Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2023Köprüyanı (Maçka-Trabzon) Fe-Cu skarn cevherleşmesinin jeolojisi ve mineral kimyası özellikleri
Akaryali, Enver; Gücer, Mehmet Ali; Sivrikaya, Adem
Bu çalışmada, Doğu Pontidler’ in Kuzey Zonunda Trabzon ili sınırlarında Köprüyanı mevkiindeki Fe-Cu skarn cevherleşmesinin; jeolojisi, petrografisi, cevher mikroskobisi özellikleri ve mineral kimyası içeriklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Köprüyanı cevherleşme sahasında, aktinolit, tremolit, pirit, kalkopirit, manyetit ve malakit mineralleri ile kırık çatlak zonları boyunca gelişmiş limonitleşme, hematitleşme kloritleşme ve epidotlaşma türü alterasyonlar gözlenmektedir. Manyetit minerallerinin genellikle kalkopirit, pirit ve granat ile birlikte bulunduğu, TiO2 içeriklerinin çok düşük (%0.02-1.02) olduğu buna karşılık FeOt içeriklerinin ise %83.13-92.00 arasında değiştiği belirlenmiştir. Manyetit ile beraber bulunan ve ekzoskarn zonunda yer alan kalkopirit minerallerinin Cu içeriğinin %33.50-43.27 ve Fe içeriği %29.84-39.11 arasında değiştiği belirlenmiştir. Epidot minerallerinin Al içeriklerinin yüksek (2.06-2.46), Mn içeriklerinin düşük (0.01-0.03) ve Fe+3 içeriklerinin ise nispeten yüksek (0.59-0.96) olduğu belirlenmiştir. Al bakımından zengin olan epidotların türünün ise klinozoisit olduğu tespit edilmiştir. Granat türleri ağırlıklı olarak andradit ve grossular-andradittir. Cevher mikroskobisi ve mineral kimyası çalışmaları kapsamında derlenen verilere bağlı olarak, Köprüyanı cevherleşmesinin Fe-Cu skarn tipinde olduğu ve bölgede var olan skarn cevherleşmelerinin parajenez, süksesyon ve mineral kimyası verileri ile benzerlik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
- MakaleAçık Erişim2023Investigation of the structural damage caused by blasting activities in tunnels to surrounding buildings: The case of Gümüşhane belt highway; [Tünellerde patlatma faaliyetlerinin çevre binalara verdiği yapısal hasarın incelenmesi: Gümüşhane çevre yolu örneği]
Seferoğlu, Mehmet Tevfik; Seferoğlu, Ayşegül Güneş; Akaryali, Enver
Tunnels are road transport structures that reduce traffic and expropriation problems, noise, and possible damage to animals and plants, and provide safer, more comfortable, and faster transportation for vehicles compared to highways. However, some environmental problems occur during tunnel construction. These problems such as vibration, noise, rock throwing, etc. caused by the blasting process used during tunnel excavation on buildings and people should be well investigated. In this study, two buildings located close to the exit and entrance of two tunnels (T2 and T3 tunnels) on the Gümüşhane belt road were chosen to investigate. Firstly, the existing damages in the first building, which is 7 m away from the T2 tunnel exit, and the second building, which is 60 m away from the T3 tunnel entrance, were analyzed by considering criteria such as the geological and ground condition of the land and the building materials used during the construction of those building. In addition, the negative effects on the buildings were evaluated by calculating the vibrations after the blasting process in the tunnel with the help of various empirical formulas. Investigation on site showed that building 1 was built of masonry and building 2 was built of reinforced concrete, and that deep cracks had formed in the bearing systems of both buildings, spills occurred in the walls, and fractures in the windows. Also, calculations with empirical formulas showed that the vibration rates caused by blasting process in the 1st and 2nd buildings were as 385.68 mm/sec and 6.91 mm/sec, respectively, and these vibration values were above the standard values. The data obtained through examination on-site and empirical approaches show that it would be dangerous for people to be resident in both buildings.
- MakaleAçık Erişim2022Gold Mining, History and Today: The Case of Gümüşhane
Zeybek, Halil İbrahim; Akaryali, Enver; Çavuşoğlu, İbrahim; Gücer, Mehmet Ali; Sipahi, Ferkan
As in the history of humanity, the need for mines, causing important developments in human life, is gradually increasing. The mines, whose names are given to historical ages, have been a necessary source of raw materials for human beings to survive. Mines are one of the factors that directly affect the country's economy. Gold is a mine whose history is based on ancient history, its production has gained importance especially in recent years as a result of increasing demand and the research for new gold sources. Türkiye is a rich country with a 2% share in the world, with gold deposits of different geological characteristics and 431 ton reserves. Depending on the gold mining in recent years, gold explorations in Türkiye continue intensively and the annual gold production has increased to 39 tons in 2021. It has been determined that gold mining is concentrated in the Aegean and Marmara Regions with the Eastern Black Sea part in Türkiye. Gümüşhane is one of the provinces where gold mining is intense. In this study, the gold mining and importance in Gümüşhane are discussed by giving information about the history of gold mining.
