Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026Toward Sustainable Financial Behavior: The Role of Financial Socialization and FinTech in Enhancing Green Financial Literacy
Soydaş, Şafak Sönmez; Özbek, Adem; Çam, Alper Veli; Radulescu, Magdalena; Alofaysan, Hind
This study examines how financial literacy and financial socialization influence green financial literacy through the mediating role of FinTech usage within a sustainability-oriented framework. Green financial literacy is treated as a proxy for sustainable financial behavior rather than a direct behavioral measure. Based on financial socialization theory, the study proposes an integrated model linking individual competencies, social learning processes, and digital financial technologies. Data were collected from 539 individuals using a structured questionnaire and analyzed with structural equation modeling (SEM) employing a robust weighted least squares estimator. The findings show that financial literacy (β = 0.76, p < 0.001) and financial socialization (β = 0.23, p < 0.001) significantly increase FinTech usage. While financial literacy does not directly affect green financial literacy (β = −0.13, p > 0.05), FinTech usage has a strong positive impact (β = 0.88, p < 0.001), indicating a full mediation effect. Bootstrapping results further confirm the robustness of the mediation effects. Financial socialization also has a direct positive effect (β = 0.20, p < 0.01). The results suggest that financial knowledge alone is insufficient to support sustainability-oriented financial awareness unless it is supported by digital financial technologies. The study highlights the key role of FinTech in facilitating the integration of financial knowledge and social learning into sustainability-oriented financial awareness and decision-making and offers practical implications for promoting sustainable finance.
- MakaleAçık Erişim2026The effect of behavioral factors related to cashlessness on the perception of green finance
Özbek, Adem; Çam, Alper Veli; Soydaş, Şafak Sönmez; Barut, Abdulkadir; Sharabati, Abdel-Aziz Ahmad
This study aims to examine the effects of behavioral factors shaping cashless payment behaviors in Turkey on green finance perception. The study focuses on subconscious factors such as functional benefit, economic benefit, psychological benefit, attitude toward technology, and perceived behavioral control. Data were collected from 520 participants aged 18 and older via an online survey and analyzed using Structural Equation Modeling (SEM). The findings reveal that functional benefit, perceived behavioral control, and attitudes toward technology significantly and positively influence perceptions of green finance, while economic and psychological benefits do not have a significant effect on behavioral control. The results reveal that behavioral factors such as ease of use and attitudes toward technology play a more significant role in individuals’ adoption of cashless payment systems than rational economic gain expectations. The study contributes to the literature by showing that cashless payment behaviors contribute to the development of sustainable finance and environmental awareness. It also provides practical recommendations for policymakers and financial institutions on improving digital payment infrastructure and user experience to promote green finance.
- MakaleAçık Erişim2026Financial literacy and psychological vulnerability to financial exploitation: the roles of financial anxiety, self-confidence, and behavior
Çam, Alper Veli; Soydaş, Şafak Sönmez; Özbek, Adem; Çam, Handan
Background: Financial exploitation constitutes a significant psychological vulnerability shaped by cognitive resources, emotional regulation, and financial decision-making behaviors. While financial literacy is widely recognized as a protective factor, limited empirical evidence disentangles the distinct psychological roles of financial knowledge, attitudes, and behaviors in reducing vulnerability to financial exploitation. Methods: This cross-sectional study analyzed survey data from 565 adults in Türkiye. Financial literacy was conceptualized as a multidimensional construct comprising financial knowledge, financial attitude, and financial behavior. Vulnerability to financial exploitation was assessed through three psychosocial indicators: self-confidence, financial anxiety, and financial satisfaction. Structural Equation Modeling (SEM) was employed to examine the relationships among cognitive, behavioral, and emotional components. Results: Financial knowledge was significantly associated with lower financial anxiety and higher financial satisfaction but showed no direct effect on self-confidence. Financial behavior emerged as the most robust protective factor, significantly enhancing self-confidence and financial satisfaction while substantially reducing financial anxiety. Financial attitude was positively related to financial satisfaction but did not significantly influence anxiety or self-confidence. Financial anxiety demonstrated a strong negative association with both self-confidence and financial satisfaction. Conclusions: Financial exploitation vulnerability is driven by interconnected psychological mechanisms rather than cognitive factors alone. The findings highlight the central role of behavior-based financial competencies and emotional regulation in strengthening financial resilience. Interventions aimed at preventing financial exploitation should prioritize behavioral skill development and psychological risk screening alongside traditional financial education approaches.
