Çakmak, Gökhan; Temizel, İrfan; Kaygusuz, Abdullah; Arslan, Mehmet; Sipahi, Ferkan

Doğu Pontid güney zonunda (Bayburt) Eosen yaşlı intrüzif kayaçlar bulunmaktadır. Bu bölgede, bugüne kadar yaşları kesin olarak tanımlanamayan sokulumların ve içlerindeki mafik mikrogranüler anklavlar (MMA)?ın mineralojik bileşimleri, tüm kayaç jeokimyasal, Sr-Nd-Pb-O izotopik özellikleri ve radyometrik yaşları ortaya konulmuştur. İncelenen plütonik kayaçların U Pb SHRIMP zirkon yaşları 43.14 ± 0.54 ila 45.81 ± 0.48 My arasında değişir. Bu kayaçlar yaklaşık KD-GB uzanımlı olup, boyutları 3-22 km2 arasında değişir. Bileşimleri diyoritten granite kadar değişmekte olup, başlıca mineralleri plajiyoklas (An02-68), ortoklas (Or01-96), amfibol (Mg#=0.03-0.93), kuvars, biyotit (Mg#=0.49-0.62), piroksen (En37-57 Fs12-45 Wo2- 48), magnetit ve ilmenit oluşturur. Genel olarak I-tipi, düşük-yüksek K?lu kalk-alkali, genellikle metalümin az oranda da peralümin karakterlidirler. Kondirite göre normalleştirilmiş nadir toprak element dağılımları konkav şekilli (LaN/LuN=2.53?12.22) olup, negatif Eu anomalisi (Eu/Eu*=0.31?0.92) gösterirler. Ana ve iz element değişimleri, kayaçların gelişiminde plajiyoklas, amfibol, piroksen ve Fe-Ti oksit fraksiyonlaşmasının etkili olduğunu gösterir. Kayaçların ?Nd(i) değerleri ?1.34 ve 0.92, 87Sr/86Sr(i) değerleri 0.7049 ve 0.7056 arasındadır. 206Pb/204Pb(i), 207Pb/204Pb(i) ve 208Pb/204Pb(i) içerikleri sırasıyla 18.43?18.69, 15.59?15.63 ve 38.44?38.83 arasındadır. İncelenen örneklerdeki ?18O değerleri ? 4.8 ila ? 8.8 arasında olup, I-tipi granitoyidlere benzer bileşime sahiptirler. Tüm veriler, incelenen plütonik kayaçların ana magmasının litosferik mantodan türediğini, kabuksal kayaçların katkısının nisbeten az olduğunu gösterir. İncelenen plütonik kayaçların içindeki MMA?lar diyorit, gabrodiyorit ve tonalit bileşimli olup, orta-yüksek K?lu metalümin karakterde ve ana kayadan daha düşük A/CNK (0.77-0.97) ve SiO2 (% 55-64) ve daha yüksek Na2O/K2O (4.9-7.2) oranlarına sahiptirler. İzotopik özellikleri dikkate alındığında, MMA?lar ana kayaçlara benzer Sr-Nd-Pb-O izotopik bileşimlere sahip olup, onlara nazaran daha düşük 143Nd/144Nd(i) (0.51253-0.51263) ve ?18O (6.1-7.4) değerlerine sahiptirler. Tüm bu veriler dikkate alındığında, MMA?lar ana kaya içerisinde soğumuş olan eş yaşlı mafik magmanın küçük kütlelerini temsil eden magma karışım ürünleri olarak kabul edilebilirler. İncelenen plütonlar ve içlerindeki MMA?larda hesaplanan kristalizasyon basınçları birbirine yakın değerlerde olup, ana kayaçlarda 0.1?2.6 kbar, MMA?larda ise 0.1?2.9 kbar arasındadır. Kristallenme sıcaklıkları ise ana kayaçlarda 506-1172 °C, MMA?larda ise 467-1155 °C arasında değişmektedir. Tüm bu veriler Eosen yaşlı plütonik kayaçların nisbeten sığ derinliklere (~ 5 to 9 km) yerleşmiş olduklarını ifade eder.

Kaygusuz, Abdullah; Yücel, Cem; Arslan, Mehmet; Sipahi, Ferkan; Temizel, Irfan; Çakmak, Gökhan; Güloglu, Z. Samet

The Eastern Pontides comprise many intrusive bodies varying in composition, size and age from Palaeozoic to Cenozoic. Especially Cenozoic aged bodies are commonly observed in the southern part, while they are rarely exposed in the northern part of the Eastern Pontides. In this study, the petrography and mineral chemistry of the Cenozoic aged Çiçekli, Somarova, Sorkunlu, Şaşurluk, Aydintepe, Kemerlikdagi and Pelitli plutons located to the north of Bayburt are determined, and the crystallisation conditions of the studied bodies were estimated by means of thermobarometer calculations. The studied plutons extend mostly in NE-SW directions and are approximately ellipsoid in shape. The contacts between the plutons and surrounding rocks are sharp, and plutons commonly contain mafic microgranular enclaves (MMEs) of different sizes. Petrographic and mineral chemistry studies reveal some disequilibrium textures reflecting the magma mixing process. Based on modal mineralogy, the plutonic rocks are gabbroic diorite, diorite, tonalite, granodiorite and monzogranite in composition. The rocks have fine to medium granular, porphyric, monzonitic, poikilitic, occasionally myrmekitic and micrographic textures. The main minerals are labradorite and albite (An68-02), magnesiohornblende and actinolite (Mg# = 0.6-0.9), diopside and augite (Wo44-46), clinoenstatite (En53-57) and Fe-Ti oxide minerals. Crystallization temperatures calculated from amphibole, biotite, clinopyroxene, magnetite and ilmenite minerals are 405°C to 1161°C, pressure values are 0.1 to 2.7 kbar, and oxygen fugacity (log10 fO2) is -20 to -12. Estimation of water content calculated by using amphiboles is between 2.9 and 6.8%. Based on obtained data, it is suggested that the studied plutons were emplaced at shallow depths (∼ 1-8 km).