- MakaleYalnız künye2021Gümüşdamla (aydıntepe-bayburt) skarn cevherleşmesinin \rmineral kimyası özellikleri
Akaryali, Enver; Kurt, Ali Hakim
İnceleme alanı, Bayburt ilinin kuzeyinde yer alan Aydıntepe İlçesi Gümüşdamla Köyü yakın çevresini \rkapsamaktadır. Çalışma alanında Kabaköy formasyonunun tortul birimleri ve Kaçkar Granitoyidine ait kayaçlar \ryüzeyleme vermektedir. Detaylı inceleme yapılan cevherleşme alanı ve yakın çevresi Eosen yaşlı Kaçkar \rGranitoyidi ile Kabaköy formasyonu kontağında bulunmaktadır. Cevherleşmenin parajenezini ağırlıklı olarak \rmanyetit ve hematit az oranda ise pirit ve kalkopirit oluşturmaktadır. Arazide yapılan gözlemler sonucunda \rhematitleşme, limonitleşme, epidotlaşma ve killeşme türü alterasyonlar tespit edilmiştir. Cevherli örneklerden \ryapılan mineral kimyası analiz sonuçlarına göre piroksenlerin diyopsit, plajiyoklasların andezin ve anortit, \rgranatların grossular ve andradit bileşiminde olduğu belirlenmiştir. Piroksen ve granatların mineral kimyası \rdeğerlerine göre çalışma alnında bulunan skarn cevherleşmesinin Fe-Skarn tipinde olduğu sonucuna varılmıştır.
- MakaleAçık Erişim2020Geological and Mineralogical Investigation of Kılıçören (Gümüşhane) Pb-Zn-Cu±Au±Ag Mineralization
Akaryali, Enver; Şal, Fatih
The study area is located in Madenin Sırtı region of Kılıçören village of Gümüşhane. The mineralization found in the study area is developed within andesitic rocks of Early-Mid Jurassic Şenköy Formation. The ratios of Nb/Y and Zr/TiO2 of volcanic rocks in the area indicated these rocks are andesite and andesite/basalt according to the chemical analyzes. It is determined that the volcanics have calc-alkaline character based on the AFM, SiO2 versus K2O and SiO2 versus ThCo diagram. The mineralization is observed as a vein situated in the NW-SE trending fractures developed in andesites belonging to Early-Middle Jurassic Şenköy Formation. The veins observed in the field have the thicknesses ranging from a few centimeters to several meters and length continues for several meters. The silicified ridge pointing to an epithermal system is about 5 meters in thickness and 50 meters long, having a bearing of N25°W. In the field, besides to silicification, the alteration types such as hematitization, limonitization, chloritization and sulfurization have been identified in the rocks around the mine. The pyrite, chalcopyrite, galena, sphalerite, fahlerz and quartz form the paragenesis of mineralization. In the mineralization, which is developed in two different phases, the replacement, separation, inclusion and cataclastic textures are the most important texture types observed. Especially, the observation of space filling and comb textures in quartz-containing samples, suggests that the mineralization in the field may have developed in the epithermal system.
- MakaleAçık Erişim2020Flotasyon Tesis Atıklarının Asit Üretme Potansiyeli ve Kirliliğin Önlenmesi, Gümüşhane, KD Türkiye
Alemdag, Selcuk; Akaryali, Enver; Gücer, Mehmet Ali
Madencilik faaliyetlerindeki çevre kirliliğinin birincil kaynağını, çoğunlukla metalik, kömür ve asfaltit madenlerinde meydana gelen asit drenajı oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Pb-Zn cevherleşmesinin flotasyon tesisi atıklarının asit üretme potansiyelleri jeokimyasalanalizler, kısa-dönem temas sızıntı testleri ve Asit-Baz Muhasebesi (ABM) işlemlerini kapsayan statik testlerle incelenmiştir. İşlenen cevherin mineral parajenezini başlıca pirit, kalkopirit, sfalerit ve galen mineralleri oluşturmaktadır. Cevherli atık örneklerinin iz element konsantrasyonlarında, özellikle S, Zn, Cu, As, Sb, Cd, Hg, Ag ve Bi gibi potansiyel toksik metallerdeki yüksek zenginleşme cevherin türü ile doğrudan ilişkili olup, yeraltı suyunu kirletme potansiyeline sahiptir. Kısa-dönem temas sızıntı testlerine göre, örneklerin pH değerleri (9.55-10.60, n= 10), kıta içi su kaynaklarının kalite sınıflandırmasına göre, dördüncü-sınıf (IV) kalite sularını işaret etmektedir. Bununla birlikte, sülfit-sülfür (%S2: 2.92-3.98, n= 10), Net Nötralizasyon Potansiyeli (NNP; 32 kg CaCO3/t 149 kg CaCO3/t, n= 10) ve Nötralizasyon Potansiyel Oranı (NPO; 0.20-0.80, n= 10) değerleri cevherli atık malzemenin potansiyel asit üreticisi olduğunu göstermektedir. Baraj eksen yeri ve rezervuar alanında açılan sondaj kuyularında kaya kütle geçirimliliğini değerlendirmek için lugeon deneyleri yapılmış ve geçirgen özellikte (K= 2x10-6 m/s) olduğu belirlenmiştir.
