Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026The impact of addictive substances on employees’ job performance and workplace safety: A phenomenologi̇cal study
Doğan, Onur
This study aims to explore the impact of substance addiction on employees’ job performance and workplace safety through a phenomenological lens. The research focuses on how individuals with substance use disorders perceive their professional experiences, emotional states, and social interactions within the work environment. The study was designed using a qualitative phenomenological method. Semi-structured in depth interviews were conducted with 15 mining employees selected via criterion sampling. The participants, all of whom had a history of substance use, were interviewed across different regions in Turkey. Audio recorded interviews were transcribed and analyzed through thematic analysis. The study adhered to ethical standards and was reported according to the COREQ checklist. Three main themes and related subthemes emerged from the analysis: (1) The impact of substance use on job performance and safety attitudes; (2) Alienation and loss of professional identity in the workplace; and (3) Inner emotional challenges and individual coping strategies. Participants described cognitive difficulties, emotional exhaustion, increased workplace errors, weakened safety compliance, social isolation, and loss of belonging. Some individuals also reported efforts to recover and reestablish self control through personal strategies and peer support. The findings reveal that substance use significantly disrupts professional functionality, emotional stability, and organizational connectedness. The study emphasizes the need for empathy driven, context sensitive support strategies to improve employee well being and workplace safety. By bringing forward the lived experiences of affected workers, this research contributes valuable insights for developing preventive approaches and reinforcing safety culture within occupational settings.
- MakaleYalnız künye2026Reflections of Employees' Digital Addiction Experiences on Workplace Distraction, Safety Perception, and Collective Responsibility: A Phenomenological Study
Doğan, Onur
This study aims to examine how digital addiction based experiences of employees influence attention processes, safety awareness, and collective responsibility in the workplace. It particularly seeks to identify challenges in digitally intensive environments regarding cognitive load, behavioral reflexes, and institutional risk communication. The research employed a phenomenological design with semi- structured interviews conducted with 19 employees from various sectors across Turkey. Criterion sampling was used, and interviews continued until data saturation was reached. All interviews were audio recorded, transcribed verbatim, and analyzed using Colaizzi's (1978) seven step method. Reporting followed the COREQ checklist to ensure rigor and transparency. Thematic analysis revealed three main themes: Cognitive Load and Deterioration in Safety Perception, Behavioral Disconnection and Erosion in Safety Attitudes, and Organizational Silence and Collective Collapse in Risk Awareness. These findings show that digital addiction negatively affects attention, reflexes, safety behaviors, and institutional reporting processes. Digitalization influences not only work efficiency but also employees' safety behaviors and organizational risk communication. Constant digital stimuli cause distraction, disrupt safety practices, and weaken collective responsibility. The study provides insights into how digital addiction transforms workplace safety culture and recommends comprehensive prevention strategies for employers, managers, and policymakers.
- MakaleAçık Erişim2025Maden Endüstrisinde L Tipi Matris ve SWARA Yöntemlerine Dayalı Riskleri Değerlendirme ve Önceliklendirme Modeli: Örnek Bir Uygulama
Doğan, Onur
Maden zenginleştirme tesisleri, içerdiği yüksek riskli süreçler nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından kapsamlı bir değerlendirme gerektirmektedir. Bu çalışmada, L tipi matris yöntemiyle belirlenen risklerin SWARA (Step-wise Weight Assessment Ratio Analysis) yöntemi ile ağırlıklandırılması yoluyla bir risk önceliklendirme modeli geliştirilmiştir. İlk aşamada, L tipi matris analizi kullanılarak madencilik faaliyetlerinden kaynaklanan iş sağlığı tehlikeleri sistematik olarak belirlenmiş ve sınıflandırılmıştır. Yapılan çalışma pilot bir çalışma olduğundan 135 riskten yalnızca 12 risk analize dahil edilmiştir. Daha sonra bu riskler, uzman görüşlerine dayalı olarak SWARA yöntemi ile göreceli önemi hesaplanarak ağırlıklandırma işlemi gerçekleştirilmiştir. Çalışma, madencilik sektöründe iş güvenliği yönetimini daha sistematik hale getirmek için çok kriterli karar verme (MCDM) tekniklerinin nasıl etkin bir şekilde kullanılabileceğini ortaya koyması hedeflenmektedir. Ayrıca bu çalışma ile iş güvenliği uzmanlarının kritik durumlarda karar verme süreçlerini olumlu ve minimum düzeye indirmesi birincil önceliktir. Yapılan analiz sonucunda, R.2 kriteri, 0.19 WJ ağırlık değeri ile en yüksek önem düzeyine sahip kabul edilemez risk olarak belirlenmiştir. Çok tehlikeli riskler kategorisinde K.1 kriteri, 0.27 WJ önem ağırlığı ile en kritik risk olarak tespit edilmiştir. Bu verilere dayanarak çalışma sonucunda, madencilik sektöründe proaktif bir risk yönetimi yaklaşımının benimsenmesi gerektiği vurgulanmış ve potansiyel riskler karşısında koruyucu ve önleyici tedbirlere değinilmiştir.
