukları işletmelerde yiyecek-içecek maliyet kontrol sürecinde kullanılan bilgiteknolojilerinin yiyecek-içecek bölümü ile entegre bir şekilde çalıştığı ve işletmemaliyetlerini azalttığı sonuçlarına ulaşılmıştır.