Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2021Türkiye’de hanehalkı sigara tüketiminin belirleyicileri
İpek, Egemen; Ergin, Miraç
Bu çalışmada, Türkiye’de yerleşik hanehalklarının sigara tüketimini etkileyen sosyo-ekonomik ve demografik faktörlerin 2014 TÜİK Hanehalkı Bütçe Anketi (HBA) verileri üzerinden Çift Eşik ve Tobit yöntemleri yardımıyla belirlenmesi amaçlanmıştır. Sigara tüketimi üzerinde etkisi olduğu düşünülen hanehalkı reisine ait demografik değişkenlerden eğitim seviyesi, medeni durum, cinsiyet ve yaş ile hanehalkı büyüklüğü çalışmada kullanılan sosyodemografik değişkenler olarak belirlenmiştir. Ekonomik değişken olarak ise hanenin bir yıl içinde elde ettiği toplam kullanılabilir gelir seviyesi kullanılmıştır. Kurulan modele ait katsayı tahminleri, katılım ve tüketim kararlarının farklı olduğunu varsayan Çift Eşik tahmin yöntemi ile bu kararları tek bir karar olarak ele alan Tobit tahmin yöntemleri yardımıyla elde edilmiştir. Çalışmadan elde edilen en önemli sonuç sigara tüketim ile katılım kararının farklı olduğu ve bu kararların sigara tüketimi üzerinde farklı etkilere sahip olduğudur. Analiz sonucunda hanehalkına ait demografik ve ekonomik değişkenlerin sigara katılımı üzerindeki etkisi düşük kalırken sigara tüketimi üzerinde önemli etkilere sahip olduğu görülmüştür. Bu durum özellikle katılım ve tüketim kararının ayrı olarak dikkate alınması neticesinde sigara tüketiminin etkilerinin daha detaylı olarak ortaya konulmasını sağlamıştır. Tahmin edilen katsayılar sigara tüketimini azaltıcı yönde en yüksek marjinal etkiye sahip olan sosyoekonomik değişkenlerin olan hane büyüklüğü ve eğitim seviyesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
- MakaleYalnız künye2020The Impact of Smoking Bans on Smoking Behaviour in Turkey
İpek, Egemen; Ipek, Ozlem
The purpose of this study is to determine the potential impact on individual cigarette consumption of 100% smoke-free law which entered into force in Turkey in 2009. This effect is investigated using the difference in differences method through the 2008 and 2012 Global Adult Tobacco Survey data provided by the Turkey Statistical Institute. In the study, using the diff-in-diff method enables to measure the change in individual cigarette consumption emerging by only the law eliminating the time-related effects in the pre and post law period. The most important analysis result obtained from the study is that the effect of smoke-free law which entered into force in Turkey in 2009 on daily cigarette consumption is statistically significant and negative. In addition, according to the results obtained from the diff-in-diff method, it is found that smokers tend to consume an average of 1.506 less cigarettes per day due to the law. This reducing effect leads to decrease of average daily cigarette consumption of smokers by approximately 8%.
- MakaleAçık Erişim2020The Costs of Disability in Turkey
İpek, Egemen
In this study, the additional economic cost of disability for households is calculated using a standard of living approach (SoL) for Turkey. Firstly, the Standard of Living (SoL) index is determined using principal components analysis through the Household Budget Survey data for the year 2014. The cost of disability is estimated using ordered logit method by dividing the index into three income groups such as low, middle and high. As a result of the analysis, it is estimated that households with disabilities need additional financial support of at least 9.1% of household income in order to reach the same standard of living as those without disabled individuals. In addition, two different levels of disability, which are working life disability and daily life disability, are considered in estimating the cost of disability. While the cost caused by individuals’ disabilities in working life is 14.6% of their household's income, the ratio is 9.1% for the individuals’ disabilities in daily life.
- MakaleYalnız künye2019Türkiye’de Tüketim ve Gelir Eşitsizliği
İpek, Egemen
Güncel eşitsizlik literatüründe hanehalklarının ekonomik refah düzeylerini temsil etmekte harcamaların gelirden daha tutarlı bir kaynak olduğu savı giderek artan bir önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, Türkiye’de yerleşik hanehalkları arasındaki gelir ve harcama eşitsizliği, TÜİK tarafından sağlanan 2003-2015 dönemi Hanehalkı Bütçe Anketi verileri yardımıyla, bilinen on iki farklı eşitsizlik ölçütü hesaplanarak analiz edilmiştir. Bu çalışma ile söz konusu argüman desteklenmekle birlikte çalışmadan bazı önemli sonuçlar da elde edilmiştir. (i) Türkiye’de yerleşik hanehalkları ekonomik kriz gibi önemli gelir dalgalanmalarının yaşandığı dönemlerde harcama düzleştirmesi davranışında bulunma eğilimindedirler (ii) harcama eşitsizliği ilgili dönem boyunca gelir eşitsizliğinden daha adil dağılmaktadır.