- MakaleAçık Erişim2020Canca - Aktutan ve Leriköy (Yitirmez) – Dölek (Gümüşhane, KD Türkiye) Yöresi Eosen Yaşlı Volkanitlerin Hidrotermal Alterasyonu ve Kütle Değişim Hesaplamaları
Akaryali, Enver; Aktaş, Furkan Kemal
Canca – Aktutan ve Leriköy (Yitirmez) – Dölek (Gümüşhane, KD Türkiye) alterasyonsahaları, Doğu Pontid Tektonik Birliği’nin Güney Zonu içinde yer almaktadır. Canca –Aktutan alterasyon sahasında Geç Kretase yaşlı Kermutdere Formasyonu ve ErkenEosen yaşlı Alibaba Formasyonu bulunmaktadır. Leriköy (Yitirmez) – Dölekalterasyon sahasında ise Erken Eosen yaşlı Alibaba Formasyonu ve Geç Eosen yaşlıDölek Granitoyidi yüzeyleme vermektedir. Alibaba Formasyonu andezit, bazalt vepiroklastlarından oluşmaktadır. Eosen yaşlı Alibaba Formasyonu içinde gelişenalterasyonlar KB-GD ve yaklaşık D-B doğrultulu kırık zonları ile ilişkilidir.Limonitleşme, hematitleşme, kloritleşme, killeşme ve silisleşme en karakteristikalterasyon türlerini oluşturmaktadır. Kil mineral parajenezi olarak sahalarda; kaolenit,illit ve klorit tespit edilmiş, illit ve kaolenit miktarının alterasyon merkezine doğruyaklaştıkça arttığı belirlenmiştir. MINSQ yöntemine göre Canca – Aktutan cevherli alterasyon zonunda kuvars ± kaolenit ± Fe’li klorit, propilitik zonunda ise baskınalterasyon minerali albite ilaveten, Mg’lu klorit ± serizit tespit edilmiştir. Leriköy(Yitirmez) – Dölek cevherli alterasyon zonunda ise kuvars, ± kaolenit, propilitik zondaise baskın alterasyon minerali albite ilaveten, Mg’lu klorit ± epidot tespit edilmiştir.Nispi ve net kütle değişim hesaplamalarına göre Canca-Aktutan alterasyonsahasında cevherli zonda Au, As ve Pb elementlerinde; Leriköy (Yitirmez) - Dölekalterasyon sahasında cevherli zonda ise Au ve Mo elementlerinde zenginleşmegözlenmiştir. Sıvı kapanımlardan ölçülen homojenleşme sıcaklıkları, kuvarslarda 142ila 344°C arasındadır. Cevher oluşturan sıvıların NaCl±KCl±MgCl2-H2O sisteminde,0.2-1.9 % ağ. NaCl tuzluluğa ve 0.75-0.94 g/cm3 yoğunluğa sahip olmasıcevherleşmenin epitermal sistemde oluştuğuna işaret etmektedir. Elde edilen tümveriler beraber değerlendirildiğinde; alterasyon sahasındaki potansiyel altıncevherleşmelerinin epitermal tipte olduğu ve oluşumlarının granitik magma ile ilişkiliolduğu belirlenmiştir.
- MakaleAçık Erişim2020Excess lifetime cancer risk due to natural radioactivity in Gümüşhane Province, NE Turkey
Maden, Nafiz; Akaryali, Enver; Gücer, Mehmet Ali
In this study, 162 in situ measurements of 238U, 232Th, and 40K radionuclide concentrations dataset taken by the gamma-ray spectrometer in Gümüşhane, Turkey are presented. The gamma ray measurements were performed by a 512-channel, three-window gamma-ray spectrometry equipment made by GF Instruments. We first observed the radionuclides of the 238U,232Th, and 40K values in Gümüşhane. We then calculated the hazard indices of gamma radiation such as annual effective dose equivalent (AEDE), internal and external hazard index (Hin, Hex), and excess lifetime cancer risk (ELCR) based on the radionuclide abundances of 238U, 232Th, and 40K for the first time. In Gümüşhane, the average activity concentrations of radionuclides 238U, 232Th, and 40K were measured as 58.7 ± 34.3 Bq kg-1, 62.7 ± 37.2 Bq kg-1, and 1026.8 ± 486.0 Bq kg-1, respectively. The average outdoor annual effective dose equivalent and ELCR values were 132.2 ± 63.2 mSv yr-1 and 0.40 ± 0.19 × 10-3, respectively. Numerical results indicate that the radiological parameters (AEDE and ELCR) obtained for Gümüşhane Province were greater than the world’s mean values.