- MakaleYayıncıda açık erişim2025The Effect of Heavy Metals in Mining Emissions on Worker’s Blood Lead Levels: A Case Study of The Gumushane Zn-Pb Mine, Turkey
Bozbeyoğlu, Pınar; Doğan, Onur; Budak, Burhan
The wastewater from mining facilities contains toxic elements such as arsenic (As), cadmium (Cd), chromium (Cr), manganese (Mn), zinc (Zn), and lead (Pb). If not disposed of correctly, it can lead to environmental pollution in case of accidents or overflow. Lead-zinc mining activities pose a significant risk of high blood lead levels (BLLs) among workers. Therefore, monitoring the blood lead levels of workers exposed to these heavy metals, especially lead, is crucial. This study aims to determine the levels of potentially harmful elements in the wastewater dam of the largest Zn-Pb mine in the Black Sea Region. It also seeks to assess the environmental and human health risks comprehensively. Additionally, the study aims to establish a relationship between the levels of lead in the mining wastewater in Gumushane and the lead levels accumulated in the blood of workers exposed to this metal. The study analyzed heavy metals such as As, Zn, Cu, Sb, and Pb in mining wastewater using Inductively Coupled Plasma – Mass Spectrometer (ICP-MS). The results indicated high levels of Pb in the studied wastewater. Furthermore, the blood lead levels of workers in the mining area (n=30; mean: 7.42 μg/dL) exceeded background levels (>40 μg/dL). These results suggest a significant relationship between the presence of lead in wastewater and high lead levels in the blood of individuals with high exposure to concentrated lead.
- MakaleAçık Erişim2024Üniversite Öğrencilerinin Afet Algı Düzeylerinin Değerlendirilmesi: Örnek Bir Uygulama Çalışması
Doğan, Onur; Demırag, Ozgül
Afetler, öngörülmesi zor ve çeşitli şekillerde ortaya çıkan, çoğu zaman tahribat gücü yüksek önemli doğal-doğal olmayan olaylardır. Deprem, taşkın, kuraklık, büyük endüstriyel kazalar, kıtlık, teknolojik kazalar, salgınlar vb. geçmişten günümüze insanoğlunun maruz kaldığı büyük afet türlerinden yalnızca birkaçıdır. Son yıllarda gerek Türkiye’de (Düzce-deprem, 1999; Giresun-Dereli-sel-taşkın, 2020; Kahramanmaraş-Pazarcık-deprem, 2023) gerekse dünyanın diğer birçok bölgesinde (Sumatra-tsunami, 2004; Ekvador-deprem, 2016; ABD-hortum-fırtına, 2023) çeşitli afet olayları yaşanmaktadır. Afetlerin etkisi çoğu zaman bir bölge ile sınırlı kalmayıp geniş bir alana yayılım gösterebilmektedir. Nitekim afet öncesinde alınabilecek çeşitli tedbirler sayesinde bu tahribatın etkisi bir noktada azaltılabilir. Örneğin bölgesel risklerin tespit edilmesi, erken uyarı sistemleri, kriz yönetimi, acil eylem planları, vb. bu tedbirler kapsamında değerlendirilebilir. Bir diğer önemli husus ise toplumun afet farkındalık düzeylerinin artırılmasıdır. Özellikle afet risk haritası çıkarılmış bölgelerde bu tür farkındalık artırma çalışmaları yapılarak toplumun afet karşısında göstereceği tepki daha kontrollü ve bilinçli hale getirilebilir. Bahsi geçen hususlar bu çalışmanın ana hedefini oluşturmaktadır. Bu çalışma, Gümüşhane Üniversitesi merkez kampüs öğrencilerinin afet farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmış bir çalışmadır. Çalışmada elde edilen veriler SPPS 25 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada afet risk algısını ölçmeye yönelik 5’li Likert kullanılmıştır. Çalışmada, frekans analizi testi, Kruskal Wallis testi ve Mann Whitney U testi yapılmıştır. Analiz sonucunda %5 anlam düzeyinde (p<0,05) analiz edilmiş olup tablolarda aritmetik ortalama, standart sapma ve birey sayısı yüzdesi şeklinde belirtilmiştir. Buna göre non-parametrik Mann Whitney-U testi sonucun-da, gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğrencilerin afet risk algısı alt boyutu puanlarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere yapılan non-parametrik Mann Whitney-U testi sonucunda gruplar arasında afete maruz kalan grup lehine istatistiksel açıdan p<0,05 düzeyinde anlamlı bir farklılık saptanmıştır.
