2026-10-24T16:23:13Zhttps://gumushane-rdlopen.rawdatalibrary.net/oai/request

oai:gumushane-rdlopen.rawdatalibrary.net:gumushane/218782026-10-22T12:06:36Zopenairecom_gumushane_10000col_gumushane_10001

Afetlere Uyum ve Dirençlilik Ölçeği: Türkçeye Uyarlanması, Geçerliliği ve GüvenirliğiDisaster Adaptation and Resilience Scale: Adaptation to Turkish, Validity and ReliabilityAli DoğanDr. Öğr. Üyesi Nurçin KÜÇÜK KENTDisastersDisaster SurvivorResilienceScalesPsychological adaptationAfetlerAfetzedeDirençlilikÖlçeklerPsikolojik uyumAfetler, bireylerin psikososyal dengesini sarsan karmaşık süreçlerdir. Bu süreçte bireylerin sergilediği psikolojik uyum ve dirençlilik, iyileşme kapasitesinin en önemli göstergeleri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Jennifer M. First tarafından geliştirilen Afet Uyumu ve Dirençlilik Ölçeği’ni (AUDÖ) Türkçeye uyarlamak ve kültürel bağlama uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırma, 2025 yılında İzmir, Trabzon ve Malatya illerinde toplam 1206 afetzede ile yürütülmüştür (pilot: 407, ana uygulama: 799). Uyarlama sürecinde ileri geri çeviri, uzman görüşleri ve pilot uygulama aşamaları takip edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), t testi, ANOVA, Pearson korelasyon teknikleri ve testleri kullanılmıştır. AFA sonucunda ölçeğin beş faktörlü yapısı doğrulanmış ve toplam varyansın %79,82’si açıklanmıştır. KMO değerleri alt boyutlarda 0,923–0,956, genel ölçekte ise 0,936 olarak saptanmıştır (p<0,05). Bartlett testi sonuçları veri setinin analize uygunluğunu kanıtlamıştır. DFA bulguları (CMIN/DF=2,894; RMSEA=0,049; CFI=0,966) güçlü bir model uyumuna işaret etmiştir. İç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alpha) alt boyutlarda 0,901–0,936, genel ölçekte ise 0,954 olarak saptanmıştır. Cinsiyet, meslek, eğitim, gelir, yaşanılan yer, afet türü, konut tipi ve diğer afet kaynaklı değişkenlerin uyum ve dirençlilik üzerinde anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak; DARS ölçeğinin afetlerle ilgili bilimsel araştırmalarda ve saha uygulamalarında, psikolojik açıdan afetlere uyum ve dirençliliğin değerlendirilmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olarak uyarlanmıştır. Ölçeğin, afet sonrası riskli grupların belirlenmesinde ve psikososyal müdahale programlarının etkinliğinin ölçülmesinde temel bir referans araç olarak kullanılması önerilmektedir.Disasters are complex processes that disrupt the psychosocial equilibrium of individuals. The psychological adaptation and resilience exhibited by individuals during these processes are considered the most critical indicators of recovery capacity. The primary objective of this study is to adapt the Disaster Adaptation and Resilience Scale (DARS), developed by Jennifer M. First, into Turkish and to develop a valid and reliable measurement tool suitable for the cultural context. The research was conducted in 2025 with a total of 1.206 disaster survivors (pilot: 407, main application: 799) in the provinces of Izmir, Trabzon, and Malatya. The adaptation process followed the stages of forward-backward translation, expert opinions, and pilot implementation. Descriptive statistics, Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), t-test, ANOVA, and Pearson correlation techniques were utilized for data analysis. As a result of the EFA (Exploratory Factor Analysis), the five-factor structure of the scale was validated, accounting for 79,82% of the total variance. KMO values were determined between 0,923 and 0,956 for the sub-dimensions and 0,936 for the overall scale (p < 0,05). Bartlett’s test results confirmed the suitability of the dataset for analysis. CFA (Confirmatory Factor Analysis) findings (CMIN/DF=2,894; RMSEA=0,049; CFI=0,966) indicated a strong model fit. Internal consistency coefficients (Cronbach’s Alpha) were found to be between 0,901 and 0,936 for the sub-dimensions and 0,954 for the overall scale. Furthermore, demographic and disaster-related variables including gender, occupation, education, income, residential location, disaster type, and housing type had statistically significant effects on adaptation and resilience levels (p<0,05). The Turkish version of the DARS is a valid and reliable instrument that can be effectively utilized in scientific research and field applications to evaluate psychological adaptation and resilience to disasters. It is highly recommended as a foundational reference tool for identifying high-risk groups post-disaster and measuring the effectiveness of psychosocial intervention programs.Gümüşhane University2026Doctoral Thesishttps://rdlopen.rawdatalibrary.net/r/gumushane/21878https://doi.org/10.71008/gumushane.thesis.2026.163trinfo:eu-repo/semantics/closedAccessinfo:eu-repo/semantics/doctoralThesishttps://gumushane-rdlopen.rawdatalibrary.net/tr/items/gumushane/21878