- MakaleYalnız künye2020Prediction of mine drainage generation potential and the prevention method of the groundwater pollution in the Gümüşköy (Kütahya) mineralization area, NW Turkey
Alemdag, Selcuk; Akaryali, Enver; Gücer, Mehmet Ali
One of the leading factors of seepage contamination is mine drainage, which creates serious ecological risks on the environment both during operation and post-mining times. In this study, experimental processes have been carried out to determine the occurrence of mine drainage in the Gümüşköy (Kütahya) mineralization area (Northwest Turkey). The prevention method for potential mine drainage occurrence has been also discussed. High enrichment was observed which are directly related to mineralization in trace element concentrations, especially in potentially toxic metals such as Ag, Cd, Mo, Ba, Bi, and Zn. Based on short-term tests, mine drainage formation has not been expected according to the pH (7.36–9.38), contact leaching, and acid-base accounting studies. However, in the long-term, acid generation potential has been expected because of weathering and oxidation in terms of rock type and mineralization in the area. Therefore, in order to prevent groundwater contamination in the event of a possible formation of mine drainage, the hydraulic conductivity of the stock area bedrock was evaluated by the in situ tests performed in the field and it was found to be moderately permeable (K= 1.9 × 10−6 m/s). In order to make the stock area bedrock impermeable, natural clay will be laid and compressed at the base of the stock area. When the finite elements were modeled by seepage analysis, the seepage discharge to be formed on the base rock at a depth of 5 m was determined as 3.17 × 10−19 m3/s. Since the discharge value determined in the seepage analysis after modeling is very close to zero, contamination of possible ground and surface water will be prevented.
- MakaleAçık Erişim2020Assessment of acid mine drainage formation using geochemical and static tests in mutki (Bitlis, se Turkey) mineralization area
Gücer, Mehmet Ali; Alemdağ, Selçuk; Akaryali, Enver
In this study, geochemical analyses, as well as short-term contact leaching and acid-base accounting tests, were carried out to determine the occurrence of acid mine drainage (AMD) by static tests in the ore stockpile areas at the Mutki Cu-Fe-Cr deposit (Bitlis, SE Turkey). According to the short-term contact leaching tests, the high enrichment in trace element concentrations in ore-bearing samples, especially in potentially toxic metals such as Cr, Cu, Mn, and Zn, were directly related to sulphide and oxide mineralizations. The pH (3.27–4.05) values of water samples, together with the classification of the intracontinental water resources, indicated that the water quality is the fourth class. Leaching tests, paste pH (3.42–4.46) and sulphide-sulphur (3.9–13.4 wt%) values also suggested that there was AMD production potential in the mineralization area. The AMD production potential was supported by the high mobility of several elements, such as Fe, Mg, Cr, As, Cu, S, and Zn. In ore samples, net neutralization potential (NNP) and net potential ratio (NPR) values were less than –20 kg CaCO3 /t and 1, respectively. The basalts forming the basement rock of the stockpile area were characterized by permeable to slightly permeable properties that potentially increase the contamination risk of the groundwater due to seepage in the stockpile area. In order to prevent seepage in the stock area, geomembrane (synthetic waterproofing covers) should be laid at the base to ensure impermeability. The improvements planned in the stock area were modeled by the finite element method and seepage discharges at a depth of 5 m were determined as 1.34 × 10–17m3/s. Thanks to these planned applications, surface and groundwater pollution can be efficiently prevented.
- MakaleAçık Erişim2018Atık Barajı Rezervuarı ve Cevher Stok Alanlarında Asit Maden Drenajı (AMD) Oluşumunun Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği
Akaryali, Enver; Gücer, Mehmet Ali; Alemdag, Selçuk
Doğal kaynakların kullanımı ile ilgili işlemlerin başında gelen madencilik faaliyetleri, işletmenin türüne ve büyüklüğüne bağlı olarak farklı boyutlarda gelişen çevresel etkilere ve bozulmalara neden olmaktadır. Bu etkilerin başında, madencilik faaliyetleri sırasında ve sonrasında ciddi ekolojik riskler oluşturan Asit Maden Drenajı (AMD) gelmektedir. AMD, sülfür içeren (özellikle pirit, pirotin ve kalkopirit) cevher atıkların, tipik olarak hava (oksijen) ve su içeren ortamlarda, yeraltı suyu, yağmur ve akıntı nedeniyle oksitleyici koşullara maruz kalması sonucu meydana gelen asit oluşumunu ifade etmektedir. Bu çalışmada, Gümüştaş Madenciliğe ait işletme sahası, cevher stok ve atık depolama alanlarında AMD oluşumunu belirlemeye yönelik işlemler yapılmış ve AMD gelişme potansiyeli ile muhtemel AMD gelişmesi durumunda alınacak tedbirler ortaya konmuştur. Maden işletme alanı, Eosen yaşlı andezit ve bazalt ile bu kayaçların piroklastitlerinden oluşan Alibaba Formasyonu içerisinde yer almaktadır. Yapılan çalışmalarda pH değerleri tüm örneklerin I. sınıf kıta içi kaynak suyu özelliğinde olduğunu, macun pH ve sülfid (S-2) değerleri ise maden işletme sahasında AMD potansiyelinin bulunmadığına işaret etmektedir. Ana ve iz elementlerin düşük mobiliteye sahip olması ise bu durumu destekler niteliktedir. Tüm örneklerde Net Nötralizasyon Potansiyeli (NNP) değerlerinin 20 kg CaCO3/ton’dan ve Nötralizasyon Potansiyel Oranı (NPO) değerlerinin 2’den büyük olması da potansiyel asit üretmeyen karakterde olduğunu göstermektedir. S-2 değerlerinin çok düşük olması, söz konusu alanda kısa dönem içerisinde asit kaya drenajı potansiyeli gerçekleşmeyeceğini işaret etmektedir. Buna ek olarak, stok sahasını geçirimsiz hale getirmek için 50 cm kalınlığında geçirimsiz kil serilerek sıkıştırılmış, oluşan düşey profil sonlu eleman ağ sisteminde modellenerek su deşarjları belirlenmiştir. Yapılan tüm çalışmalar neticesinde maden işletme sahasında kısa sürede AMD oluşumu beklenmediği sonucuna varılmıştır. Ancak, maden işletme alanında, uzun sürelerde muhtemel AMD oluşumundan kaynaklanacak çevre kirliliği, yapılan çalışma kapsamında alınacak tedbirlerle önlenmiş olacaktır.
