Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Sömürge dönemi Bengal siyasetçisi ve islâm düşünürü Mevlânâ Muhammed Ekrem Han'ın çalışmaları ve Tefsîru'l-Kur'ân'ındaki yorum metodunun çeşitli açılardan incelenmesi
Mohammad Asıf Hossaın
Bu tezde Hindistan Yarımadasının Bengalce dilin ilk müslüman gazetecisi, İngiliz sömürge dönemi siyasetçisi ve İslâm düşünürü Mevlânâ Muhammed Ekrem Han'ın tefsir metodu tetkik edilmiştir. Yine bu çalışmada önde gelen bir siyasi lider entelektüel kişilik olarak İslâmî bilgi alanına katkılarının vurgulanması da amaçlanmıştır. Bu açıdan tezde Muhammed Ekrem Han'ın Bengal dilinde İslâmî bilgi alanındaki özgün katkılarına değinerek ülkede olumlu bir değişim yaratmasına, dönemin taleplerine uygun olarak şekillenen katkılarına temas edilmiştir. Bunlardan bugüne yönelik dersler çıkarılması da hedeflenmiştir. Bu etüt, "Sömürge Dönemi Bengal Siyasetçisi ve İslâm Düşünürü Mevlânâ Muhammed Ekrem Han'ın Çalışmaları" ve "Mevlânâ Muhammed Ekram Han'ın Tefsîru'l-Kur'ân 'Indaki Yorum Metodunun Çeşitli Açılardan İncelenmesi" şeklinde iki bölümden oluşturulmuştur. Birinci bölüm kendi arasında iki alt başlığa ayrılmıştır. İlk başlıkta Bengal'de İslâmî eğitimin ortaya çıkışıyla ilgili kısa bir tartışma yapılmış ve sömürgeciliğin etkileri burada ele alınmıştır. İkinci başlıkta ise Mevlânâ Muhammed Ekrem Han'ın hayatı, çalışmaları ve ilmî mirası üzerinde durulmuştur. Tezin ikinci bölümünde tek başlık olarak kurgulanmıştır. Bu baştıkta Bengalce Kur'ân çalışmaları, Kur'ân tercümeleri ve tefsir faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Yine burada Mevlânâ Muhammed Ekrem Han'ın Tefsîru'l-Kur'ân'ının incelenmesine odaklanılmıştır. Tefsirînde kullandığı kaynaklara, dirâyet ve rîvayet tefsîri açısından kullandığı bilgi kaynaklarına odaklanılmıştır. Yine burada tefsirinin arap dil ve belağatıyla ilgili bazi konulara devam edilmiştir. Son olarak da Fâtiha ve Nâs surelerden örnekler verilmiştir. Sonuç bölümünde ise bir akademik değerlendirme ile birlikte, Mevlânâ Ekrem Han'ın Bengal toplumu için sömürgecilik, siyasi baskılar ve dinî hurafelerle mücadeledeki büyük katkıları dikkate alınarak, onun üzerinde çalışılmasına yönelik bazı öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Muhammed Ekrem Han, Bengal Bölgesi, Bengalce, İngiliz Sömürüsü, Tefsîru'l-Kur'ân .