- MakaleAçık Erişim2024Assessment of Occupational Hazards Faded by Healthcare Workers Using Multi-Criteria Decision-Making Methods
Doğan, Onur
Objective: This study aims to assess the impact of risk factors that healthcare workers are exposed to in their workplaces on occupational health and safety. Materials and Methods: Considering the importance of healthcare workers for society and humanity, the risks they face at work have been evaluated using Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) methods, specifically the Entropy and AHP methods. The Entropy method is an objective evaluation method used to determine the importance levels of each criterion in MCDM methods. The AHP method involves both objective and subjective decisions to select the best option among multiple alternatives. The criteria and sub-criteria used in the study were prepared based on the opinions and suggestions of field experts and a literature review. Microsoft Excel was used for the analysis. Results: According to the analysis results of the AHP method, the criterion with the highest weight was psychological risks (C-5) with a value of 0.351542. The criterion with the lowest weight was physical risks (C-3) with a value of 0.1121. In contrast, the analysis results of the Entropy method indicated that the criterion with the highest wj value was physical risks (C-3) with a value of 0.273, while the criterion with the lowest weight was biological risks (C-1) with a value of 0.152. Conclusion: The most significant risk factors for healthcare workers in workplaces, as identified by the AHP method, were psychological risks, while the Entropy method identified physical risks as the most significant.
- MakaleAçık Erişim2024Effectiveness of Occupational Health and Safety Practices for Employees in Workplaces: A Meta-Analysis Study
Doğan, Onur
The use of new machines in production lines due to technological developments makes business ecosystems more complex every day. In parallel with the changes experienced, the diversity and impact level of risks pose serious threats to employees, businesses, and the environment. Ensuring the sustainability of production can be achieved through effective and comprehensive occupational health and safety practices. Risk assessments, checklists and emergency plans are some of these practices. This study is a study conducted to reveal the impact levels of practices aimed at improving occupational health and safety. Meta-analysis method was used in the study. The data used in the analysis were obtained by searching Web of Science, Google Scholar, YÖK (The Council of Higher Education), PubMed, EBSCOhost databases without any time limitation until 31.01.2024. As a result of the comprehensive search, it was determined that 20 studies were suitable for the analysis. These studies were then included in the analysis and synthesized by meta-analysis. As a result of this meta-analysis, it was determined that occupational health and safety practices for employees were effective (SMD: 0.924, 95% CI:-0.494-1.354, Z=4.214, p=0.000, I2= 98.670%, Q=1428.054). The analysis results revealed that the variance between the studies was statistically significant (p<0.05). Additionally, occupational health and safety practices were found to enhance employees' sense of security and productivity, reduce workplace accidents and occupational diseases, and make a significant contribution to the development of a safety culture.
- MakaleAçık Erişim2023L tipi matris yöntemi ve ahp yöntemi kullanılarak risklerin değerlendirilmesi: örnek bir uygulama
Doğan, Onur; Keskin, Mustafa Özgür
L-Tipi matris (5x5) yöntemi, risklerin belirlenip skorlandığ, sebep sonuç ilişkilerinin değerlendirmeye dahil edildiği, uygulanması kolay bir yöntemdir. Çalışmanın analizinde kullanılan riskler bu yöntemle skorlanmıştır. Daha sonra skorlanan bu riskler Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden olan Analitik Hiyerarşi Proses (AHP) yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. AHP, karar problemlerinin çözümünde kullanılan ve birden çok alternatif arasından en iyi olanın seçiminde kullanılan bir yöntemdir. AHP, objektif ve subjektif kararların sürece dahil edildiği ve analiz sonucunun tutarlı olup olmadığının kontrol edilebilmesine imkân vermesi açısından diğer yöntemlere nazaran daha avantajlı bir yöntemdir. Çalışmanın madencilik sektöründe yapılmasının en önemli gerekçeleri; madencilik sektörünün çok tehlikeli iş kollarından olması, doğası gereği birçok riski barındırması, muhtemel risklerden çalışanların çoğu zaman toplu halde etkilenmeleri olmuştur. Yapılan analizin çözümünde Microsoft Excel kullanılmış ve her bir analiz sonucu tutarlı çıkmıştır. Yapılan analizde; “Önemli düzeyde riskler” arasında yapılan karşılaştırma sonucunda en yüksek öneme sahip kriter 0,3086 ile patlatma olmuştur. “Orta düzey riskler” arasında yapılan analiz sonucuna göre önem düzeyi en yüksek olan kriter 0,421 ile simba delici olmuştur. “Düşük seviyeli riskler” arasında yapılan karşılaştırma sonucuna göre önem düzeyi en yüksek kriter 0,2764 ile yeraltı çimento silosu olmuştur.
