Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026Turkish validation of the CompACT: assessing psychological flexibility among emergency aid and disaster management students
Çınar, Öznur; Oral, Vildan; Turan, Melikşah; Cengiz, Ekrem
Psychological flexibility is a central construct in Acceptance and Commitment Therapy and an important protective factor for mental health, particularly among individuals expected to function effectively under high stress and uncertainty, such as those in emergency aid and disaster management. Despite its relevance for this population, no Turkish version of the Comprehensive Assessment of Acceptance and Commitment Therapy Processes (CompACT) had been available. The present study aimed to perform a cross-cultural adaptation of the English version of CompACT into Turkish and to evaluate its psychometric properties in emergency aid and disaster management students. The study was conducted in two phases: translation and cross-cultural adaptation, followed by psychometric evaluation in a sample of 302 students. Data were analyzed using SPSS v.21 and AMOS v.22 through exploratory and confirmatory factor analyses, reliability analyses, test-retest analysis, and correlational validity testing. The exploratory factor analysis (EFA) showed that the CompACT consisted of three factors (Openness to Experience, Behavioral Awareness, and Valued Action) explaining 75.848% of the total variance, comprising 20 items. Confirmatory factor analysis (CFA) showed that the three-factor model provided the best fit to the data (χ²/df = 2.590, CFI = 0.963, TLI = 0.956, RMSEA = 0.073). The scale demonstrated satisfactory internal consistency (overall alpha = 0.843) and temporal stability (test-retest r > 0.70 across all subscales), and its expected negative associations with the Acceptance and Action Questionnaire-II (r = −0.365) and the Depression Anxiety Stress Scales-21 (r = −0.403) supported its criterion-related validity.
- MakaleAçık Erişim2026When grief persists online: Development of the Digital Prolonged Grief Severity Scale
Çınar, Öznur; Cengiz, Ekrem
Bereaved individuals encounter the deceased through social media profiles, message histories, and algorithmic reminders, yet no validated instrument measures prolonged grief expressed through digital interactions. We developed and validated a multidimensional measure of digital-environment prolonged grief severity (DPGSS). Turkish bereaved adults (n = 577) bereaved at least 12 months earlier completed the DPGSS alongside grief, distress, and other less relevant measures, and 125 completed it again about three weeks later. Factor analyses supported a four-factor structure—digital separation distress and preoccupation, digital emotional responses, digital avoidance, and digital functional impairment—in 15 items. The correlated four-factor model fit the data well, outperforming a one-factor alternative. The DPGSS demonstrated strong internal consistency, test-retest reliability, and measurement invariance across nine demographic variables. Convergent associations with grief and distress, and negligible associations with rigidity and AI acceptance, supported its construct specificity. The DPGSS-15 is a reasonable tool for assessing digital prolonged grief.
- MakaleYalnız künye2026Psychometric Validation of the Turkish Version of the Personalized Psychological Flexibility Index (T-PPFI) in Disaster Search and Rescue Volunteers
Çınar, Öznur; Cengiz, Ekrem
This study aimed to perform a cross-cultural adaptation of the English version of the Personalized Psychological Flexibility Index into Turkish (T-PPFI). It was conducted among 604 disaster search and rescue volunteers who participated in the 2023 Kahramanmaraş earthquakes in Türkiye. Exploratory factor analysis supported a three-factor, 15-item structure, and confirmatory factor analysis indicated good fit for the three-factor model. Convergent and divergent validity were supported by a positive correlation with the Comprehensive Assessment of Acceptance and Commitment Therapy Processes (CompACT) and negative correlations with the Acceptance and Action Questionnaire-II (AAQ-II) and the Depression Anxiety and Stress Scales-21 (DASS-21). The T-PPFI showed acceptable internal consistency (total score α= .727; ω= .712) and high test-retest reliability over 14 days (r= .962). Gender measurement invariance analyses supported comparability of T-PPFI scores across men and women. Hierarchical regression analyses provided evidence for the incremental validity of the T-PPFI beyond AAQ-II and CompACT in predicting DASS-21 outcomes, and higher-order EFA supported construct-level discriminant validity. The findings suggest that the 15-item T-PPFI is a reliable and valid measure of psychological flexibility in Turkish disaster search and rescue volunteers. All rights reserved.
