Çelik, Hüseyin; Karabulut, Besim

Dünya çapında fonksiyonel gıda olarak önemi gün geçtikçe artan maviyemiş (Vaccinium corymbosum L.) gibi Türkiye’de doğal olarak yetişen çayüzümü (Vaccinium arctostaphlos L.) ile çobanüzümü (Vaccinium myrtillus L.) türlerinin ekonomik ve sağlık açısından önemi de artmaktadır. Bu çalışmada doğadan toplanan Vaccinium türleri ile kültürü yapılan yüksek boylu maviyemiş türüne ait en küçük taneli ‘Bluejay’ çeşidine ilaveten yüksek boylu maviyemiş türüne giren 8 çeşidin meyve ve çekirdek özellikleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. İncelemelerde 500 g kaptaki meyve sayısı ve meyve ağırlığı, meyve eni ve boyu, çekirdek ağırlığı, büyük, küçük ve toplam çekirdek sayıları belirlenirken çekirdek sayısı ile diğer özellikler arasındaki ilişkiler “Pearson Correlation” analizi ile ortaya konulmuştur. Sonuçta Vaccinium türleri arasında en küçük meyveli maviyemiş çeşidinin meyve ağırlığı çayüzümü ve çobanüzümü meyvelerinden daha yüksek olmuştur (sırasıyla 1.73, 0.38 ve 0.31 g). Çekirdek ağırlıkları ise maviyemiş (0.21 mg), çayüzümü (0.11 mg) ve çobanüzümü (0.09 mg) şeklinde sıralanırken çekirdek sayıları maviyemiş (92.63 adet), çobanüzümü (60.33 adet) ve çayüzümü (49.00 adet) şeklinde sıralanmıştır. Vaccinium türleri arasında toplam çekirdek sayısı ile tüm özellikler arasında pozitif ilişki olduğu saptanmıştır. Yüksek boylu maviyemiş çeşitleri arasında 500 g kaptaki meyve ağırlığı dışlındaki tüm özellikler bakımından önemli farklılıklar olduğu, çekirdek sayısı ile meyve ağırlığı arasında pozitif ilişki olduğu saptanmıştır.

AtıfTR Dizin1

İncele

Çelik, Hüseyin; Karabulut, Besim

Maviyemiş botanik olarak gerçek üzümler grubunda olup, çalı formunda, kışın yaprağını döken çok yıllık bir bitkidir. Dünyada ticari olarak üretimi yapılan ve kültüre alınmış olan maviyemiş çeşitleri yüksek boylu (Vaccinium corymbosum), alçak boylu (Vaccinium angustifoliumlium) ve tavşangözü (Vaccinium ashei) türleri içerisinde yer almaktadır. Türkiye’nin Kuzeydoğu kesimindeki doğal asitli topraklarda yayılmakta olan maviyemiş, ılıman iklim kuşağında yetişebilen bir üzümsü meyvedir. Maviyemiş ormangülü, açelya, funda, turnayemişi, çayüzümü ve çobanüzümü gibi türleri de içeren fundagiller (Ericaceae) familyasında yer almaktadır. Maviyemişin çoğaltılması diğer meyve türlerine göre daha zordur. Çoğaltılmasında özel ortamlar ve özel yapılar istemektedir. Maviyemiş fidanı üretiminde yaygın olarak kullanılan çelikle çoğaltma tekniği son yıllarda yerini doku kültürü ile çoğaltma tekniklerine bırakmıştır. Bu çalışmada Vaccinium cinsi içine giren ve kültürü yapılan maviyemişin çoğaltılma yöntemleri ile bu konuda ülkemizde ve dünyada yapılan çalışmalar özetlenmiştir.

AtıfTR Dizin3

İncele

Kerse, Sevgi; Yavuz, Yasemin; Okcu, Zühal

Kuşburnu ülkemizde yabani olarak yetişen Rosaceae familyasına ait çok yıllık bir bitki olup, dünyada 100'den fazla türü belirlenmiştir. Beslenme fizyolojisi ve gıda teknolojisi açısından günümüzde önemli bir yere sahip olan kuşburnu, taze olarak tüketilebildiği gibi marmelat, pul, reçel, nektar ve çay gibi ürünlere işlenerek ya da kurutularak farklı yollarla değerlendirilebilmektedir. Kuşburnu meyvesi özellikle içerdiği C ve E vitaminleri, karotenoidler, flavonoid glikozit ve proantosiyanidin gibi fenolik maddeler nedeniyle güçlü bir antioksidan kaynağıdır. Farklı şekillerde tüketimi yapılan kuşburnunun gördüğü işlemler içerdiği bileşenlerin miktarını da önemli derecede etkileyebilmektedir

AtıfTR Dizin1

İncele