- Proje2018Doğu Pontid Orojenik kuşağında yerleşen volkanik kayaçların Radyojenik ısı üretim (RHP) potansiyelinin belirlenmesi
Aydınçakır, Emre; Akaryali, Enver; Maden, Nafiz
Bu çalısmada Dogu Pontid Orojenik kusagında (KD TÜRKIYE) yer alan Artvin-Borçka, Gümüshane ve Trabzon civarında yüzeyleyen Tersiyer yaslı volkanik kayaçların radyojenik ısı üretimi ve bunun jeolojik kaynakları ortaya konulması hedeflenmistir. Böylece yüzeydeki radyojenik ısı üretimi (RHP) ile kabugun derinliklerindeki ısı akısı arasında iliskinin kurulması saglanmıstır. Yüzeyde ölçülen ısı akısı üst kabuk içindeki radyoaktif elementlerin parçalanması sonucunda ortaya çıkan ısı (radyojenik ısı) ile alt kabuk-üst mantodan aktarılan ısı olmak üzere iki farklı kaynaktan olusmaktadır. RHP üst kabukta yer alan kayaçların bünyesinde bulunan Uranyum (U, ppm), Toryum (Th, ppm) ve Potasyum (K, %) gibi radyoaktif elementlerin bozunması sonucu olusmakta ve yüzeydeki ısı akısına katılmaktadır. Bu projede çalısmasında RHP degerlerini belirlemek için kayaçların bünyelerinde yer alan U, Th ve K degerleri Gamma Ray Spektrometre cihazı ile ölçülmüstür. Ortalama K degerleri Trabzon, Borçka ve Gümüshane yöreleri için sırasıyla 2,19±0,87%, 0.90±0.70% ve 0.59±0.53%, ortalama U degerleri Trabzon, Borçka ve Gümüshane yöreleri için sırasıyla 2,11±0,77ppm, 1.29±0.68ppm ve 0.90±0.32ppm, ortalama Th degerleri ise Trabzon, Borçka ve Gümüshane yöreleri için sırasıyla 6,55±2,32ppm, 2.49±1.93ppm ve 1.33±0.60ppm olarak hesaplanmıstır. Ortalama Th/U degerleri Trabzon için 4.21±1.0; Borçka yöresi için 2.81±0.8 ve Gümüshane yöresi için 4.01±1.0 olarak; ortalama U/Th degerleri Trabzon yöresinde 0.25±0.1, Borçka yöresinde 0.39±0.1 ve Gümüshane yöresinde 0.27±0.1 olarak hesap edilmistir. Proje kapsamında toplanan toplam 100 adet kayacın ortalama yogunluk degerleri Trabzon, Borçka ve Gümüshane yöreleri için sırasıyla 2.61±0.23 grcm-3, 2.64±0.18 grcm-3 ve 2.62±0.13 grcm-3 olarak tespit edilmistir. K, U, Th ve yogunluk verileriyle RHP degerleri üç farklı bölge için hesaplandıgında Trabzon için 1,16±0,35 ?Wm^(-3), Borçka için 0.58±0.33 ?Wm^(-3) ve Gümüshane için 0.37±0.11 ?Wm^(-3)olarak belirlenmistir. Bu proje kapsamında inceledigimiz Dogu Pontid orojenik kusagında yer alan Tersiyer yaslı kayaçların tüm bölgelere ait veriler degerlendirilerek üst manto kaynaklı magmadan yitim iliskili olarak türedikleri sonucuna ulasılmıstır. Magmanın yükselmesi asamasında yada magma odacıklarında alt kıtasal kabuk malzemelerince kirletildigi kanaatine varılmıstır.