- MakaleAçık Erişim2023İş Güvenliği Uzmanlarının Bakış Açısıyla Acil Durum Toplanma Alan Özelliklerinin AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi
Doğan, Onur
İş güvenliği uzmanları, işyerlerinde muhtemel tehlikeli durumları tespit eden ve bu tehlikelerin riske dönüşmesini önlemek için koruyucu ve önleyici uygulamaları hayata geçiren kişilerdir. Aynı zamanda acil durum toplanma alanlarının belirlenmesinde önemli rol oynamaktadırlar. İşyerleri dinamik bir yapıya sahip olduğundan yerleşim birimlerine nazaran çok sık acil durum gerektiren olaylar yaşanabilmektedir. İş güvenliği uzmanları işletme ekosistemini etkileyebilecek her türlü olumsuz etkiyle (depremi, sabotaj, kaza, yangın vb.) mücadele konusunda uzman ve yetkinlik düzeyi yüksek kişilerdir. Bu nedenle yerleşim birimlerinin olduğu yerlerde acil durum toplanma alanlarının belirlenmesinde iş güvenliği uzmanlarının bilgi ve tecrübelerinden faydalanılmasının önemli olacağı düşünülmektedir. Bu çalışma iş güvenliği uzmanlarının bakış açısıyla acil ve afet durumlarında toplanma alanlarının değerlendirilmesine yönelik yapılmış bir çalışmadır. Çalışmada Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden (ÇKKV) Analitik Hiyerarşi Proses (AHP) yöntemi kullanılmıştır. AHP, objektif ve subjektif görüşleri sürece dahil eden bir yöntemdir. Bu yöntemin diğer ÇKKV yöntemlerinden üstün kılan yanı kalitatif ve kantitatif unsurları sürece dahil edilmesine imkân sağlamasıdır. Çalışmada kriter ve bu kriterlere bağlı alt kriterler, literatür araştırması ve alanında uzman kişilerin görüşleri dikkate alınarak hazırlanmış ve iş güvenliği uzmanlarına yüz yüze uygulanmıştır. Çalışmanın çözümünde Microsoft Excel kullanılmış ve yapılan her bir analiz sonucu tutarlı çıkmıştır. Buna göre kriterler arasında yapılan karşılaştırma sonucunda en yüksek ağırlığa sahip kriter, 0.4294 toplanma alan güvenliği olurken bunu sırası ile 0.3602 toplanma alanına erişim, 0.2104 toplanma alan özelliği takip etmiştir.
- MakaleYalnız künye2023Assessment of Hazards in Confined Areas Studies Using a Multi-Criteria Decision-Making Method: An Example Application
Doğan, Onur
Confined spaces are places with only one entrance and exit, not designed for long-term work (reaction tanks, manholes, sewers, tunnels, silos, cellars, pipelines, warehouses, etc.). Confined spaces can contain many risks such as gas, dust, noise, vibration, swallowing, crushing, dent, chemical and biological. In some cases, these risks can occur in an integrated manner and cause serious material or moral losses. In this respect, it is vitally important for occupational safety and employee health to comprehensively analyze risks before indoor work. In this study, the risks in confined spaces were evaluated with the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) method. The main criteria and sub-criteria used in the study were prepared by considering the opinions and suggestions of experts in the field (with indoor working experience) and literature research (Aykaş, 2018; Güzel, 2013; Uysal, 2020). In the analysis, employee-related hazards, chemical and biological hazards, ergonomic hazards and physical hazards and a total of twelve sub-criteria affecting these criteria were formed. In the analysis of the study, Analytical Hierarchy Process (AHP) method, one of the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods, was preferred. The AHP method is an advantageous method compared to other MCDM methods in terms of making the best choice, making easy and fast decisions, and combining objective and subjective decisions. Microsoft Excel was used to solve the analysis and as a result of the analysis made among the main criteria, the consistency index was found to be 0.1 > 0.0780. According to this result, the criterion with the highest weight was 0.3372 (chemical (oxidizing, corrosive, allergic, mutagen, etc.) and biological (bacteria, virus, infectious diseases, etc.) risks.) This was followed by 0.2683 ergonomic risks, 0.2208 employee-related risks, and 0.1737 physical hazards, respectively. In the study, a different method was applied rather than standard risk assessment methods and checklists. With the AHP method, the risks are ranked from the highest to the lowest. Thus, both the identification and prioritization of risks were made.
