Okan, Tarhan; Bostan, Sedat; Demir, Halis

Araştırmanın amacı, sağlık çalışanlarının prosedür adaleti algıları ve birey yönelimli örgütsel vatandaşlık (diğergamlık) davranışları arasındaki ilişkinin, çalışanların psikolojik sermayelerinin düşük ve yüksek düzeylerine göre farklılaşıp farklılaşmayacağını ortaya koymaktır. Çalışma, Trabzon ve Gümüşhane illerinde görev yapan 249 sağlık çalışanından meydana gelen bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, prosedür adaleti ile diğergamlık arasında pozitif yönlü bir ilişkinin varlığına kanıt sağlamaktadır. Psikolojik sermaye boyutlarının tamamı ile diğergamlık arasında pozitif yönlü ilişkiler tespit edilmiştir. Analiz sonuçları ayrıca, prosedür adaleti ile diğergamlık arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin öz yeterlilik ve dayanıklılık boyutlarının moderatör etkilerine kanıt sağlamaktadır

Okan, Tarhan; Bostan, Sedat; Demir, Halis

Hekimler neden yönetici olmalı ya da olmamalı sorusundan yola çıkan bu araştırmanın amacı, hekimlerin mesleki performansı ile motivasyonel ihtiyaçları (başarma ve güç) arasındaki ilişkileri incelemektir. McClelland'ın ihtiyaçlar kuramı çerçevesinde geliştirilen araştırma modeli, Gümüşhane ve Trabzon illerinde görev yapmakta olan 93 uzman hekimden meydana gelen bir örneklem üzerinde test edilmiştir. Bulgular, hekimlerin yüksek düzeyde mesleki performans, yüksek düzeyde başarma ihtiyacı ve daha düşük düzeyde güç ihtiyacına sahip olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, başarma ihtiyacı mesleki performans üzerinde pozitif yönlü bir etkiye sahip iken, güç ihtiyacı için elde edilen ilişkiler anlamsız veya negatif yönlüdür. Korku (başarısızlık ve güç) değişkeni ise mesleki performans üzerinde negatif etkiye sahiptir. Bununla birlikte mesleki performansı en iyi açıklayan modelde, güç ihtiyacı değişkeni yer almamaktadır. Bu modelde yer alan kontrol değişkenleri için elde edilen bulgular ayrıca, mesleki performans üzerinde yaş ve görev yapılan il (Gümüşhane) değişkenlerinin negatif ve aynı hastanede çalışma süresinin pozitif etkilere sahip olduğunu göstermektedir

Okan, Tarhan; Demir, Halis

Yönetim; insanların belirlenen amaçlar doğrultusunda motive edilmesi olarak tanımlanabilir. Bu tanım belirli soruları gündeme getirmektedir. Örneğin, çalışanlar, yönetimin belirlediği bu amaçları gerçekleştirmek için neden çaba göstersinler ya da belirli eylemleri neden yerine getirsinler? Acaba bir yöneticinin bu soruya verebileceği -tüm dünyada geçerli- evrensel bir yanıt var mıdır? Bu sorulara yanıt arayan teorisyenler farklı kültürel gruplara uygulanabilecek evrensel motivasyon teknikleri arayışında iken Hofstede (1980) farklı kültürlerden gelen çalışanların farklı biçimlerde motive edilebileceğini öne sürmüştür. “Farklı kültürel arka alanlar, motivasyonel güdülerin nispi önemi üzerinde farklı etkilere sahiptir” düşüncesinden hareket eden, bu çalışmada amaç; Maslow (1943)’un ihtiyaçlar hiyerarşisi ile Türk işgörenlerin kültürel yapıları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Kültürel araştırmalarla birlikte, teorilerin evrensellik iddialarının test edilmesinin önemine vurgu yapılmasına karşın, ulusal kültür boyutları ve Maslow’un ihtiyaç aşamaları arasındaki ilişkiyi test eden görgül araştırmalara rastlanamamıştır. Böyle bir ilişki yapısının modellenmesi, kültür ve motivasyon ilişkisi ile ilgili teorik katkılarının yanı sıra, yönetimci bakış açısından da önemli katkılar sağlayacaktır. Yöneticiler konuyu bilimsel bir yaklaşımla ele alarak, işgören davranışlarının altında yatan temel faktörleri anlama ve böylece motivasyon konusunda esnek bir uygulama imkanı bulacaklardır. Bu bağlamda, araştırmada iki değişken seti kullanılmıştır. Maslow (1943)’un ihtiyaçlar hiyerarşisi aşamaları araştırmanın bağımlı değişken setini oluşturmaktadır. Bu ihtiyaçlar, Porter (1961)’ın modeli esas alınarak; güvenlik, sosyal, saygı, otonomi ve kendini gerçekleştirme olmak üzere beş aşamada ölçülmüştür. Bağımsız değişken seti ise, Hofstede (1980)’in ulusal kültür boyutlarından oluşmuştur. Kültür boyutları; belirsizlikten kaçınma, güç mesafesi, dişi kültür, erkek kültür, bireycilik ve toplumculuk olmak üzere altı boyutta ele alınmıştır. Araştırmanın ana kütlesini, Trabzon ilinde faaliyet göstermekte olan ve genel olarak 50’den fazla çalışanı olan üretim işletmelerinin mavi yakalı işgörenleri oluşturmuştur. Elde edilen 200 adet veriye kanonik korelasyon ve aşamalı regresyon analizleri uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ulusal kültür boyutları ile bireylerin motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koyan araştırma hipotezini destekler niteliktedir. Araştırma sonuçları, ulusal kültür yapımızda, güvenlik, saygı ve kendini gerçekleştirme ihtiyaçlarının; bireysellik ve toplumculuk kültür boyutları ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Çalışan insanı yüksek düzeyde performansa yönelten motivasyonel içeriğin, ulusal kültür etkisinde şekilleneceği öngörüsünü doğrulayan bu ilişki yapısı, özellikle insan kaynaklarının etkin kullanımı bakımından önem taşımaktadır. Bugün rekabette öne geçmenin anahtarı insansa, kültürel değerleri dikkate almayan yönetsel yaklaşımların, örgütün başarısı için hayati öneme sahip bu kaynağın israfı anlamına geleceği açıktır.