- MakaleAçık Erişim2025The effects of behavioral biases on investment decisions: Evidence from İstanbul stock exchange
Özbek, Adem
Every investment decision at the macro or micro scale carries with it the desire to profit. At this point, profit assumes the driving role and continuity of capital. Information assumes a crucial role in the realization of this role. The field of behavioral finance, which opens a different window to the finance literature, argues that investors do not act completely rationally in financial decisions. Behavioral finance argues that there are subconscious factors that affect information. This study aims to detect the factors of behavioral bias factors influencing the investment decisions of individuals trading in Istanbul stock exchange (BIST). The importance of this study stems from the scarcity of local studies focusing on behavioral finance within the scope of stock market investment. Accordingly, it is expected that the study will enrich this awareness in the field. Therefore, the effects of nonrational cognitive elements such as loss aversion, expectation, certainty, herding effect, intuitive factors, and anchoring on individuals' investment decisions were investigated in the study. As a result, the findings obtained from the research provide useful information to investors trading in BIST to adopt scientific foundations within the scope of behavioral finance in stock investments.
- MakaleAçık Erişim2025The Role of Green Finance in Investing in Environmentally Friendly Technologies: Risks and Returns
Erdoğdu, Aylin; Dayi, Faruk; Özbek, Adem; Ganji, Farshad; Benek, Ayhan
This study offers a comprehensive analysis of the performance and systemic dynamics of green finance investments in environmentally sustainable technologies from 2000 to 2025, complemented by scenario-based projections extending to 2050. Empirical results indicate a consistent increase in portfolio returns—from 5.2% in 2000 to 11.8% in 2025—accompanied by a significant reduction in annualized volatility, declining from 8.1% to 3.0%. Concurrently, the portfolio’s sustainability score improved from 0.45 to a full alignment score of 1.00, reflecting a strategic shift towards high-impact green assets. Building on these observed trends, this study introduces the Eco-Financial Resonance Theory (EFRT), an original conceptual framework that interprets sustainable transitions as emergent phenomena arising from resonant interactions among four interdependent domains: financial flows, technological innovation, policy and regulation, and environmental outcomes. Scenario analyses highlight the pivotal roles of policy ambition and innovation pathways in shaping long-term risk-return profiles, with optimistic forecasts projecting returns exceeding 40% by 2050, alongside markedly reduced risks. Regional analysis reveals persistent disparities, underscoring the necessity for context-specific strategies to enhance systemic coherence. Beyond its theoretical contributions, EFRT offers actionable insights for investors and policymakers aiming to align profitability with ecological sustainability. Collectively, these findings position green finance not merely as a niche or ancillary activity but as a transformative mechanism for enabling scalable and resilient sustainability transitions amid accelerating global environmental challenges.
- MakaleAçık Erişim2024Sustainability and Green Finance: Banking System in Turkey
Özbek, Adem
Today, one of the main factors that increases the importance of sustainability and green finance is the scarcity of resources that meet needs. Sustainability has important benefits in reducing environmental erosion, such as acting as a carrier for the transportation of existing resources to future generations. Green finance is the use of financial resources in projects that embrace climate change aspects in the creation of a sustainable environment. At this point, banks, which are at the center of the financial system, are at a key point in terms of both maintaining sustainability and directing economic resources to the right areas. In the study, existing sustainability and green finance legislation studies in Turkey were followed. In addition, an attempt has been made to compile the studies carried out by banks operating in Turkey on sustainability and green finance. As a result of the study, it was seen that significant regulations were not made in credit policies in the banking system in Turkey, especially in terms of reducing environmental pollution. At the same time, it is seen that public banks include more sustainability and green financing in their policies than private and foreign capital banks.
- MakaleAçık Erişim2022Kaçınmacı Odak, Para Tutumu ve Finansal Davranış İlişkisi
Yildirim, Durmus; Özbek, Adem
Bu çalışmada bireylerin karar ve davranışlarında etkili olan düzenleyici odak unsurlarından kaçınmacı odak ile\rpara tutumu ve finansal davranış arasındaki ilişki araştırılmıştır. Çalışma kapsamında belirli gelir düzeyinde\rolan 385 kişiye anket uygulanmış ve çalışma verileri yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. Çalışma\rsonucunda kaçınmacı odak faktörünün finansal davranış üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak bir etkisine\rrastlanmamıştır. Bunun yanında kaçınmacı odağın para tutum faktörlerinden olan güç-prestij, elde tutmazaman, güvensizlik ve kaygı üzerinde olumlu bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca para tutum\rfaktörlerinden sadece elde tutma-zaman faktörünün finansal davranış üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu\rtespit edilmiştir.