- MakaleAçık Erişim2023Advanced technological application and new hazards
Doğan, Onur
Integrating a technology into a business and making it sustainable can be achieved with a good analysis and a systematic workplace organization. Elements such as the internet of things, artificial intelligence, embedded software, and competent employee presence are the supporting elements of this process. Every technology has emerged as a result of human needs. Parallel to this, while living standards, production capacity and income level have increased, the need for labor has left its place to machines. However, as in every technological change process, some new risks and dangers are expected to emerge in this process. Analyzing these risks with traditional methods can be difficult and time consuming. Sustainability of production in an enterprise can be achieved by eliminating possible risks or reducing them to an acceptable level. Based on this determination, in this study, new and advanced technological risks are handled with a different method. In the study, the Analytical Hierarchy Process (AHP) method, which is one of the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods and is widely preferred, was used. In the study, advanced technological applications and the risks they bring were determined by taking the opinions of experts. Accordingly, technological work accidents, occupational diseases, cyber-attacks, human-induced accidents are the main criteria, automation and robot accidents, chemical and biological origin occupational diseases, sabotage and attacks on personal data, misinterpretation of data / shortage of qualified employees are sub- criteria. determined. Microsoft Excel was used in the solution of the application and the results of each analysis were consistent. According to the results of the analysis, the most important criterion among the advanced technological applications and the risks they bring is occupational diseases (K2) with 0.4755, while in the binary comparisons made between the sub-criteria based on the main criteria, 0.3518 Sabotage and Attacks on Personal Data (Sub-Criteria 3) is the most important criterion. was the sub-criterion with high weight.
- MakaleYalnız künye2020İş Güvenliği Uzmanlığı Bilirkişileri Üzerine Bir Çalışma
Doğan, Onur; Kılıç, Ahmet Mahmut
İş güvenliği uzmanlarının temel amacı çalışma alanlarındameydana gelebilecek olası kaza risklerini önlemek ve burisklere yönelik gerekli tedbirleri almaktır. Tedbirleralınmaya çalışılsa da değişik nedenlerden dolayı çalışmahayatında iş kazaları yaşanmaya devam etmektedir. İşkazası sonrası, kazalar bazı durumlarda kazaya maruz kalanbirey ya da yakınları tarafından; bazı durumlarda iseişveren tarafından yargıya taşınmaktadır. Bunun dışındakazaya maruz kalan taraf ya da işverenlerin talebiolmaksızın kazanın ciddiyetine göre adli makamlarca kamuadına da resen soruşturma açılmakta ve konu yargıyataşınmaktadır. Bu kapsamda iş kazalarını önlemeaşamasında görev alan iş güvenliği uzmanları, yargıyataşınmış iş kazaları dosyalarında hâkimin özel ve teknikbilgisine başvurduğu uzman bilirkişiler olarak görevyapmaktadır. Bu çerçevede Türkiye’de iş kazaları ile ilgiliBölge Adliye Mahkemeleri’ne bağlı olarak görev yapan işgüvenliği uzmanlığı bilirkişiler arasında yapılan buaraştırma tarama modeli ile yapılan betimleyici bir çalışmaolup; araştırma örneklemini oluşturan 65 iş güvenliğiuzmanlığı bilirkişinin yaklaşık olarak yarısının (%47,7) biryıllık süre zarfında (2018 yılında) 20 ve üzeri sayıdabilirkişilik dosyasında görev aldığı, yine büyükçoğunluğunun (%81,5) düzenledikleri bilirkişi raporu ilemahkemelerin aynı yönde karar verdiği, araştırmakapsamındaki bilirkişilerin uygulamaları sırasında%63,1’inin mahkeme boyutunda (bilirkişilik ücretinindüşük takdir edilmesi), %18,4’ünün taraflar boyutunda(tarafların bilirkişiye yalan söylemesi/manipüle etmesi),%53,8’inin bilirkişi komisyonu boyutunda (alanında uzmanolmayan kişilerin görevlendirilmesi) sorunlar yaşadığıbelirlenmiştir.