- MakaleYalnız künye2017Tersiyer Yaşlı Altınpınar Hornblendli Andezitlerinin (TorulGümüşhane) Petrografisi, Mineral Kimyası ve P-T Kristalleşme Koşulları
Yücel, Cem; Aydınçakır, Emre; Akaryali, Enver; Gücer, Mehmet Ali
Doğu Pontid orojenik kuşağında (KD Türkiye) farklı magma türleri altında oluşmuş farklı volkanikkayaçlar yüzeyleme vermektedir. Tersiyer volkanizması, Gümüşhane ve çevresinde asidik, nötr vebazik volkanik ve piroklastik kayaçlardan meydana gelmektedir. Bu volkanizma doğu Pontidler'inevriminde ise önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma kapsamında Altınpınar (Torul/Gümüşhane)civarında yüzeyleme veren Tersiyer yaşlı hornblendli andezitik kayaçların petrografisi, mineralkimyası ve sıcaklık-basınç koşulları irdelenmiştir. Andezitler başlıca hornblend (amfibol),plajiyoklas (An40-61Ab38-57Or1-5), klinopiroksen (Wo44-45En43-44Fs12) ve opak (genellikle magnetit vepirit) mineralleri, ikincil kil, serizit, kalsit ve klorit mineralleri içerir ve mikrolitik-porfirik vevitrofirik porfirik dokular sergiler. Bazı hornblend mineralleri iri kristalli gelişmiş olup, plajiyoklasve opak mineral kapanımları içermektedir. Tüm hornblendler CaB >= 1.5, (Na+K)A <0.5 ve CaA <0.5parametrelerine sahip kalsik tip olup, magnezyohornblend bileşimi sunmakta, Mg# (Mg/Mg+Fe2+)ise 0.72-0.91 arasında değişmektedir. Andezitlerde kalsik amfibol jeotermobarometri denklemlerinikullanarak hesaplanan tahmini jeotermometre (T), jeobarometre (P) ve oksijen fugasitesi (?O2/ ?NNO) değerleri sırasıyla 765 - 867 °C (ort= 790±20 °C); 2.5 - 4 kbar ve -14.4 ile -11.1 olarakhesaplanmıştır. Elde edilen bu değerler hornblendlerin kıtasal kabukta 9 - 15 km derinliklerdekristallendiğini işaret etmektedir. Minerallerin kimyasal özellikleri inceleme alanındaki andezitlerinkalk-alkali bir ana magmadan itibaren kristallenmiş olduğunu göstermektedir.
- Proje2016Eosen Yaşlı Volkaniklerde (Gümüşhane, KD Türkiye) Gözlenen Hidrotermal Alterasyonlar ile Cevherleşmelerin, Jeolojik, Jeokimyasal, Kökensel ve Altın Potansiyeli Açısından İncelenmesi
Aydınçakır, Emre; Akaryali, Enver; Gücer, Mehmet Ali
-
- MakaleYalnız künye2016Geochemical, fluid inclusion and isotopic (O, H and S) constraints on the origin of Pb-Zn±Au vein-type mineralizations in the Eastern Pontides Orogenic Belt (NE Turkey)
Akaryali, Enver
The mineralization area (Altinpinar, Torul-Gümüşhane) is situated in the Southern Zone of the Eastern Pontides Orogenic Belt (EPOB), which is one of the important metallogenic provinces in the Alpine-Himalayan belt and is intruded by the late Carboniferous granitic rocks (Gümüşhane Granitoid), an early to middle Jurassic volcano-sedimentary unit consisting mainly of basaltic-andesitic volcanic and pyroclastic rocks (Şenköy Formation) and Eocene basaltic-andesitic volcanic rocks (Alibaba Formation). The studied Pb-Zn ± Au mineralizations are related to silica veins ranging from a few millimeters to a maximum of 40. cm in thickness and are localized within fracture zones developed along the contact between the Gümüşhane Granitoid and Şenköy Formation. Silicic, sulfidic, hematitic, argillic, intense chloritic and carbonate alteration are the most common types from the fault lines toward the outer zones. Cavity filling and banded structures are widely observed. The mineral paragenesis comprises galena, sphalerite, pyrite, chalcopyrite, tennantite and quartz. Mineral chemistry studies indicate that ion exchange occurs between Zn and Fe in sphalerites, and the Zn/Cd ratio of sphalerites varies between 50.65 and 144.64. The homogenization temperatures measured from fluid inclusions vary between 170. °C and 380. °C, especially between 250. °C and 300. °C, and the wt.% NaCl eqv. salinity of ore-forming fluids is between 2.4 and 7.3 (4.7 on average), supporting an epithermal system in their origin. The values of sulfur isotopes, which are obtained from pyrite and galena minerals, range between - 8.3‰ and - 2.3‰, indicating that sulfur, which enables mineral formation, originates from magmatic genesis. The average formation temperature of the ore is 317. °C as determined with a sulfur isotope geothermometer. The values of oxygen and hydrogen isotopes vary between 8.5‰ and 10.2‰ and - 91‰ and -73‰, respectively. With regard to the compositions of oxygen and hydrogen isotopes, fluids comprising the mineralization are formed by the mixture of magmatic water and meteoric water. This situation is supported by the fact that the increase in the homogenization temperature indicates dilution with surface water but depends on the increase in the salinity of fluid inclusions. Considering all the data, it is clear that the studied mineralization is an epithermal vein-type mineralization that is related to granitic magmas.