- MakaleAçık Erişim2024Hastanelerde afet ve acil durumlara hazırlık düzeyi: planlama, tatbikat ve birim etkinlik düzeyi etkisi
Yildiz, Emel; Çınar, Öznur
Bu araştırmada hastanelerin afet ve acil durum hazırlık düzeyini belirleyen ve literatürde geçen üç faktör ele alınmış ve bu faktörlerin hastane afet ve hazırlık düzeyini belirleme seviyeleri incelenmiştir. Bu amaçla bir il ve iki ilçe devlet hastanesinde doktor ve hemşire harici çalışan personelden tesadüfi olmayan örnekleme metotlarından biri olan kolayda örnekleme metoduyla 128 kişiye ulaşılmıştır. Araştırma, anket yöntemi kullanılarak 09/01/2023 ile 13/01/2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Hipotez testleri çok değişkenli regresyon analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, afet ve acil durum planlamasının düzeyinin afet ve acil durum hazırlık düzeyini pozitif yönde (düşük ve orta seviyede) etkilediği, afet ve acil durum tatbikatı düzeyinin afet ve acil durum hazırlık düzeyini pozitif yönde (orta ve yüksek seviyede) etkilediği ve son olarak, afet ve acil durum biriminin etkinlik düzeyinin, afet ve acil durum hazırlık düzeyini pozitif yönde (düşük düzeyde) etkilediği bulunmuştur.
- MakaleYalnız künye2024Ulusal Deprem Tatbikatı Sonrası Korku Pazarlaması Kapsamında, Küçük İşletmelerin Afet Sigortası Satın Alma Eğilimleri
Yildiz, Emel; Çınar, Öznur
Doğal afetlerin neden olabileceği bireysel kayıp kaynaklı riskler, bu risklerin meydana getirebileceği korku ve bu korkunun neden olabileceği telafi sistemleri isteği (doğal afet sigortası) bağlamından hareket ederek, bu araştırmanın amacı, bir doğal afet tatbikatı vasıtasıyla olası yüksek riskli bir afetin meydana getirebileceği kayıpların neden olacağı olası korkunun doğal afet sigortası yaptırma ile olan ilişkisini araştırmaktır. Araştırmanın ana kütlesi Bayburt ilinde faaliyette bulunan 2162 esnaftır. Araştırmada tesadüfi olmayan örnekleme metotlarından biri olan kolayda örnekleme metodu kullanılmıştır. Bu ana kütleden toplamda 764 kişi araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma, anket yöntemi kullanılarak 02/02/2023 ile 02/06/2023 tarihleri arasında Bayburt merkezi ve iki ilçesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma anketi hazırlanırken kuramsal çerçevede belirtilen kaynaklardan genel anlamda faydalanılmış olup, anket demografik bilgileri, tatbikatla, sigortayla ve bireylerin afet duygularıyla ilgili soruları içermektedir. Araştırma sonucunda deneklerin afetlerden yüksek oranda korkmakta, afet tatbikatlarında korku duygusu yaşamamakta ve deneklerin ancak yarısı tatbikattan sonra afet sigortası yaptırmaya isteklidir. Ayrıca afet sürecinde duyulan korku hissi afet sonrası afet sigortası yaptırma isteğini belirleyen bir faktör değildir.
- MakaleYalnız künye2022Acil Durum ve Afetlere Müdahale Personelinin Kriz Anı Kurum İçi İletişimlerinin Değerlendirilmesi: Trabzon İli Örneği
Cengiz, Sevil; Çınar, Öznur
Araştırmanın amacı Acil Durum ve Afetlere Müdahale personelinin kriz anı kurum içi iletişim düzeylerinin belirlenerek, demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılığın olup olmadığının tespit edilmesidir. Elde edilecek bulgular vesilesiyle Acil Durum ve Afetlere Müdahale personelinin iletişim anlamındaki sorunları tespit edilerek daha etkin çalışmalarının önünün açılması hedeflenmektedir. Araştırma ölçeğinin ana başlığı “Kriz Anı Kurum İçi İletişim” olup 4 alt faktöre ayrılmıştır: ‘‘Kriz Anı Ekip İletişiminin Değerlendirilmesi’, ‘‘Kriz Anı Bireysel İletişim Aktivasyonunun Değerlendirilmesi’’, ‘‘İletişimsel Kriz Yönetim Planları Erişilebilirliğinin ve Bilinirliliğinin Değerlendirilmesi’’ ve ‘‘İletişimsel Kriz Yönetim Planlarının İşlevselliğinin Değerlendirilmesi”. Anket 6 adet demografik soruyu veya toplamda 23 adet Kriz Anı Kurum İçi İletişim ölçeğinin sorularını içermektedir. Araştırmada frekans, yüzde tabloları ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırmanın evreni Trabzon’da görev yapan, Devlet Hava Meydanları İşletmesi, Afet ve Acil Durum Başkanlığı, Orman Bölge Müdürlüğü ve İtfaiyede (acil durum ve afetlere müdahalede görev yapan) çalışanlardır. Toplamda 103 personele ulaşılmış ve anket uygulanmıştır. Anket 28.11.2020-15.12.2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Kriz anı ekip iletişiminin farklı faktörler ve değişkenler açısından değişiklik gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca, sorulara verilen cevapların demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğine dair yapılan test sonucu cinsiyet değişkeni açısından 2 soru, medeni durum açısından 1 soru, kıdem değişkeni açısından 2 soru, yaş değişkeni açısından 2 soru, çalışılan kurum açısından 13 soru, ünvan değişkenine göre 6 soru farklılık göstermektedir.