- MakaleAçık Erişim2019Türkiye’de obezitenin sosyoekonomik belirleyicileri
İpek, Egemen
Bu çalışmada, Vücut Kitle İndeksi (VKİ) yardımıyla belirlenen bireyin aşırı kilo veya obezete durumunuetkileyebilecek sosyoekonomik faktörlerin genelleştirilmiş sıralı logit (gologit) metodolojisi uygulanarakTürkiye için araştırılması amaçlanmıştır. Analizde, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından oluşturulan 2014ve 2016 yıllarına ait Türkiye Sağlık Araştırması (TSA) veri setlerinden yararlanılmıştır. Gologit sonuçları,kadınların erkeklere, evlilerin ise bekarlara oranla obez olma risklerinin 2 kat daha fazla olduğunugöstermektedir. Aşırı kilo ve obeziteye yakalanma olasılıkları ile bireyin eğitim seviyesi ve fiziksel aktivitedurumu arasında güçlü negatif ilişki bulunmuştur. Özellikle haftalık en az 10 dakikalık yürüyüş yapılan günsayısı arttıkça bireylerin üçüncü sınıf obeziteye yakalanma ihtimali yarı yarıya azalmaktadır. Bireylere aitekonomik durum değişkenlerinden olan hane geliri arttıkça kişilerin aşırı kilolu veya obez olma ihtimalleri deartmaktadır. Gelişmiş ülke deneyimlerinin aksine gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye özelinde yapılançalışmalara paralel olarak, kişinin gelir seviyesi arttıkça toplam enerji ve toplam yağ alımının artacağı bunedenle aşırı kilo ve obezite riskinin artacağı tahmin edilmiştir.
- MakaleYalnız künye2019Socioeconomic Determinants of First Birth Decisions: Tied Hazard Models
İpek, Egemen
In this study, it is aimed to determine the socioeconomic factors that affect the first birth decision of women using the tied hazard models. In this context, the effect of woman’s age, education level, disability status, household size and income on the first birth decision are determined applying semi-parametric Efron, Breslow and Exact approximations of tied hazard models on the Turkstat 2015 Household Budget Survey data because of the frequency of tied observations in the data set. In the analyzes, Efron approximation produced more consistent results. In addition, it is concluded that the most important factors in the first birth decision are disability status of the woman, age and her educational level.
- MakaleYalnız künye2018Gümüşhane İlinde Pestil-Köme Sektörü Üzerine Bir İnceleme
İpek, Egemen; Esmek, Irmak
Piyasa yoğunlaşması ile firma performansı arasındaki ilişki endüstri iktisadının önemli tartışma konularıarasında yer almaktadır. Yoğunlaşma, sektördeki toplam üretiminin önemli bölümünün hangi ölçüde az sayıdakifirma tarafından sağladığına işaret eder. Bu çalışmada Gümüşhane ilinin en önemli üretim piyasası haline gelenpestil-köme sektörünün 2002-2017 dönemi üretim verilerinden yola çıkarak yoğunlaşma endeksleri hesaplanmışve ARDL modeli çerçevesinde söz konusu piyasanın yoğunlaşmasını belirleyen faktörler analiz edilmiştir.Çalışmadan elde edilen bulguların başında, 2002-2017 dönemi boyunca sektörde yoğunlaşma genel olarakazalmakla birlikte, 2002-2007 döneminde yüksek yoğunluk, 2007-2012 döneminde rekabetçi ve 2012-2017döneminde ise tekrar yoğunlaşmanın arttığı gözlemlenmiştir. Hesaplanan Rosenbulth Endeksinin söz konusupiyasa için yapılan analize en uygun yoğunlaşma endeksi olduğu, bu endekse bağlı olarak yapılan analizçerçevesinde uzun dönemde yerel nüfusun ve fiyatların, kısa dönemde ise şehre gelen turist sayısınınyoğunlaşmayı arttırdığı yönünde bulgulara ulaşılmıştır.
- MakaleAçık Erişim2018Market Structure of the Turkish Pharmaceutical Industry
İpek, Egemen; Ipek, Ozlem
The market structure of the Pharmaceutical Industry, which has an extremelyimportant both socially and economically position, is carefully monitored by regulatoryauthorities. The consantration of pharmaceutical companies tends to adversely affectconsumer welfare as well as resource distribution in the economy. The competitivestructure of the markets is determined by the concentration indices. For these reasons,in this study the market concentration ratios of the pharmaceutical sector in Turkey arecalculated by using concentration measures such as Concentration Ratio; HerfindahlHirschman; Hall-Tideman; Rosenbluth; Comprehensive Industrial Concentration;Hannah-Kay; Hause and the Entropy measure with the annual sales revenue data of thecompanies in the sector for the 2009-2016 period.According to the results,pharmaceutical sector in Turkey has a low concentrated market structure. In addition,the Rosenbluth index presents the most consistent results for the Turkishpharmaceutical sector, which consists of hundreds of small companies having marketsshares of 7% at the highest.