- MakaleYalnız künye2016Constraints of C-O-S isotope compositions and the origin of the Ünlüpinar volcanic-hosted epithermal Pb-Zn±Au deposit, Gümüşhane, NE Turkey
Akaryali, Enver; Akbulut, Kübra
The Eastern Pontide Orogenic Belt (EPOB) constitutes one of the best examples of the metallogenic provinces in on the Alpine-Himalayan belt. This study focuses on the genesis of the Ünlüpinar Pb-Zn. ±. Au deposit in the southern part of the Eastern Pontide Orogenic Belt. The main lithological units in the study area are the Early Carboniferous Kurtoğlu Metamorphic Complex the Late Carboniferous Köse Granitoid and the Early-Middle Jurassic Şenköy Formation. The studied deposit is hosted by the Şenköy Formation, which consists predominantly of basaltic-andesitic rocks and associated pyroclastic rocks that are calc-alkaline in composition. Silicic, sulfidic, argillic, chloritic, hematitic, carbonate and limonite are the most obvious alteration types observed in the deposit site. Ore microscopy studies exhibit that the mineral paragenesis in deposits includes pyrite, chalcopyrite, sphalerite, galena, gold, quartz and calcite. Electron microprobe analyses conducted on sphalerite indicate that the Zn/Cd ratio varies between 84 and 204, and these ratios point at a hydrothermal deposit related to granitic magmas. Fluid inclusion studies in calcite and quartz show that the homogenization temperature of the studied deposit ranges between 90-160. °C and 120-330. °C respectively. The values of sulfur isotope analysis of pyrite, sphalerite and galena minerals vary between 1.6‰ and 5.7‰, and the results of oxygen and carbon isotope analysis range between 8.4‰ and 18‰ and -5‰ and -3.6‰, respectively. The average formation temperature of the ore was calculated as 264. °C with a sulfur isotope geothermometer. All of the data indicate that the Ünlüpinar deposit is an epithermal vein-type mineralization that was formed depending on the granitic magmatism.
- MakaleYalnız künye2016Cenozoic forearc gabbros from the northern zone of the Eastern Pontides Orogenic Belt, NE Turkey: Implications for slab window magmatism and convergent margin tectonics
Eyuboglu, Yener; Dudas, Francis O.; Santosh, M.; Zhu, Di-Cheng; Yi, Keewook; Chatterjee, Nilanjan; Jeong, Youn-Joong; Akaryali, Enver; Liu, Ze
The Eastern Pontides Orogenic Belt represents one of the best examples of fossil convergent margins in the eastern Mediterranean region. However, the origin and geodynamic setting of the late Mesozoic-Cenozoic magmatism in this belt remain controversial due to lack of systematic geological, geochemical and chronological data. The general consensus is that the late Mesozoic-Cenozoic igneous activity is related to northward subduction of oceanic lithosphere in the late Mesozoic and following collision between Tauride and Pontide blocks in the early Cenozoic Here we present a comprehensive study focusing on the origin and geodynamic setting of gabbro bodies exposed along a narrow zone, parallel to the southeastern coast of the eastern Black Sea basin, in the Northern Zone of the Eastern Pontides Orogenic Belt. The studied gabbro bodies are hosted within late Cretaceous basaltic, andesitic, and dacitic volcanics including pyroclastic rocks and interbedded sedimentary rocks. The gabbro bodies range in size from 0.1 km(2) to 1.5 km(2), and outcrop patterns vary from round or elliptical to markedly elongate with sharp and discordant contact with the host rocks. Their mineral assemblage includes mainly clinopyroxene, plagioclase, minor olivine, amphibole, magnetite and rarely orthopyroxene, biotite, zircon and titanite. The occurrence of sutured grain boundaries on clinopyroxene and plagioclase, and the presence of reverse compositional zoning in clinopyroxene and olivine suggest mixing between magmas of contrasting compositions during mineral growth. Thermobarometric computations indicate that the temperature at the beginning of crystallization was similar to 1250 degrees C and crystallization was polybaric Zircon and titanite U-Pb ages indicate that these small intrusions were emplaced into crustal rocks of the Eastern Pontides Orogenic Belt during Lutetian (45 +/- 2 Ma). The depletion of HFSE is consistent with the involvement of an arc-related source in the petrogenesis of these rocks, and low to moderate enrichment Ce, Rb, Ba, K, Pb, Sr and Th suggests that involvement of subducted oceanic sediment was modest. The low Th content and low Th/Yb indicate that the role of sediment addition was nevertheless limited. The Nd, Sr and Pb isotopic data are consistent with the interpretation that the dominant source component in these gabbros is a depleted, peridotitic mantle, and that crustal contamination is relatively unimportant. We suggest that mafic magmas that produced the gabbroic intrusions were derived from melting of a depleted mantle source under the forearc region of the Eastern Pontides Orogenic Belt during southward subduction of two oceanic plates separated by a mid-ocean ridge, leading to the formation of a slab window. We also infer fractional crystallization and assimilation during both magma storage in the crust-mantle transition zone and transfer into the overlying arc crust. (C) 2015 International Association for Gondwana Research. Published by Elsevier B.V. All rights reserved.
