Maghaminiya, Muhammed

Karşılaştırmalı hukuk alanı, hukuk sistemlerinin birbirinden farklı ve benzer niteliklerini ve uygulamalarını inceleyen teknik bir bilim dalıdır. Hukuk sistemlerinin bir çoğu insan ve insan topluluklarınca tarihi süreç içinde belirli ana kural ve anlayış çerçevesinde düzenledikleri ve uyulması zorunlu olan kuralların bütünü şeklinde ortaya çıkmıştır. Çoğu hukuk sistemlerin oluşmasında ve uygulama anlayışında semavi din öğretisinin etkisi büyüktür. Ancak bu hukuk sistemlerinin içinde İslam hukuk sisteminin temel ve ana kurallarının yapısı ve mahiyeti itibariyle diğer hukuk sistemlerinden farklılık gösterir. İslam hukukunun ana kuralları tamamen İslam dinine dayanır. Bu anlamda İslam hukuku, gerek ana kaynakları ve yorumu, gerek uygulama yeri ve zamanın sınırları bakımından diğer hukuk sistemlerden ayrılır. İslam hukuk sisteminin ana kuralları, günümüzün Anayasa kurallarına benzetmek mümkünse de bu kurallar, zaman ve yer açısından değişmez bir mahiyet taşımaktadır. Bu doğrultuda insanların ve özellikle müslümanların zaman ve yere göre değişen gereklilikleri ve koşullarıda ana kuralların ve dinin diğer esaları çerçevesinde değişen hukuk kuralları şeklinde öngörülmesi belirli displinlere göre müçtehitlere (hukukçulara) bırakılmıştır. İslam Hukuk sistemi, insanların kendi yaşam tarihi sürecinde oluşturdukları hukuk sistemlerden özellikle iki yönden benzerlik göstermektedir. Birincisi, hukuk kurallarının belirli nitelikli kurum ve kişilerce uygulanması; ikincisi, ana kaynaklarda (Kuran ve sünnet) hakkında belirleyici be düzenleyici hukuki kurallar olmayan konularda yetkili hukukçuların (müctehitlerin) uzlaşarak hukuk kuralları düzenlemeleridir. Burada İslam hukuk diğer hukuk sistemleriyle teknik ve şekil itibariyle aynı biçimde ise de, nitelikleri açısından farklılık gösterir. Günümüzde bu denli karşılaştırmalı hukuk alanlarının önemi gereği, bu makalede İslam hukuk ile diğer beşeri hukuk sistemleri arasındaki ana farklılık ve bezerlilik konusu incelenecektir