- MakaleYalnız künye2017Türkiye’de Hanehalkı Tüketim Davranışları ve Esnek Engel Eğrileri
Akyazi, Haydar; İpek, Egemen
Bu çalışmada, hanehalkları arasında mevcut olan sosyal ve ekonomik farklılıklar ile tüketim arasındaki fonksiyonel yapı tespit edilerek, tüketim davranışlarının ampirik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Lewbel ve Pendakur (2009) çalışmasında önerilen "Tam Belirlenmiş İlgin Dönüşümlü Stone İndeksi" (EASI) çerçevesinde ampirik model oluşturularak 2003-2011 dönemi için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından hanehalklarına uygulanan Hanehalkı Bütçe Anketi (HBA) üzerinden tahminlerde bulunulmuştur. İteratif Üç Aşamalı En Küçük Kareler (I3AEKK) tahmin yöntemi uygulanarak, 11 temel harcama grubu için referans hanehalkına ait Engel Eğrileri ile gelir ve talep esneklikleri tahmin edilmiştir. Elde edilen ampirik bulgulara göre, Türkiye için yapılan daha önceki çalışmaların aksine, otel harcamaları hariç diğer bütün mal grupları için tahmin edilen Engel eğrilerinin 5. dereceden polinomal bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu çalışmada, hanehalkları arasındaki gözlemlenebilen ve gözlemlenemeyen heterojenlik ile yıllar arasında ortaya çıkabilecek zevk ve tercihlerdeki değişimin de tüketim harcamaları üzerindeki etkisi ölçülmüştür
- MakaleYalnız künye2017Analysis on consumption expenditures of gumushane university members
İpek, Egemen; Sekmen, Özlem
The aim of this study is to determine the consumption behavior of Gumushane University members residence in city center. In the study, data obtained from four-week questionnaires administered to 101 members is analyzed by EASI (Exact Affine Stone Index) Demand System Model. Share of consumption expenditure in budget, Engel curves of individuals and the effects of demographic variables on consumption are estimated by SUR (Seemly Unrelated Regression) method. With these models findings statistically significant relationship between gender, age, marital status, car ownership and share of their consumption expenditures in the budget is determined. Moreover, the share of food and clothing expenditure in budget is low in high-income groups and the share of housing and transportation expenditure considerably high in low-income groups
- MakaleYalnız künye2017Beklentiler ve hane halkı harcamaları: türkiye örneği
Akyazi, Haydar; İpek, Egemen
Hanehalklarının gelecek beklentileri onların cari dönem karar verme davranışları üzerinde önemli etkiye sahiptir. Bu çalışmada, hanehalklarının ekonomiye dair beklentileri ve hanehalkı harcamaları arasındaki ilişkinin ampirik olarak test edilmesi amaçlanmıştır. Analizde hanehalkı beklentileri tüketici güven endeksi ve tüketim davranışı ise dayanıklı, yarı dayanıklı, dayanıksız ve hizmet harcamalarını içeren toplam harcamalar ile temsil edilmiştir. Bu bağlamda, tüketici güven endeksi ve hanehalkı harcamaları arasındaki ilişkiyi inceleyen baseline model 2009Q1-2017Q2 dönemi için Vektör Otoregresif tahmin yöntemi kullanılarak test edilmiştir. Model sonucuna göre, hanehalkı tüketim harcamaları tüketici güven endeksinin Granger nedenidir. Son olarak, birçok kontrol değişkenin eklendiği model EKK tahmin yöntemi kullanılarak test edilmiştir. Çalışmadan elde edilen önemli sonuçlar (i) dayanıklı tüketim harcamaları ve tüketici güven endeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu, (ii) kontrol değişken olarak sadece gelir ve nominal altın getiri oranının anlamlı olduğudur
- MakaleYalnız künye2016Socio-economic profile of income distribution in turkey
İpek, Egemen; Sekmen, Özlem
The aim of this study is to analyze the distribution of economic growth and welfare increase that have been performing in Turkey since 2002 among households with different socio-economic profile. For this purpose, the income inequality is decomposed by subgroups according to head of household's demographic variables such as education level, age, gender, occupation, working sector, and living area by calculating the Theil index using the 2003-2012 Household Budget Survey data conducted on resident households in Turkey. Thus the pattern of the income inequality between and within these subgroups could be observed during the corresponding term. The first main findings obtained from this study is that there is no role of the decreasing inequality between male and female on reducing the overall inequality, second is that households earning income from real estate, rental, and business activities is the highest group having income inequality within the group.