- MakaleAçık Erişim2022Financial Literacy in Micro-Scale Enterprises Operating in Forest Products Sector: Sample of Gumushane, Turkey; [Financijska pismenost u mikropoduzećima sektora prerade drva: provincija Gumushane, Turska]
Top, Yener; Özbek, Adem
Enterprises are one of the main components of the economic system and they are indispensable for maintaining the sustainability of economic activities. The majority of these enterprises are small and medium-sized enterprises (SMEs). Sustainability of SMEs depends on their good financial management. Inadequate financial literacy causes SMEs’ owners to make inaccurate financial decisions. The forest products sector is mostly composed of micro-scale enterprises in which financial problems are common. Therefore, this study aims to reveal the financial literacy status of the owners of micro-scale and wood-processing enterprises. For this purpose, 78 enterprises were selected as study population. Data were collected by applying a structured questionnaire to 43 of these companies by the face-to-face interview method. The structured questionnaire consisted of multiple-choice and open-ended questions and statements prepared on the Five Likert scales. Data were analysed by using the Independent-Sample T-Test, Mann-Whitney U-Test and correlation test. The reliability coefficient of the data was found to be 0.791. Of the enterprises, 58 % produced in the furniture sub-sector and 42 % in the wood products sub-sector. This study provides evidence that there was no statistically significant difference between the knowledge means of economics and financial behaviour of the furniture and wood products sectors. However, the enter-prise owners’ knowledge of financial analysis positively affected their financial literacy and financial behaviour.
- MakaleAçık Erişim2021Finansal sağlığı etkileyen faktörlerin bireyin finansal öz yeterliliği üzerindeki etkilerinin tespit edilmesi
Özbek, Adem
Öz yeterliliği, “ben yapabilirim” ifadesiyle anlatmak mümkündür. Bu ifade, kişilik özelliği, bilgi ve deneyim gibi birçok kavramıiçerisinde barındırmaktadır. Finansal konularda, kişinin karar verici olarak, kendisi veya başkaları adına ekonomik kararlaralabilmesi, finansal öz yeterlilik olarak ifade edilmektedir. Yatırım, harcama, tasarruf gibi finansal davranışlarda atılan her birdoğru finansal adım, birey adına sağlıklı bir gelecek anlamına gelmektedir. Bireyin finansal sağlığı üzerinde etkili olan faktörleri,finansal sosyalizasyon, finansal eğitim, kredi kartı kullanımı, finansal stres ve endişe olarak dört gruba ayırmak mümkündür.Finansal sosyalizasyonu aile ile kredi kartı kullanımını finansal piyasalar ve ihtiyaçlar ile finansal eğitimi eğitim kurumlarımız ileilişkilendirmek mümkündür. Her bir faktörün, var olup-olmaması, yeterli-yetersiz oluşu, bireyin finansal öz yeterliliğini olumluya da olumsuz etkilemektedir. Çalışmada, bu faktörlerin, bireyin finansal öz yeterliliği üzerinde olan etkileri belirlenerek,ailelerde özellikle de ebeveynler üzerinde, finansal piyasalarda özellikle bankacılık alanında, eğitim kurumlarında, bu alanayönelik farkındalığın artırılması amaçlanmıştır.Araştırmada, bireyin finansal öz yeterliliği üzerinde etkili olan, yukarıda ifade edilen değişkenler kullanılarak bir modeloluşturulmuştur. Modelin değerlendirilebilmesi ve değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amacıyla, GümüşhaneÜniversitesi’nde eğitim alan 323 öğrenciye anket uygulanarak veriler elde edilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde faktör,korelasyon ve regresyon analiz yöntemleri kullanılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre bireylerin finansal öz yeterlilikleriüzerinde en fazla olumlu etkiye sahip olan bağımsız değişken finansal bilgi ve eğitim değişkenidir. Yapılan değerlendirmelerde,öğrencilerin finansal öz yeterlik seviyeleri üzerinde, finansal sosyalizasyon, finansal bilgi ve eğitim, finansal stres ve endişe,borçlanma durumlarının etkili olduğu tespit edilmiştir.
- MakaleAçık Erişim2021Erken Dönem Ekonomi Eğitimi ve Finansal Sosyalizasyonun Finansal Okuryazarlık Düzeyine Etkisi
Yildirim, Durmus; Özbek, Adem
Bu çalışmada amaç, erken dönem ekonomi ve finans eğitimi ile finansal sosyalizasyon ajanlarının bireyin finansal okuryazarlık düzeyi ve finansal davranışları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu amaç çerçevesinde Trabzon, Ordu, Samsun ve Erzincan bölgesinde 14-18 yaş aralığında olup Uluslararası Bakalorya (IB) eğitimi alan ve almayan özel okul öğrencileri ile Ticaret Meslek Lisesi öğrencilerinden oluşan 1274 kişilik üç farklı gruba anket uygulanmıştır. Verilerin analizinde yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre Uluslararası Bakalorya Eğitimi alan öğrencilerle çocukluk dönemi finansal sosyalizasyon faktörlerinden aile geçmişi, alınan ekonomi eğitimi ve kalitesi, para ve iş üzerinden sağlanan finansal sosyalleşme ve aritmetik bilgi değişkenlerinin finansal okuryazarlık düzeyi üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiş ve bu öğrencilerin finansal okuryazarlık düzeylerinin finansal davranışları üzerinde pozitif bir etkisi olduğu görülmüştür. IB eğitimi almayan diğer okul öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin ise finansal davranışları üzerinde bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.