- MakaleYalnız künye2015Ünlüpınar (Kelkit-Gümüşhane) Pb-Zn±Au Cevherleşmesinin Jeolojik, Jeokimyasal ve Kökensel Olarak İncelenmesi
Akpınar, İbrahim; Akbulut, Kübra; Aydınçakır, Emre; Akaryali, Enver
İnceleme alanı Gümüşhane ilinin güneyinde yer alan Kelkit İlçesi Ünlüpınar (Pekün) Beldesine bağlı Eylence Yayla ve Emirinkomu Köyü yakın çevresini kapsamaktadır. Çalışma alanında Kurtoğlu Metamorfikleri, Şenköy Formasyonu ve Köse Granitoyidi yer almaktadır. Detay inceleme yapılan alan ve yakın çevresindeki birim Erken-Orta Jura yaşlı Şenköy Formasyonu'na ait bazalt, bazaltik andezit ve piroklastları oluşturmaktadır. Eylence Yayla ve Emirinkomu mevkiinde yer alan Zn-Pb-Cu ± Au cevherleşmesi tamamen Şenköy Formasyonuna ait bazaltik andezitler içinde K20D doğrultularındaki kırık hatlarına yerleşmiştir. İnceleme alanında cevherleşmenin parajenezini ortaya çıkarmak içinde çalışma sahasından sistematik örneklerden parlak kesitler yapılarak, cevher mikroskobisi altında incelenmiştir. Cevherleşmenin parajenezi oluşum sırasına göre pirit, kalkopirit, sfalerit, galen, altın, kuvars ve kalsit olarak tespit edilmiştir. Arazide yapılan gözlemler sonucunda alterasyon türleri olarak hematitleşme, limonitleşme ve kükürtleşme tespit edilmiştir. Sıvı kapanım analiz sonuçlarına göre cevherleşmenin oluşum sıcaklığının 80-2800C arasında değiştiği, kükürt izotop termometresine göre ise cevherleşmenin oluşum sıcaklığının ortalama 2640C olduğu belirlenmiştir.
- MakaleYalnız künye2015A review for genesis of continental arc magmas: U, Th, K and radiogenic heat production data from the Gümüşhane Pluton in the Eastern Pontides (NE Türkiye)
Maden, Nafiz; Akaryali, Enver
In this study, in situ radioelemental (238U, 232Th and 40K) measurements and heat production rate evaluation have been conducted at 132 sites in the Gümüşhane Pluton of the Eastern Pontides Orogenic Belt (EPOG) of Northern Türkiye. The average K, U and Th values for granites are 4.35±0.71%, 5.85±2.74ppm, 22.13±5.55ppm, respectively; microgranites 4.33±1.37%, 7.12±2.23ppm, 24.11±9.59ppm; metagranite 3.93±0.68%, 6.24±2.75ppm, 12.87±3.92ppm; andesite/basalt 1.75±0.74%, 3.22±1.07ppm, 9.01±5.14ppm. Based on the abundances of K, U and Th, the radiogenic heat production (RHP) values, which is a reflection of the geological rock types, are estimated as 3.52±1.03μWm-3, 3.86±1.31μWm-3, 2.93±0.89μWm-3, and 1.68±0.63μWm-3 for granites, microgranites, metagranites and andesite/basalt, respectively. The average heat production value for the study area is estimated as 2.83±1.39μWm-3, which is closer to the upper continental crustal value; contrary to the highest heat production value of granitic basement and the lowest heat production values of the sedimentary rocks. The study region is depicted with very high level of Th/U value ranging from 0.11 to 23.19 with mean value of 3.53 ± 2.5, which is comparatively close to the upper continental crustal estimate of 3.8. The numerical results verify that mantle-derived magmas are subjected to contamination with both middle and lower crustal material constituted by fragments of southerly dipping subduction of Tethys Ocean during the late Mesozoic-Cenozoic.
- MakaleYalnız künye2015Gamma ray spectrometry for recognition of hydrothermal alteration zones related to a low sulfidation epithermal gold mineralization (eastern Pontides, NE Türkiye)
Maden, Nafiz; Akaryali, Enver
This study presents an interpretation of radiospectrometric and magnetic data of Arzular mineralization site, which is one of the best examples for epithermal gold deposits located in the southern zone of the Eastern Pontides (NE Türkiye). Potassium is generally the most useful pathfinder element for gold mineralization zones because of its high level in altered rock surrounding the deposits. Where gold is hosted within quartz veins, typically the vein is low in the radioelements, but the hydrothermally altered host rocks will usually have a distinct radioelement signature useful for exploration. In this study, magnetic, susceptibility and radiospectrometric survey data radiometric signatures associated with the host rocks favorable for the mineralization, enhancing techniques such as the ratio maps as well as potassium (%K), equivalent thorium (eTh ppm) and equivalent uranium (eU ppm) maps were utilized. Our analysis showed that the gold mineralization associated with the alteration is significantly related to increase in potassium, due to adularia, a low T K-feldspar, and decreases in uranium and thorium due to the hydrothermal alteration and magmatic intrusion processes during the regional tectonic activities.