- MakaleAçık Erişim2020The effect of financial literacy on the individual pension system that is an alternative to saving behaviour
Özbek, Adem
Information is the basis of our individual attitudes and behaviours. Some of this information is obtained with education and some with environmental factors. These two sources of information have an equally important impact on individuals' financial literacy levels. These resources are at the core of both our attitudes and behaviours. One of the financial products that is considered to be important for the financial markets is the private pension system. This product acts as an assurance tool for the working population and also for the unemployed, a guarantee for the future. It is not an area that has been experienced by people as it is a system that has begun to develop and expand in the society. Individuals who will participate in the private pension system act depending on their knowledge and financial literacy status. In the study, we tried to determine whether the financial literacy levels of individuals depending on their financial attitudes and behaviours have an impact on their participation in the private pension system. For this reason, the questionnaire form created within the scope of the research is applied online to 405 participants between 13.02.2020 and 17.02.2020. The data obtained are analysed with SPSS 21 and the Structural Equality Model and it is determined that the financial literacy levels that developed depending on the financial attitude and financial behaviour of individuals has a positive effect on their participation in the private pension system.
- MakaleYalnız künye2019Bireylerin Finansal Davranış Boyutlarını Etkileyen Sosyalizasyon Ajanlarının Tespiti: Gümüşhane Meslek Yüksekokulu Öğrencilerine Yönelik Bir Uygulama
Özbek, Adem
Bireysel anlamda verilen her ekonomik kararın hem bireyin bütçesine hem de içinde yaşanılan ekonomik sisteme olumlu ya da olumsuz etkileri vardır. Bir gerçek var ki birkaç yıl öncesine oranla ekonomik kararlar finansal piyasalardaki ürün çeşitliliğinin artmasına bağlı olarak şimdi daha zor verilmektedir. Ekonomik gücün çok önemli ve belirleyici olduğu bu dönemde bireysel sergilenen finansal davranışların önemi her geçen gün daha da artmaktadır. Bu nedenle bireyin harcama, biriktirme, yatırım gibi finansal davranışları üzerinde etkili olan finansal sosyalizasyon ajanlarının tespit edilmesi ve gelecek nesiller adına bu ajanların farkındalıklarının artırılması ve desteklenmesi gereklidir. Bu çalışmada aile, okul eğitimi, iş ve para kazanımı, çevre gibi finansal sosyalizasyon ajanların meslek yüksekokulu öğrencilerinin finansal davranışları üzerindeki etkileri ölçülmeye çalışılmış, okulda alınan finansal eğitim ve zorunlu staj uygulamalarının, öğrencilerin finansal okuryazarlık seviyelerini olumlu etkiledikleri gözlemlenmiştir.
- MakaleYalnız künye2015Sağlık Sorunları Sebebiyle İşgücü Kaybının Örgüt Performansına Etkisi Üzerine Bir Çalışma
Küçük, Orhan; Küçük, Nurten; Özbek, Adem
Özet: Sağlık sorunlarının neden olduğu işe devamsızlık ve buna bağlı olarak yaşanan işgücü kayıpları işletmeler tarafından izlenmesi ve önlem alınması gereken bir sorundur. Bu çalışma sağlık sorunları ile işgücü kaybı arasında ilişkiyi incelemek, bu konuda iki ayrı il açısından bir farklılık olup olmadığını ortaya koymak ve işgücü kaybının örgüt performan- sını ne ölçüde etkilediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç çerçevesinde, araştırma örneklemi olarak seçilen Ağrı ve Gümüşhane il merkezlerinde tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen kamu kurumu orta ve üst düzey yöneticilerinden oluşan 117 katılımcıdan anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Çalışmada tanımlayıcı istatiksel analizlerle illerin verileri karşılaştırılmış, Ki-kare bağımsızlık testleri ile regresyon ve korelasyon analizleri yapılarak sonuçlar tablolaştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; işgörenlerin yaşadığı sağlık prob- lemleri ile işgücü kaybı arasında ilişki olduğu, sağlık sorunlarının diğer çalışanları olumsuz etkilediği ve örgüt atmosferini bozduğu ifadeleri yöneticiler tarafından büyük kabul gördüğü, işgücü kaybının örgüt performansını etkilediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İşgücü kaybı, işe devamsızlık, sağlık sorunları, verimsizlik, örgüt